TaalPeter-Arno Coppen

Is ‘soort van’ eigenlijk wel vaagheid? Of is het een vorm van beleefdheid soort van?

null Beeld
Beeld

Op de televisie zei iemand: ‘Het regent eigenlijk een soort van’. Ik denk dat er taalgebruikers zijn die zo’n zinnetje zullen afkeuren, omdat ze het te vaag vinden. Alleen dat ‘eigenlijk’ is voor sommigen al een verderfelijk stopwoordje, maar dat losse ‘een soort van’ zo aan het einde van de zin zal mensen helemaal tegen de haren instrijken. Jammer eigenlijk soort van!

Laat me eerst even het idee uit de weg ruimen dat dit alleen maar een anglicisme is, geïnspireerd op ‘sort of’, dat ook achteraan kan staan. Het kan wel zijn dat het daarvandaan komt, maar in het Engels is het afsluiten van een zin met ‘sort of’ natuurlijk net zo bijzonder. Ook in het Engels is het gebruikelijk dat ‘sort of’ door iets gevolgd wordt.

En is vaagheid eigenlijk wel zo’n eerlijke kritiek? Je kunt dit soort taalmiddelen ook zien als ‘benaderingsconstructies’: sprekers zijn soms niet helemaal zeker van hun zaak, en in plaats van dan een te stellige uitspraak te doen, die wellicht als te arrogant zou kunnen worden ervaren, stellen ze zich kwetsbaar op en geven ze hun eigen onzekerheid bloot. Je zou het dus ook een vorm van beleefdheid kunnen noemen. Waarom zou je kritiek hebben op beleefdheid?

Communicatieve signalen

Zo’n uitspraak als ‘Het regent eigenlijk een soort van’ zit vol met communicatieve signalen. ‘Eigenlijk’ geeft aan dat de regen niet verwacht was, of niet opgemerkt. Die toevoeging ‘een soort van’ erkent dat ‘het regent’ misschien een te stellige uitspraak is: het gaat niet om echte regen, maar om ‘een soort van regen’ (misschien motregen, of hier en daar een druppeltje, dat geen naam mag hebben).

En hoe kan dat ‘een soort van’ achteraan de zin staan? Ik denk dat de bijvoeglijke bepaling ‘een soort van’ bij de zelfstandigheid ‘regen’ is geherinterpreteerd als een bijwoordelijke bepaling bij het werkwoord. Nou ja, soort van dan natuurlijk.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden