Reportage Vrachtwagenchauffeur

Een kijkje achter de coulissen van onze consumptiemaatschappij

Pakketbezorger Marcel Steenlage parkeert zijn wagen even op de Dam. Beeld Patrick Post

Journalist Marieke de Groot had een vaag beeld van het beroep van vrachtwagenchauffeur. Tot ze met Marcel Steenlage mee mocht en in een dag tijd zo’n 12 ton aan goederen afleverde in en rond Amsterdam. Zo veel dozen. ‘Nooit meer zal ik geërgerd zuchtend achter een vrachtwagen staan.’

Op een frisse dinsdagmorgen sta ik om 05.55 uur buiten te wachten tot een vrachtwagen met blauwe laadbak het kruispunt op dendert. Mijn lift van bijna 40 ton neemt soepel het fietspad en de stoep in bezit. In de cabine zit Limburger Marcel Steenlage, een brok Nederlandse vrachtwagenhistorie. Marcel is 57, woont in Venray, is gescheiden, heeft twee volwassen kinderen, en rijdt al 33 jaar voor Van Opzeeland, een middelgrote logistieke dienstverlener uit het Gelderse Hedel.

Ik ben al jaren gefascineerd door het beroep vrachtwagenchauffeur. Hoe is het om dagelijks in een kleine ruimte een grote ruimte te doorkruisen? Wie zíjn die chauffeurs, hoe functioneert de branche, wat doet rijden in een potentiële moordmachine met je en waar denk je aan achter het stuur? Ik zat vol romantische voorstellingen, maar dacht nauwelijks na over de fúnctie van vrachtwagens. Een blinde vlek die meer mensen hebben.

Terwijl al die mensen wel spullen aanschaffen. Op een dag besefte ik dat vrijwel alles om mij heen – mijn ontbijtgranen, het vetplantje in de vensterbank, de tv, die blankhouten schilderijlijst – eens in een vrachtwagen zat. Hoe bewegen al die spullen door ons dichtslibbende, filerijdende Nederland? En zo belandde ik via via bij de goedmoedige Marcel in de cabine.

Waar de stad ineens is afgelopen

Amsterdam, diep in West. Zo’n plek waar de stad ineens afgelopen is, vol hekwerken, loodsen en onbewaakte spoorwegovergangen. Marcel stalt hier zijn volle aanhanger, want Amsterdam is veel te vol en krap voor zijn combiwagen: bijna 19 meter aan motorwagen met laadklep plus aanhanger. Er rijden dagelijks zeven chauffeurs van Van Opzeeland rond in Amsterdam en omgeving, waarvan twee met zo’n combi. Door de aanhanger kan alle lading in één keer mee, dat scheelt een rit op en neer naar het magazijn in Hedel halverwege de dag.

Beeld Patrick Post

De planning van Van Opzeeland bepaalt op basis van de bestellingen de route en in welke volgorde de spullen de laadbak in gaan. Dit komt ook in Marcels boordcomputer: een soort hightech walkietalkie. We beginnen op de Nieuwendijk. In de winkelstraat staan al twee andere vrachtwagens tegen de gevels aan. Marcel parkeert soepel achter een elektriciteitskastje en neemt me mee op de laadklep naar boven; met het vliegend tapijt de laadbak in. Daarin past 8 ton.

We gaan vandaag bij 16 adressen langs om grofweg 33 rolcontainers, pallets en losse ‘colli’ – samengepakte pakketten – af te leveren met ongeveer 1500 dozen, kistjes, zakken en andere verpakkingen. In losse goederen is dat een duizelingwekkend aantal. Een totaal incomplete berekening komt op 360 flessen wijn, 10 à 20 duizend luiers voor volwassenen, ongeveer 1200 schoenendozen, en een onbekend aantal losse items als parfumflesjes, kledingstukken en kattenspeeltjes in kistjes.

Regenboogplumeau

Uit de volgeladen laadbak halen we eerst wat dozen voor een modeketen. Een schoonmaker met een regenboogplumeau in zijn hand tekent zonder een woord te zeggen het ontvangstformulier. Voor de volgende levering schuift Marcel druk met de lading. Uiteindelijk rollen we drie rolcontainers naar een landelijke schoenenwinkel. Na het uitpakken gaan we met de medewerkers mee naar het dak, naar een witgeschilderd chalet versierd met houtsnijwerk. 

In dit stukje onverwacht Oostenrijk krijgen we een welkome kop koffie en dolt Marcel met de medewerkers. Gedurende de dag worden we meestal net als hier met open armen ontvangen. Maar soms lijken de bedrijven onze komst als een hinderlijke onderbreking te zien. Terwijl ze Marcel broodnodig hebben. Het is lastig schoenen verkopen zonder schoenen.

Na de koffie brengen we vijf stapels die een halve meter boven mij uitsteken een bekende kledingketen in. Marcel vertelt dat deze keten genoeg invloed heeft om ervoor te zorgen dat zij als eerste levering ingepland worden. Alleen heeft de eerder genoemde schoenenwinkel een halfuur eerder personeel klaarstaan. Dus in plaats van tot 7.30 uur te wachten tot er een kledingverkoper aanwezig is, schuift Marcel liever met de lading en levert om 7.00 uur de schoenen om vervolgens alsnog op tijd de kleding te leveren.

Beeld Patrick Post

Het is de macht van sommige bedrijven dat het zo gaat, terwijl het zo botst met het idee om door slimmer te beladen minder ritten, en dus minder drukte en uitstoot te veroorzaken.‹‹

Hierna leveren we een bovenmodaal dubbel maandinkomen aan parfum en make-up. Bij twee sneakerzaken vraag ik me af hoeveel paar sportschoenen de gemiddelde Amsterdammer bezit – die ook heus weleens vuile blikken naar de vrachtwagen zal werpen; de hoeveelheid schoenendozen is enorm, zo’n 700. En dan zijn wij één vrachtwagen, op één dag, voor slechts een fractie van de winkels in de hoofdstad. Al die spullen. En al dat verpakkingsmateriaal!

Oude dozen gaan mee terug

Veel oude dozen gaan gelukkig ook weer mee voor hergebruik door de bedrijven. Ook karton, pallets en ander materiaal nemen we mee voor recycling. Deze emballage – hoeveel hij levert en retour neemt – houdt Marcel bij in de boordcomputer. Die houdt eigenlijk alles bij, ook hoeveel hij rijdt, pauzeert of tankt. Veel chauffeurs schijnen de verplichting alles digitaal bij te houden als administratieve rompslomp te beschouwen. Maar Marcel zegt: “Als je een telefoon kunt gebruiken, kun je dit ook leren.” Hij is een praktisch man bij wie gemak voorop staat.

In de vroege ochtendlucht steken we diagonaal de Dam over. Ik voel me op onze anderhalve meter boven de grond de baas van de stad en ergens zijn we dat ook. Want door ons en onze mede-chauffeurs kan de consumptiemaatschappij oneindig doordraaien. Toch zitten chauffeurs klem tussen het economisch belang van continue bevoorrading en het maatschappelijk belang van een fijne leefomgeving. Ze ontvangen nauwelijks credits voor hun werk.

Dat merk ik ook aan de boze blikken wanneer we over smalle grachten en bruggetjes vol fietsers rijden. Marcel parkeert zó dat er met de klep naar beneden precies een auto langs past. Toch sist een fietser afkeurend terwijl wij onze lading dierenproducten de auto uitrollen. Marcel deert het niet, die vertelt gewoon verder over zijn liefde voor mooie auto’s en vogels spotten.

Plotseling uitvoegende auto’s

Het is niet de enige keer dat medeweggebruikers ons onaangenaam of gevaarlijk benaderen. Uit het jaarlijkse nationale chauffeursonderzoek kwam als grootste ergernis: automobilisten die op de snelweg bij het uitvoegen plotseling voor de vrachtwagen schieten. Vandaag zie ik dat een paar keer gebeuren. Vooral Tesla-rijders “douwen hem er gewoon voor”, aldus Marcel. Op 2: bewust remmen voor de vrachtwagen.

Onaangenaam gedrag van medeweggebruikers is sowieso toegenomen, zegt Marcel. Mensen reageren geïrriteerder, zijn minder begripvol. En zitten op hun telefoon. “Omdat ik zo hoog zit zie ik alles, hè. En echt iedereen zit te bellen, laptop op schoot, alles.” Afleiding door de telefoon is dan ook ergernis numero 3.

Beeld Patrick Post

Door de hoge positie zie je ook ándere dingen, zo had Marcel eens uitzicht op een vrouw die met haar rechterhand een zak snoep leegat terwijl haar linker in de broek van de chauffeur zat.

Onze laadbak is leeg na het afleveren van 60 dozen wijn bij een restaurant. Een kleine levering, zegt Marcel en Van Opzeeland levert hier zo’n drie keer per week. Reken maar uit. We keren terug naar de aanhanger. Daar schuift en stapelt en keert en meet Marcel gedecideerd emballage de aanhanger in, en volle pallets, rolcontainers en losse colli eruit, de laadbak in. Hij wint dit potje Tetris. Ik sta met open mond te kijken naar een stapel reusachtige tv’s.

Een levering incontinentiemateriaal

Zijn lading verbaast Marcel niet meer, het gaat hem vooral om de diversiteit ervan. Regelmatig zegt hij tevreden: “Ik kom overal”. En zo is het. Bij het magazijn van een zorginstelling in Haarlem bijvoorbeeld. Maar ook bij een tuincentrum en een verzorgingshuis, voor een levering incontinentiemateriaal.

Op weg naar ons volgende adres is de normale route plotseling ‘verboden in te rijden voor vrachtverkeer’. Ik denk aan de spullen die de mensen uit deze buurt uit vrachtwagens betrekken en word een beetje boos. Maar Marcel is gewend dat hij moet wijken voor woongenot, en zoekt blijmoedig een nieuwe route. Wanneer we bij de elektronicazaak arriveren, staat de magazijnmedewerker er enigszins verloren bij in een uitpuilend magazijn.

We eindigen om 15 uur in het centrum van Haarlem, met twee rolcontainers vol sneakerdozen. Terug in Amsterdam koppelen we de aanhanger weer aan en rijden leeg, maar in vol ornaat naar mijn huis. Een fietser beladen met aankopen schiet langs. Voor een laatste keer klim ik achterwaarts de cabine uit. Marcel trekt op, de vrachtwagen dendert langs me heen, de toeter rolt zwaar tussen de huizen. Ik ben verbijsterd over de hoeveelheid spullen die we hebben afgeleverd.

Voor mijn gevoel heb ik in de coulissen van onze consumptiemaatschappij mogen kijken. Daar zag ik een wereld die bestaat uit piramides van spullen en een enorme groep mensen die keihard werkt om te zorgen dat wij gedachteloos kunnen kopen. Nooit meer zal ik geërgerd zuchtend achter een vrachtwagen staan.   

Logboek van een dag rondrijden met Marcel

05.55 Voor mijn huis – volle combiwagen
06.15 Amsterdam West – aanhanger loskoppelen
06.30 Nieuwendijk – volle laadbak – 12 à 13 ton
06.40 Fashion – 1 losse colli – 4 kratten
07.00 Schoenen - 3 rolcontainers – 324 schoenendozen
07.10 Koffie op het dak
07.30 Fashion – 5 losse colli – 27 kratten
07.45 Beauty – 4 rolcontainers – 18 kratten + 7 losse items
08.00 Schoenen – 3 rolcontainers – 324 schoenendozen
08.15 Schoenen – 3 rolcontainers – 300 schoenendozen + 6 dozen plastic zakken
08.30 Koffie
08.50 Dam oversteken
09.15 Dierenspeciaalzaak – 1 pallet – 3 12 kg-zakken + 5 losse dozen
09.25 Rijden over de grachten
09.45 Restaurant – 1 pallet – 60 dozen
10.20 West – spullen uit de aanhanger overladen naar de laadbak
11.00 Rijden richting Haarlem
11.30 Magazijn zorginstelling – 3 pallets – 84 dozen
12.10 Dierenwinkel – 2 pallets – 14 dozen
12.30 Tuincentrum – 1 pallet – 5 keer 12kg zakken + 5 dozen
12.55 Zorginstelling – 2 pallets – 56 dozen
13.20 Rijden richting Aerdenhout
13.25 Particulier – 1 pakket
13.40 Rijden richting Hoofddorp
14.10 Elektronicazaak – 2 pallets – 24 dozen
14.30 Particulier – 1 pakket
14.35 Rijden richting Haarlem15.05 Schoenen – 2 rolcontainers – 180 schoenendozen.
Klaar

Lees ook:
Het schrijnende verhaal van de drukke pakketbezorger

Irritant. Dat is het woord dat bij menig consument boven komt als de pakketbezorger ter sprake komt. Onterecht, zegt Willem Snel, voorzitter van de Belangenvereniging voor Pakketdistributie (BVPD). Achter de vluchtigheid waarmee de gemiddelde bezorger te werk gaat, schuilt een schrijnend verhaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden