ReconstructieBrexit

Een terugblik op de ‘brexit-puinhoop’; dit schreven we de afgelopen vier jaar over brexit

Toen was geluk al niet zo gewoon... de voormalige Britse premier Theresa May en toenmalig EU-commissievoorzitter Jean-Claude Juncker hadden al heel wat te stellen met de brexit. Hier staan ze op het punt een persconferentie te geven in Brussel, op 4 december 2017.  Beeld AP
Toen was geluk al niet zo gewoon... de voormalige Britse premier Theresa May en toenmalig EU-commissievoorzitter Jean-Claude Juncker hadden al heel wat te stellen met de brexit. Hier staan ze op het punt een persconferentie te geven in Brussel, op 4 december 2017.Beeld AP

Vandaag is de laatste dag van de brexit-overgangsperiode en zwaait de EU het Verenigd Koninkrijk definitief uit. EU-correspondent Christoph Schmidt blikt terug aan de hand van brexit-krantenkoppen die sinds 2016 in Trouw verschenen.

De eerste keer dat het woord ‘Brexit’ (toen nog met hoofdletter) voorkwam in Trouw, was op 7 november 2012. De toenmalige Britse premier David Cameron speelde immers met de gedachte een referendum te organiseren over het EU-lidmaatschap. Dat was toen nog een stip aan de horizon.

Het referendum kwam er op 23 juni 2016, en de uitslag (51,9 procent stemde voor uittreding) veroorzaakte een ware aardschok in Europa.

null Beeld
Beeld

De strijd gaat nu pas echt beginnen (25 juni 2016)

Een waarheid als een koe, maar wat niemand toen kon bevroeden, was dat die strijd maar liefst vierenhalf jaar (plus één dag) zou duren: pas vorige week donderdag hadden de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk eindelijk afspraken op papier staan over hun nieuwe relatie.

Geen lusten zonder lasten voor de Britten (30 juni 2016)

Al meteen na het referendum spreekt de EU klare taal tegen de Britten: jammer dat jullie vertrekken, maar het is niet anders. Kom nu maar snel met dat formele artikel-50-verzoek (over opzegging lidmaatschap). Als jullie maar niet denken dat jullie de krenten uit de pap kunnen vissen (het befaamde ‘cherry picking’). Voor de vier vrijheden van de interne markt (personenverkeer, goederen, diensten, kapitaal) geldt: kies ze alle vier, of laat ze alle vier vallen. Dit standpunt heeft de EU tot de laatste snik volgehouden.

May speelt het hard (18 januari 2017)

Na ruim een half jaar gepieker en gedraal over wat voor soort brexit Londen nu eigenlijk wil, spreekt premier Theresa May zich uit: het moet een harde worden. Dus geen deelname aan de interne markt. Prima, maar waar blijft die artikel 50-brief nou?

null Beeld
Beeld

Aangeslagen Tusk mist de Britten nu al (30 maart 2017)

Ah, daar is-ie, na een zwangerschap van ruim negen maanden. Britse EU-ambassadeur overhandigt brief aan de anglofiele ‘EU-president’ Donald Tusk. Volgens dat artikel 50 hebben de EU en het VK vanaf nu twee jaar de tijd, tot 29 maart 2019, om het vertrek in goede banen te leiden. Makkie, toch? Volgens de Britse handelsminister Liam Fox wordt het zelfs ‘de makkelijkste deal in de menselijke geschiedenis’, omdat beide partijen immers al zo goed met elkaar samenwerken.

Koude oorlog tussen Londen en Brussel (1 mei 2017)

Oeps, daar gaat iets niet helemaal goed. Premier May ontvangt EU-commissievoorzitter Jean-Claude Juncker voor een etentje in Downing Street 10 en de sfeer schijnt beroerd geweest te zijn. “Ze leeft in een ander sterrenstelsel”, zou Juncker na afloop tegen een vertrouweling hebben gezegd.

Britten boos over taalgrap Juncker (6 mei 2017)

“Ik zal mij vandaag in het Frans uitdrukken, want langzaam maar zeker verliest het Engels aan belang in Europa.” Het is maar een grapje, van de altijd kolderieke Juncker. Maar de Britten, ooit wereldkampioenen humor, kunnen er niet om lachen.

Londen blijft dralen bij uitgang EU (23 september 2017)

Voor het eerst beseft Londen dat een simpele brexit in maart 2019 niet haalbaar is. Dus stelt May zelf een overgangsperiode van ‘rond de twee jaar’ voor. Uiteindelijk krijgt die transitieperiode als einddatum 31 december 2020. Hé, dat is vandaag. Doordat de brexit in 2019 telkenmale wordt uitgesteld, duurt die overgangsperiode een luttele elf maanden.

EU zal meer druk leggen op Britten (9 december 2017)

Er is zowaar een eerste, zeer vrijblijvend tussenakkoord, met wat vage afspraken over onder meer burgerrechten en de netelige Ierse kwestie. Dat zou de weg moeten plaveien naar fase twee van de onderhandelingen, over de toekomstige handelsrelatie. Achteraf gezien een rijkelijk optimistische planning. Dit ‘gezamenlijke verslag’ van vijftien kantjes ligt inmiddels op de mestvaalt van de brexit-geschiedenis.

Brussel wacht af wat de ‘brexit-puinhoop’ brengt (10 juli 2018)

Maandenlang gebeurt er eigenlijk niet zo veel, dat wil zeggen: in het brexit-proces. In Londen gaan ze rollebollend over straat en wordt menig dolk in een rug geplaatst. Premier May probeert enige lijn te krijgen in de strategie, maar die is te soft voor onder anderen Boris Johnson (minister van buitenlandse zaken, die al een tijdje aast op het premierschap) en brexit-minister David Davis. Zij treden af.

Brexit-onderhandelaars beloven nu echt vaart te maken (22 augustus 2018)

Ha ha.

Het brexit-akkoord voor dummies (16 november 2018)

Toch nog onverwacht bereiken Brussel en Londen hun eerste grote brexit-akkoord, honderden pagina’s over praktische scheidingskwesties. Daarmee lijkt de brexit-datum van 29 maart 2019 vast te staan. Het enige wat nog even moet gebeuren is goedkeuring door het Britse Lagerhuis. Dat gaat May wel lukken, toch?

null Beeld
Beeld

Wanhopige May speurt in Europa naar een strohalm (12 december 2018)

Hmm, dat Lagerhuis schijnt de brexit-deal niet te blieven. Iets met Noord-Ierland en een ‘backstop’, die het VK volgens de brexiteers te veel blijft binden aan de EU. Probleem.

In de pub klinkt gejuich en boegeroep (16 januari 2019)

Nooit eerder trokken stemmingen in het Britse Lagerhuis, met een ‘ordeeeeeeer!’ brullende voorzitter, zoveel bekijks als in het eerste halfjaar van 2019. May verliest de eerste stemming over ‘haar’ brexit-deal met een nooit eerder vertoonde meerderheid. Het zal haar ook later dat jaar niet lukken.

Brexiteers woedend om Tusks ‘speciale plek in hel’ (7 februari 2019)

EU-raadsvoorzitter Donald Tusk kan de brexit-ellende niet langer aanzien. “Ik heb me afgevraagd hoe die speciale plek in de hel eruit ziet voor degenen die brexit hebben gepropageerd, zonder zelfs maar een schets van een plan hoe dat veilig ten uitvoer te brengen.” Britten boos.

‘Brexit-citroen geheel leeggeknepen’ (16 maart 2019)

Ook premier Rutte is er helemaal klaar mee, een kleine twee weken voor de brexit een feit zou moeten zijn. Uitstel wordt onvermijdelijk. Maar daar moet May dan wel netjes om vragen. Dat doet ze, een paar dagen later. Uitstel tot 30 juni, wil ze. EU-regeringsleiders beslissen anders: 12 april als het akkoord alsnog door het Lagerhuis komt (wishful thinking), anders moeten de Britten uiterlijk 22 mei opgehoepeld zijn, daags voor de Europese verkiezingen.

Nieuw uitstel brexit ondanks geharnaste Macron (12 april 2019)

Het irriteert de EU-regeringsleiders mateloos dat ze tijdens wéér een extra brexit-top zo veel tijd kwijt zijn met de besluiteloosheid van een land dat zegt weg te willen uit de EU, maar zelf niet weet hoe. May heeft weer om uitstel gevraagd, opnieuw tot 30 juni, en opnieuw komt de EU met een eigen datum: 31 oktober. Op 24 mei maakt een moegestreden May bekend dat ze op 7 juni aftreedt.

Brussel wacht met de armen over elkaar op de daden van Boris Johnson (24 juli 2019)

Daar is hij dan, de clowneske Johnson als premier. Weet hij de boel vlot te trekken?

null Beeld
Beeld

Opeens is Johnson de gevierde man in Brussel (18 oktober 2019)

Ja! Hij slaagt erin May’s brexit-terugtrekkingsakkoord ietsjes aan te passen, met niet alleen goedkeuring van de EU, maar ook enige verbazing: Johnson stemt namelijk in met een handelsgrens in de Ierse Zee, via een speciale status voor Noord-Ierland. Over die oplossing had May gezegd dat ‘geen enkele Britse premier’ ermee akkoord zou gaan.

Opnieuw is Londen volledig overgeleverd aan besluit Brussel (21 oktober 2019)

Hoewel Johnson zegt dat hij liever ‘dood in een greppel’ wordt gevonden dan dat hij bij Brussel om het zoveelste uitstel moet bedelen, wordt hij daar toch toe gedwongen door het Lagerhuis.
Voor het eerst wordt de datum in het Britse verzoek (31 januari 2020) door de EU gehonoreerd. Op 12 december behaalt Johnson een grote verkiezingsoverwinning. Vervolgens loodst hij zijn ‘ovenklare deal’ (waarvan hij later nog zal terugkomen, zie 8 september 2020) moeiteloos door het Lagerhuis.

Ook 2020 wordt een enerverend brexit-jaar, tot het bittere einde (14 december 2019)

Een van de weinige voorspellingen over 2020 die zijn uitgekomen.

null Beeld
Beeld

Eigenlijk is dit een nep-brexit (31 januari 2020)

Ongelooflijk maar waar: de brexit is een feit, al is het nog maar een vertrek op papier. Het hele jaar blijft het VK de facto EU-lid, in afwachting van een nieuw handelsakkoord, u weet wel, die ‘makkelijkste deal in de menselijke geschiedenis’.

Brexit-onderhandelingen beginnen beroerd (6 maart 2020)

Juist ja. De loopgraven zijn weer ingenomen, om het grootste deel van het jaar niet meer te worden verlaten. Kort daarna klopt de pandemie aan de deur en verlopen de onderhandelingen nog moeizamer dan ze zonder corona waren geweest.

Samen concluderen dat het slecht gaat (15 juni 2020)

Een tussentijds brexit-video-topje tussen premier Johnson en de EU-kopstukken Von der Leyen, Michel en Sassoli levert niets op. Tegen de achtergrond van een ongekend diepe economische coronacrisis weigert Johnson verlenging aan te vragen van de overgangsperiode met één of twee jaar.

Brits dreigement legt bom onder brexit-overleg (8 september 2020)

O ja, dat was ook een fijne. De regering-Johnson doet wetsvoorstellen waarmee elementen van het bezegelde en geratificeerde terugtrekkingsakkoord van oktober 2019 aan de laars worden gelapt. Iets met Noord-Ierland. Vanaf dat moment vertrouwen de EU-onderhandelaars de Britten voor geen cent en daalt de sfeer onder het vriespunt.

null Beeld
Beeld

Brussel of Londen, wie beweegt het eerst? (17 oktober 2020)

Johnson trekt een wat onduidelijke conclusie uit zijn eerdere ultimatum dat er op 15 oktober een deal zou moeten liggen, anders zouden de Britten weglopen van de onderhandelingstafel. Hij legt het overleg stil, maar houdt de deur op een kier. De EU verroert geen vin en wacht rustig tot die deur weer opengaat. Dat gebeurt een paar dagen later. Maar het wordt nu wel penibel. Vanwege alle goedkeuringsprocedures die een akkoord vereist, is de tijd eigenlijk al op.

Brexit-onderhandelaars geven niet op, al is de verleiding groot (7 december 2020)

Wéér komen de gesprekken stil te liggen, wéér worden ze hervat. Even kijken op de kalender: 7 december. Gekkenwerk.

Strompelend naar de volgende deadline (14 december 2020)

Na een bezoek van Johnson aan Von der Leyen besluiten de twee dat ze op 13 december een knoop zullen doorhakken over het nut van verder praten. Menigeen verwacht definitieve zekerheid over een no-dealbrexit. Maar nee. Ze praten door.

Opluchting over brexit verhult de hardheid (28 december 2020)

Op 24 december gebeurt het ongedachte: er is een akkoord, al vertoont dat nog tal van open eindjes. Maar die zijn van later zorg. Het VK krijgt zijn harde brexit, komende vrijdag. Stoelriemen vast, want – en die voorspelling durft deze krant wel weer aan – ook 2021 wordt een enerverend brexit-jaar.

Lees ook:
Brexit-opluchting verhult hardheid van het vertrek

Het kerstakkoord moet nog even indalen. Maar vrijdag is het toch echt zo ver: een historische economische scheuring.

Voor Michel Barnier is het brexit-akkoord een bekroning van een imposante carrière

Michel Barnier is sinds 2016 de onbetwiste brexit-man van de EU. Voor de bijna 70-jarige Fransman betekent het zwaarbevochten akkoord van 24 december een bekroning van een imposante carrière. Wat dreef hem?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden