Hawa Abdi behandelt een patiënt in haar ontheemdenkamp in het zuiden van Mogadishu, Somalië, 2007.

NaschriftHawa Abdi (1947-2020)

Hawa Abdi (1947-2020): de vrouwelijke Rambo die voor niemand terugdeinsde

Hawa Abdi behandelt een patiënt in haar ontheemdenkamp in het zuiden van Mogadishu, Somalië, 2007.Beeld Getty Images

Onlangs overleed Hawa Abdi, de eerste vrouwelijke gynaecoloog van Somalië, ziekenhuisdirecteur en mensenrechtenactivist.

De Somalische moeder Teresa werd ze genoemd, maar ook de vrouwelijke Rambo. Beide bijnamen passen bij dokter Hawa Abdi die zowel uiterst hulpvaardig als heldhaftig was.

Het was vroeg in de ochtend op 5 mei 2010 toen dokter Abdi werd gewekt door het geluid van automatische machinegeweren. Honderden jonge militiestrijders van de radicaal-islamitische beweging Hizbul Islam drongen schietend haar ziekenhuis binnen in een ontheemdenkamp bij Afgoye, even ten noordwesten van de Somalische hoofdstad Mogadishu. Patiënten trokken het infuus uit hun arm, moeders grepen hun pasgeboren baby en vluchtten samen met het personeel. De strijders schoten medische apparatuur maar ook faxmachines en kasten aan flarden.

Ze waren op zoek naar Abdi, eigenaar en directeur van het ziekenhuis. De aanvallers sloten haar op in haar nabijgelegen huis en eisten haar te vertellen waarom zij dit ziekenhuis had opgezet, ‘terwijl ze slechts een vrouw was en bovendien oud’. De toen 62-jarige Abdi toonde geen angst, maar wel woede en schold de milities de huid vol.

Internationale faam

De radicaal-islamitische beweging Hizbul Islam had geen rekening gehouden met haar internationale faam. Uit de hele werd kreeg de militieleider, Sheikh Hassan Dahir Aweys, telefoontjes met smeekbedes, maar ook dreigementen. Hij gaf uiteindelijk opdracht de belegering op te heffen. Bovendien voldeed hij aan Abdi’s eis en schreef haar een brief met excuses. De zwarte vlag van Hizbul Islam die een week boven het ziekenhuis had gewapperd werd gestreken en vervangen door een wit beddelaken.

Abdi was 11 jaar toen haar moeder in het kraambed stierf. Een ervaring die haar ertoe zette om medicijnen te studeren. “Ik wilde toekomstige generaties moeders en kinderen helpen om zoiets te voorkomen.” Even leek het erop dat haar droom om medicijnen te studeren in rook zou opgaan, want als 12-jarige werd ze uitgehuwelijkt aan een veel oudere man. Ze raakte zwanger maar het kind stierf tijdens de bevalling. Zijzelf schreef dat toe aan de besnijdenis die ze had ondergaan. Het leidde uiteindelijk tot de scheiding van haar echtgenoot. Vrij van banden maakte ze haar school af en begon aan een studie medicijnen om zich vervolgens in Oekraïne te specialiseren in gynaecologie.

Bij terugkeer in 1971 was ze niet alleen een van de weinige Somalische dokters, maar de eerste vrouwelijke gynaecoloog in het land. Ze kreeg een baan in het Digfer-ziekenhuis in Mogadishu, hertrouwde en kreeg drie kinderen.

Eenkamerkliniek

In 1983 gaf ze haar baan op en begon een eenkamerkliniek op het familie-erf in Afgoye. Daar kon iedereen medische hulp krijgen, vaak gratis. Toen tien jaar later de burgeroorlog in Somalië uitbrak en honderdduizenden inwoners van Mogadishu hun heil zochten langs de weg naar Afgoye, opende Abdi de poorten van haar erf. Zo’n 90.000 vonden er onderdak.

De arts verkocht juwelen om de ontheemden te kunnen voeden en het ziekenhuis uit te breiden tot 400 bedden. Ze voerde strikte regels in voor de mensen op haar erf. Niemand mocht zich erop beroepen bij de een of andere clan te horen, een bloedig twistpunt in het land. Ze eiste dat iedereen Somaliër was en verder niets. Mannen die hun vrouwen sloegen in het kamp werden tijdelijk opgesloten in een opslagruimte om ze tot de orde te roepen.

Tijdens een vluchtige ontmoeting in 2013 in een ziekenhuis in Mogadishu vroeg Trouw haar wat de situatie van de Somalische vrouwen was. “Ze zijn niet zwak en hulpeloos zoals vaak wordt gedacht. Ze zijn sterk maar moeten meer kansen krijgen.”

Beide dochters van Abdi zijn ook gynaecologen en namen de laatste tijd steeds meer van haar taken over nadat ze enkele malen was getroffen door hersenbloedingen. Ze was hoopvol over de toekomst. “Ik heb mijn volk mijn hart en mijn ziel gegeven. Ik hoop dat mijn kinderen het leven van Somaliërs gaan veranderen.”

Hawa Abdi werd geboren op 28 mei 1947 in Mogadishu en overleed op 5 augustus 2020 in Mogadishu.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Lees ook:

Prijs voor Hawa Abdi

De Somalische mensenrechtenactiviste Hawa Abdi Diblaawe won de Four Freedoms Award 2014

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden