NaschriftAntonio González Pacheco (1946-2020)

Franco’s folteraar Pacheco (1946-2020) zal nooit meer voor de rechter staan

Juan Antonio González Pacheco, voormalige beul van het Franco-regime, in 2013 bij het Hooggerechtshof in Madrid. Beeld REUTERS

In een hardlooppakje met de blik op oneindig rent Antonio González Pacheco vrij als een vogel de marathon. Met het pijnlijke beeld dat uit deze foto spreekt, die Spaanse kranten een paar jaar geleden publiceerden, zullen veel Spanjaarden zich de bekendste ‘folteraar van Franco’ herinneren.

Gedecoreerd met eremedailles en een riant pensioen leefde hij als een vrij man in Madrid. Sommige slachtoffers van zijn gruwelijke martelpraktijken woonden op een steenworp afstand van zijn appartement. Ze konden hem niks maken. En voor zijn misdaden werd hij nooit bestraft. Nu Pacheco op donderdagochtend 7 mei op 73-jarige leeftijd in een hoofdstedelijk ziekenhuis aan de gevolgen van het coronavirus overleed, is het zeker dat hij ook nooit meer voor de rechter zal staan.

Pacheco werd geboren onder de dictatuur van generaal Francisco Franco (1940-1975) en groeide op in een overtuigd franquistisch nest in het geïsoleerde Extremadura. Al vanaf zijn 20ste was hij actief bij de geheime politie van het regime en maakte daar snel carrière.

Wrede praktijken

Daar veranderde Pacheco in ‘Billy el Niño (Billy the Kid)’. De bijnaam van de Amerikaanse criminele revolverheld kreeg hij van zijn slachtoffers, vanwege zijn wrede praktijken die thuishoorden in het Wilde Westen. Zij herinneren zich ook nu nog levendig hoe Billy el Niño plezier beleefde aan het folteren van veronderstelde rojos (communisten), de vijanden van het franquisme, zo vertelden zij uitputtend in Spaanse media.

Vanaf het moment van aanhouding werden zij onophoudelijk geslagen. En dan ging het richting het beruchte politiecommissariaat aan het Puerta del Sol in Madrid.

“Weet je wie ik ben? Ik ben Billy el Niño”, vertelde hij soms op dreigend toon aan de arrestanten voordat ze gemarteld werden. Doel was het lospeuteren van bekentenissen van misdaden waar zijn slachtoffers dikwijls part nog deel aan hadden.

De kunst om zo min mogelijk sporen achter te laten

Billy el Niño zou een voorkeur hebben gehad voor het langdurig afranselen van de voetzolen van zijn slachtoffers en hield hen net zo lang onder water tot zij het bewustzijn verloren. Ook liet hij hen langs een rij met agenten paraderen die onophoudelijk slaag uitdeelden. De kunst was om zo min mogelijk sporen achter te laten. Maar zijn slachtoffers waren hoe dan ook voor het leven getekend.

Pacheco werd nota bene in de nadagen van de dictatuur en in de daaropvolgende transitiejaren, die Spanje naar een democratie leidde, beloond met zilveren en gouden medailles en pensioenverhoging voor bewezen diensten.

De amnestiewet uit de transitiejaren, die nog steeds van kracht is, beschermde Billy el Niño tegen rechtsvervolging. ‘[…] het is een schande voor de democratie en ook voor onze regering’, tweette vicepremier Pablo Iglesias kort na zijn dood. De regering was van plan om in ieder geval zijn medailles af te nemen, maar daar kwam het niet meer van.

Even leken zijn slachtoffers voet tussen de deur te hebben

Toch kwam Billy el Niño de laatste jaren steeds verder in het nauw: slachtoffers leken even een voet tussen de deur te krijgen bij de rechter. Nadat hij zijn verhaal had gedaan bij de rechtbank kwam Billy el Niño naar buiten met een motorhelm op. Zijn gezicht wilde hij niet laten zien.

Iedere dag, voordat hij zijn appartement verliet, speurde Billy el Niño vanuit zijn raam de straat af op zoek naar lastige journalisten. Dit bleek geen waterdichte methode: een tv-verslaggever achtervolgede hem eens vragend om opheldering. ‘Laat mij met rust’, herhaalde Billy el Niño onophoudelijk.

De coronacrisis heeft ook in Spanje ongenadig hard toegeslagen onder de alleroudsten. Dat is ook een aanslag op de ooggetuigen van Spanje’s zwartste bladzijden van de vorige eeuw. Die ooggetuigen – dader en slachtoffer – zijn toch al steeds dunner gezaaid, terwijl de dictatuur voor sommigen nog steeds een open wond is. Slachtoffers van Billy el Niño laten het er in ieder geval niet bij zitten. Over zijn graf heen willen zij alsnog proberen gerechtigheid te krijgen.

Antonio González Pacheco werd geboren op 10 oktober 1946 in Aldea del Cano en overleed op 7 mei 2020 in Madrid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden