ReportageVluchtelingenkamp Bosnië

In Bosnië vieren vluchtelingen een Suikerfeest zonder suiker

Een meisje toont trots haar Suikerfeesttrofee: een banaan. Beeld Eddy van wessel
Een meisje toont trots haar Suikerfeesttrofee: een banaan.Beeld Eddy van wessel

Fotograaf Eddy van Wessel legde met zijn camera het Suikerfeest vast in de Bosnische vluchtelingenkampen. ‘Wat je ziet is het tegenovergestelde van een normale viering. Mensen staan in overlevingsmodus.’

Een enkeling in en rondom het vluchtelingenkamp bij het Bosnische dorpje Velika Kladusa heeft zijn handen op een lekkernij kunnen leggen. Het overgrote deel moet het doen met wat er deze dag in het kamp, op steenworp afstand van de Kroatische grens, voorhanden is. Zoals een klein meisje dat met een glimlach van oor tot oor met een banaan in haar handen over het terrein loopt.

Onder andere omstandigheden had ze nu, tijdens de viering van het Suikerfeest, aan een ellenlange tafel gezeten met eindeloze schalen vol zoetigheden, gebak en snoep. Maar de barre realiteit van het kamp maakt dat het kind nu niet een brok baklava, maar een stuk fruit als een trofee ronddraagt. Een leeftijdsgenootje voelt zich even­eens de koning te rijk, omdat ze met een tweedehands sjaal om haar hoofd over het afgetrapte grasveld rondparadeert. Traditionele witte gewaden of lange jurken zijn in geen velden of wegen te bekennen.

Sommige Afghaanse gezinnen nuttigen hun suikerfeestmaaltijd samen in de oude vliegtuighangar. Beeld Eddy van wessel
Sommige Afghaanse gezinnen nuttigen hun suikerfeestmaaltijd samen in de oude vliegtuighangar.Beeld Eddy van wessel

“Wat je hier ziet, is het absolute tegenovergestelde van een normale viering van het Suikerfeest”, vertelt Eddy van Wessel, een Nederlandse fotograaf die het leven in de Bosnische kampen met zijn camera vastlegt. “Van grote hoeveelheden eten of een uitbundige feeststemming is zeker geen sprake. Mensen staan in overlevingsmodus.”

Van het Suikerfeest zelf krijgt Van Wessel daardoor eigenlijk maar weinig mee. “Veel mensen willen het niet eens vieren omdat ze zich schamen voor de omstandigheden waaronder dat moet. Ze willen de herinneringen aan het Suikerfeest in hun thuisland niet bezoedelen”, vertelt de fotograaf over de telefoon.

Slechts meters van de grens met Kroatië hoopt een Afghaans gezin dat de grenscontroles gedurende het Suikerfeest minder streng zijn. Beeld Eddy van wessel
Slechts meters van de grens met Kroatië hoopt een Afghaans gezin dat de grenscontroles gedurende het Suikerfeest minder streng zijn.Beeld Eddy van wessel

Niet zo gek ook, in de overvolle kampen slapen de vele vluchtelingen in koepel­tentjes of iets grotere tenten waar zo’n ­vijftien personen op 10 vierkante meter in verblijven. Veelal is er een schrijnend tekort aan elektriciteit, sanitaire voorzieningen en voedsel. Buiten de kampen is het leven al niet veel beter. Daar wonen mensen op het land in provisorische constructies van plastic en zeil onder de takken van grote bomen. Allemaal hopen ze op een dag een paar honderd meter verderop ongezien over de grens te komen om asiel aan te vragen in de EU.

Ondanks de erbarmelijke omstandigheden probeert een enkeling iets van het Suikerfeest te maken, ziet Van Wessel. Zoals een jongen die voor een tent in het kamp het haar van een oudere man bewerkt om hem een fris kapsel aan te meten voor het religieuze feest. Terwijl hij met een tondeuse de haargrens van zijn klant bewerkt, valt halverwege het apparaat uit. Opladen is door het stroomgebrek een crime. Maar de kapper geeft niet op en gaat verder met een piepklein schaartje. Een paar meter verderop fileert een buurman een kip om zijn gezin diezelfde avond een feestmaal voor te kunnen schotelen.

Een provisorische moskee, gebouwd van houten staken, plastic en plakband. Beeld Eddy van wessel
Een provisorische moskee, gebouwd van houten staken, plastic en plakband.Beeld Eddy van wessel

“Dit soort taferelen is tekenend voor de veerkracht van de vluchtelingen hier”, vertelt Van Wessel. Datzelfde geldt voor een groep Bengali die net buiten het kamp een provisorische moskee bouwde. “Een constructie van houten staken die met plastic en plakbandjes bij elkaar wordt gehouden”, omschrijft hij het geïmproviseerde gebedshuis. “Voorheen was er ook een imam, maar die is weg.” Bij gebrek aan een opvolger is de tentmoskee al een tijdje buiten dienst. Ook tijdens het Suikerfeest. “Maar dat maakt ze niet uit. Op de een of andere manier blijft iedereen lachen. Het vertrouwen en de moed zakt ze ondanks alles nog niet in de schoenen.”

Een ouder echtpaar uit Afghanistan viert de avondmaaltijd in de hangar waarin ze wonen. Beeld Eddy van wessel
Een ouder echtpaar uit Afghanistan viert de avondmaaltijd in de hangar waarin ze wonen.Beeld Eddy van wessel

Lees ook:

Na de brand in kamp Lipa slapen vluchtelingen in de vrieskou met blaren op het lijf

Door een brand in het Bosnische kamp Lipa sliepen zo’n duizend gestrande vluchtelingen de afgelopen weken in de buitenlucht. Fotograaf Pierre Crom verbleef in en rond het deels afgebrande kamp, en sprak daar met drie Pakistanen en een Afghaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden