De eerste Surinaamse oranje-international Humphrey Mijnals.

Déjà Vu Surinaams voetbal

En het Surinaamse elftal, het ploeterde voort

De eerste Surinaamse oranje-international Humphrey Mijnals.

Een Nederlands voetbalelftal zonder internationals met (deels) Surinaamse wortels is tegenwoordig haast ondenkbaar. De afgelopen decennia waren Ruud Gullit, Frank Rijkaard, Clarence Seedorf, Patrick Kluivert, Nigel de Jong en Virgil van Dijk bepalende spelers. Ver daarvoor debuteerde, in april 1960, de vorige week overleden Humphrey Mijnals als eerste voetballer van Surinaamse komaf in Oranje. Thuis tegen Bulgarije werd het 4-2.

Het Surinaamse elftal moest op dat moment nog voor het eerst deelnemen aan een WK-kwalificatie. Dat gebeurde pas in 1965. Succes bleef uit. De Nederlandse kolonie plaatste zich niet voor de eindronde in Engeland in 1966. Ook daarna zou dat nooit lukken.

Net als op veel plekken elders in de wereld waren het de Engelsen die het spel in de negentiende eeuw introduceerden in Zuid-Amerika. In Argentinië en Brazilië kon het al snel rekenen op een grote populariteit. Op het allereerste WK ooit, in 1930, leverde het continent met gastland Uruguay de wereldkampioen.

Humphrey Mijnals bij zijn debuut in het Nederlands elftal op 3 april 1960. Beeld Hollandse Hoogte / Spaarnestad Photo

In Suriname kende voetbal een moeizamere start. Niet iedereen nam de sport serieus. In september 1918 parodieerde een studentenelftal voor veel toeschouwers, onder wie de Nederlandse gouverneur en zijn vrouw, het voetbal ‘dat tegenwoordig door Jan-en-alleman geliefhebberd wordt’. Deelnemers hadden zich om de lachers op hun hand te krijgen in allerhande kostuums gestoken. Een van hen liep zelfs op zijn handen.

De ‘wedstrijd’ vond plaats op het Gouvernementsplein in Paramaribo, maar spelen daar was omstreden. De autoriteiten wilden die locatie vooral als wandelplek behouden. In de jaren twintig kwam er een felbegeerd sportterrein.

Complicerende factor voor het Surinaamse voetbal was dat organisaties van verschillende gezindten en achtergronden elkaar tegenwerkten. Het dunbevolkte Suriname kende daardoor meerdere bonden.

De op 1 oktober 1920 opgerichte Surinaamse Voetbal Bond (SVB) werd in 1929 lid van de wereldvoetbalorganisatie Fifa. Daarvoor had het Surinaamse elftal al officieuze interlands gespeeld. De eerste was begin 1921; een wedstrijd tegen buurland Brits Guyana. Thuis werd met 1-2 verloren.

In 1934 maakte het Surinaamse elftal een tournee door het Caribisch gebied, die volgens een Surinaamse krant ‘in alle delen geslaagd mocht heten’. De krant noteert verder: ‘Al brachten de onzen het niet tot een overwinning, zij hebben flink van zich afgebeten, terwijl hun sportiviteit overal geroemd werd’. Een voorgenomen deelname aan de kwalificatieronde voor het WK Voetbal van 1938 in Frankrijk ging bij nader inzien niet door.

De grote uittocht

Zoals gezegd kwam het daar pas in 1965 van. Daarna overleefde Suriname een enkele keer eerste ronde in de eigen regio, maar wist het zich nooit echt te plaatsen ten koste van andere landen in Midden- en Noord-Amerika.

Dat het Surinaamse elftal internationaal niet tot grootse prestaties kwam, had ook te maken met de uittocht van voetbaltalent. Jongens met kwaliteiten vertrokken naar elders, voornamelijk naar Nederland (als ze daar al niet woonden).

Een deel van dat gemis werd vanaf 1986 goedgemaakt door het Kleurrijk Elftal. Dat speelde na afloop van de competities in Europa wedstrijden in Suriname. De opbrengst was bestemd voor het goede doel.

Over dat team hangt sinds 7 juni 1989 altijd de schaduw van de SLM-ramp. Bij een mislukte landing bij Zanderij verongelukte een toestel van de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij. Elf inzittenden overleefden het. 167 passagiers en negen bemanningsleden lieten het leven. Onder hen vijftien leden van het Kleurrijk Elftal. Sommige voetballers ontsnapten aan het noodlot: doelman Stanley Menzo en aanvaller Henny Meijer hadden een andere vlucht genomen, toppers als Gullit, Rijkaard en Aron Winter hadden geen toestemming van hun club om mee te doen.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden