Déjà VuHotels en ziekenhuizen

Hotels werden eerder ziekenhuis, en andersom

Het Ziekenhuis voor scheeps- en tropische ziekten bij de start in 1927 in het vroegere Hotel Continental aan de Oosterkade (nu Maasboulevard).

Een havenstad leeft van contact met de buitenwereld. Maar niet alles wat je van ver haalt, is lekker. “Zooals de schepen van alle landen de haven binnenloopen, zoo komen de leden hunner bemanningen in de stad en trekken zij of degenen met wie zij in aanraking kwamen, ook het land in”, schreef de Nieuwe Rotterdamsche Courant na de ingebruikname van een nieuw hospitaal in Rotterdam op 28 juli 1927. Het kreeg onderdak in het voormalige Continental Hotel aan de Oosterkade.

Anders dan nu met de ombouw van vestigingen van Van der Valk, Fletcher of andere ketens vanwege het coronavirus was er destijds geen acute aanleiding. Het ging de oprichter, de Vereeniging Instituut voor Tropische Geneeskunde Rotterdam-Leiden, om de continue aanvoer van besmettelijke aandoeningen als extra lading op de inkomende schepen. Als voorbeeld diende de Britse Seaman’s Hospital Societies. Londen had al een ziekenhuis voor zeelieden sinds 1821. Nederland liep een beetje achter.

Provisorische havenklinieken

De genoemde Vereeniging was een samenballing van bestaande deskundigheid. In het Rotterdamse Coolsingelziekenhuis werd al in de loop van de negentiende eeuw werk gemaakt van de behandeling van zeelieden met besmettelijke ziektes. Aan de universiteit in Leiden werd er wetenschappelijk studie van gemaakt, maar de havens en de potentiële patiënten waren relatief ver weg. De Vereeniging startte in 1925 provisorische havenklinieken. Maar een echt ziekenhuis voldeed natuurlijk veel beter aan de gestelde eisen.

Grote bedrijven als de Rotterdamsche Lloyd en de Bataafsche Petroleum-Maatschappij (voorloper van het huidige Shell) en vermogende particulieren als de zakenman Anton Kröller en de reder/havenbaron Philippus van Ommeren Jr. behoorden tot de financiers. Er was veel geld nodig. Zeelieden leefden met de dag. Zeker aan de wal lieten ze het breed hangen en gaven ze flink geld uit aan drank en vrouwen. Als er betaald moest worden voor een medische behandeling, was de beurs daarentegen vaak leeg, of patiënten deden alsof.

Het Havenziekenhuis

Op de gevel prijkte nu in plaats van Hotel Continental ‘Ziekenhuis voor scheeps- en tropische ziekten’. De Rotterdammers – destijds al ijzersterk in het bedenken van hun eigen namen – spraken van het Havenziekenhuis. Dat zou niet zo gek veel later ook de officiële vlag worden waaronder de instelling ging werken.

Voor de nieuwe zorgbestemming waren de voormalige horecagelegenheid en een paar belendende panden verbouwd. Het hospitaal bood ruimte voor 75 patiënten. Er waren drie verschillende klassen met elk hun eigen prijs. Het verbouwen ging ondertussen door. In 1928 kon bijvoorbeeld een oude badkamer worden ingericht als operatiekamer. Het hotel voldeed al snel niet meer. In 1934 verhuisde het hospitaal naar een nieuwe locatie. Drie jaar later volgde nieuwbouw.

De Tweede Wereldoorlog versnelde de transformatie van het Havenziekenhuis tot een normaal hospitaal. Het lag net aan de goede kant van de brandgrens van het bombardement van 14 mei 1940. Het Coolsingelziekenhuis werd bij dat bombardement wel verwoest. Er was dus grote nood aan algemene bedden. Daar kwam bij dat tijdens de bezetting de verbindingen tussen Rotterdam en de tropen waren verbroken.

Preston Palace

Omgekeerd veranderde ook een ziekenhuis in een hotel. In 1987 kocht de ondernemer Hennie van der Most (de Bonte Wever, Speelstad Oranje, Wunderland Kalkar) het pand dat sinds 1960 dienst had gedaan als hospitaal voor Almelo en omgeving. Het voormalige Prinses Irene Ziekenhuis, dat op de nominatie voor sloop stond, werd nu Preston Palace, een uitgaanscentrum/hotel.

Uitgangspunt was de toen nog vrij onbekende all-inclusive-formule: gasten betalen één totaalprijs voor overnachting, eten, drinken en vermaak (onder meer indoorkermis, een zwembad, een sauna, midgetgolf, een bowlingbaan en een bioscoop). Preston Palace is een groot succes en boekt inmiddels een jaaromzet van rond de 25 miljoen euro.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden