Column Taal

Een bitter lot, een lang leven – wat kan iemand zoal beschoren zijn

Zaterdag schreef Trouw over de onlangs overleden Russische generaal Bobkov dat hij lange tijd ambieerde baas van de KGB te worden. Helaas voor hem: ‘het beoogde chefschap was hem niet beschoren’. Naar aanleiding hiervan mailde een lezer: kun je beschoren wel gebruiken met chefschap?

Volgens Van Dale betekent beschoren ‘ten deel gevallen’. Het woord komt meestal voor in de combinatie ‘iemand beschoren zijn’ en werd de afgelopen jaren in de krant in bijna 95 procent van de gevallen gecombineerd met ofwel leven (‘Hem was een lang/kort leven beschoren’) ofwel lot (‘Hem is een droevig lot beschoren’; ‘Het mij beschoren lot’). Incidenteel tref je andere combinaties aan, zoals ‘Mij is niet veel geluk beschoren’, ‘Haar is een mooie toekomst beschoren’ of ‘Jou is een belangrijke taak beschoren’. Naar analogie van dat laatste voorbeeld is de combinatie van beschoren met chefschap – dat behalve een waardigheid ook een taak of functie noemt – weliswaar bijzonder, maar zeker niet fout.

Beschoren gaat terug op een werkwoord dat niet meer in gebruik is, maar dat in de 17de eeuw en ook later nog wel courant was: bescheren. Het betekende onder meer ‘iets voor iemand bestemmen’, ‘iemand iets toedelen’ of ‘iemand iets bezorgen’. Zo vraagt een jonge vrouw in de liedbundel ‘Klagende maeghden’ van Jacob Cats aan God: ‘Bescheer my doch een lieven bed-genoot’. Bescheren was weliswaar een zwak werkwoord, maar onder invloed van het sterke werkwoord scheren raakte het voltooid deelwoord ‘beschoren’ in zwang, dat nu alleen nog als bijvoeglijk naamwoord wordt ­gebruikt.

tdb@taalbank.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden