NaschriftFelix John de Vries 1960-2020

Felix was niet gebonden aan één plek: waar hij ook was, hij was er thuis

Felix de Vries was namens het Rode Kruis in 2018 op het Franse gedeelte van Sint Maarten waar net de verwoestende storm Irma overheen was geraasd.Beeld Dirk-Jan Visser

Over de hele wereld zorgde Felix de Vries dat mensen na humanitaire rampen snel een dak boven hun hoofd kregen. Hij was dé shelter-expert voor internationale hulporganisaties. Zijn eigen huis daarentegen kwam nooit af.

Na zijn onverwachte overlijden drong pas goed tot familie en vrienden door hoeveel Felix de Vries had betekend voor mensen wereldwijd. Honderden loftuitingen en condoleances stroomden binnen vanuit alle uithoeken van de aardbol. Over zijn humanitaire missies voor onder andere het Internationale Rode Kruis sprak hij weinig; dan zou zijn familie zich wellicht zorgen maken en dat was wel het laatste wat Felix wilde. Soms merkten ze wel hoe gevaarlijk een missie kon zijn, als hij ter voorbereiding een gijzelingstraining volgde of wanneer hij zijn jongste broer een mapje gaf met de boodschap: ‘Als er iets met me gebeurt, dan staat hier alles in.’

Dertig jaar lang bracht Felix door in rampgebieden veroorzaakt door tsunami’s, orkanen of burgeroorlogen. Hij was de man van de tenten. Als shelter coördinator zorgde hij ervoor dat ontredderde inwoners van Banda Atjeh, Irak, Rwanda, Pakistan, Tsjaad, Syrië, Haïti en Sint-Maarten een dak boven hun hoofd kregen. Hij was zelf niet gebonden aan een plek: waar Felix was, was zijn thuis. Hij vond het fijn mensen te helpen hun trauma te verwerken door hen te voorzien in de meest basale behoefte: een huis. Op een filmpje is te zien hoe hij in een mum van tijd met enkele stokken en een stuk zeil een huisje improviseerde. Met zijn brede lach en bescheiden houding maakte hij altijd vlot contact. Oog hebben voor een ander zat in zijn karakter, maar ontwikkelde zich steviger doordat hij als kleuter rampspoed meemaakte.

Felix John de Vries werd in 1960 geboren in de Verenigde Staten. Zijn ouders, Jack en Tiny, werkten beiden op de luchthaven in New York, waar ze kort daarvoor waren getrouwd. Ze hadden een avontuurlijke instelling: Tiny trok op haar zeventiende in haar eentje op de scooter door Frankrijk en bezat de zwarte band in judo en Jack was een echte bon vivant. Kort na Felix werd zijn zus Yvonne geboren en verhuisde het gezin terug naar Nederland, waar ze in Rotterdam Hotel Emma bestierden. Een jaar later werd zijn broertje Rob geboren.

Met zijn zijn soulmate Ditte Schipper.

Frontale botsing

Tiny was hoogzwanger van hun vierde kind toen ze na een barbecue bij Jacks broer Herman terugreden naar huis. Een auto-ongeluk, waarbij ze frontaal werden aangereden, werd beide ouders fataal. De drie kinderen van toen 4, 3 en 1 jaar oud werden liefdevol opgenomen in het gezin van oom Herman en tante Rie waar ze al veel contact mee hadden. Zij hadden zelf ook drie kinderen, die zo’n jaar of tien ouder waren: Felix, Helen en Peter. Beide neven waren vernoemd naar opa, dus werd Felix vanaf dat moment ‘kleine Felix’ genoemd – tot in lengte van jaren. Over die dramatische inslag in zijn jonge bestaan werd niet veel gesproken, het leven nam zijn beloop en de kinderen groeiden met z’n zessen op in Laren. De gevoelige Felix vond de strenge opvoeding van zijn tweede vader, die de kinderen graag weerbaar wilde maken, niet eenvoudig. Hij zou altijd moeite houden met mannen die zich autoritair opstelden. Iets wat hem tijdens missies weleens in problemen bracht: mannen die zich chief noemden, nam hij niet serieus. Voor hem was iedereen gelijk.

Felix’ jongensdroom was architect worden, maar hij bleek geen studiebol, eerder een doener en volgde zo mts-bouwkunde. Hij ging al jong op zichzelf wonen in Amsterdam en begon samen met vrienden een klusbedrijf. Hij werkte veel en hard en genoot intens van het vrije leven. Als twintiger ging hij op zoek naar zijn oorsprong; via spirituele cursussen als Reiki en familieopstellingen zocht hij naar antwoorden op vragen die hij had over zijn bio­logische ouders. Hij bezocht ook graag een oom van moeders kant in San Francisco. Die zoektocht deed hij samen met soulmate Ditte Schipper, die hij als kind had ontmoet op de camping in Wijk aan Zee, waar hun gezinnen de zomers doorbrachten. Ze konden zo goed met elkaar opschieten dat het opbloeide tot een liefdesrelatie, maar hoe graag ze ook samen verder wilden, het werkte niet. Wel bleven ze elkaars trouwste vrienden.

In 1981 kreeg Felix een baan als werkvoorbereider bij de Woningdienst Gemeente Amsterdam en daarna bij het Woningbedrijf Amsterdam, waar hij de kans kreeg om in het buitenland te werken. Vanwege de gemeentelijke band met buitenlandse steden kwam Felix eerst in het Russische Tver en daarna in Sarajevo terecht, waar hij gebombardeerde appartementenblokken renoveerde.

Felix (r) met broer Robbie (l) en zus Yvonne.

Vrolijke toon

Felix’ invloed had een vrolijke toon: de door raketten ingeslagen wooncomplexen kregen bonte kleurvlakken. In Sarajevo ontdekte hij niet alleen zijn avontuurlijke inborst, maar vooral zijn hart voor mensen in nood. Nadat het project stopte, keerde hij eind jaren negentig terug naar Amsterdam, maar hij bleek te vergroeid met het buitenland en paste niet meer in de mal van een alledaagse baan. Hij nam ontslag en nam deel aan tientallen humanitaire missies voor het Nederlandse Rode Kruis, het Internationale Rode Kruis, de Norwegian Refugee Council en Save the Children.

Als gevolg van zijn onvoorspelbare bestaan, lukte het Felix niet een gezin op te bouwen. Dat vond hij verdrietig. Aan liefdes en relaties ontbrak het niet, maar hij was vaak maanden aaneen weg en dat deed de liefde doven. Ditte bleef zijn tweede thuis en zij vloog geregeld naar zijn standplaats van dat moment. Voor Ditte’s kinderen werd Felix een tweede vader en ook voor zijn vele neven en nichten was hij een meer dan bijzondere oom. Altijd vrolijk, vrijgevig en gul was hij: niet alleen met cadeaus en telefoontjes, maar vooral met zijn luisterend oor. Zo gaf hij op een oordeelvrije manier alle ruimte aan het proces van Roos – een kind van zijn broer – om diens non-binaire identiteit te ontdekken. In die periode woonde Roos enige tijd in het huis van Felix en toen die terugkeerde uit het buitenland creëerde hij met een gordijn een provisorisch slaapkamertje voor zichzelf.

Kunstzinnige verbouwideeën

Felix deed er alles aan om het anderen comfortabel te maken. Een kapotte douche die reparatie behoefde, iemand die op het station gestrand was of een toneelclub die decors nodig had: hij stond als eerste klaar. Zijn eigen huis daarentegen was meer dan een rommeltje. Hij had kunstzinnige verbouwideeën genoeg die hij op de muur kalkte. Vaak kwam het er niet van, Felix gaf weinig om materie en had het niet breed.

Zijn laatste grote opdracht in het buitenland was op Sint-Maarten, na orkaan Irma. Dat bleek de moeilijkste uit zijn loopbaan, omdat, zo vertelde hij in een interview, het om een welvarend land ging dat geen ervaring had met het aanvaarden van humanitaire hulp. “Je merkt dat het daardoor echt zoeken is naar goede samenwerking tussen de overheid en het Rode Kruis. Dat plús het feit dat alles geïmporteerd moet worden en dat de hele regio getroffen is, maken dat werkelijk alles langzaam en moeilijk gaat. Hoe goed de bedoelingen ook zijn.”

Felix de Vries op het eiland Sabang op Banda Atjeh, in 2008 waar hij meewerkte aan het herstel van vijftig woningen na de tsunami.

Meer regelmaat

Na vele jaren vol missies verlangde Felix naar meer regelmaat, dus toen hij eind 2018 een vacature zag bij het Stadsdeel Zuid in Amsterdam solliciteerde hij direct. Hoewel hij niet voldeed aan de baaneisen werd hij aangenomen als bouw- en woninginspecteur. Hij spijkerde zijn kennis bij en genoot van zijn nieuwe baan. Felix was na jaren ineens weer honkvast en dat rustige bestaan deed hem en zijn gezondheid goed. Daarbij had hij alweer een nieuwe missie: hij wilde dolgraag zelfvoorzienend zijn en begon zijn tuin om te toveren tot moestuin. Ook haalde hij een jachtvergunning, al zag hij vlot in dat jagen amper haalbaar was vanuit Amsterdam-Noord.

Zijn gemis van een eigen gezin was niet langer schrijnend, hij voelde rust en harmonie. Op 2 april stuurde Felix zijn familie een appje met de tekst: ‘dit is mijn huidige uitzicht.’ Met daarbij een foto gemaakt vanuit zijn ziekenhuisbed in het BovenIJ ziekenhuis. Geveld door Covid-19. Zorgen maken, dat hoefde niet, appte hij. Na een paar dagen knapte hij op en mocht naar huis. Niets deed vermoeden dat hij de dag erop zou overlijden aan een longembolie – inmiddels een bekende complicatie bij Covid-19. Zondag zou Felix 60 jaar zijn geworden. Hij had altijd het idee gehad, dat hij niet stokoud zou worden.

Felix John de Vries werd geboren op 17 mei 1960 in New York en stierf op 7 april in Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden