Déjà VuPaul van der Steen

De voorgangster van Ruth Bader Ginsburg was de eerste vrouwelijke opperrechter van de VS

Sandra Day O'Connor in 2012, ze was toen al met pensioen als rechter bij het Hooggerechtshof.Beeld Getty

Bij alle lof na het overlijden van de Amerikaanse opperrechter Ruth Bader Ginsburg en de ophef over haar opvolging zou je haast vergeten dat ze niet de eerste vrouw was in het Hooggerechtshof. Die eer kwam in 1981 toe aan Sandra Day O’Connor. Ze was anders dan Bader Ginsburg geen Democrate maar een Republikeinse en bekleedde het ambt niet tot aan haar dood. In 2006 ging ze met pensioen.

De in 1930 in Texas geboren Sandra Day beleefde haar kindertijd op de ouderlijke ranch in Arizona. Ze werkte er al jong mee. Ze kon bijvoorbeeld al snel vee hoeden en dingen repareren.

Maar het meisje had meer in haar mars. Haar ouders beseften dat in de omgeving van de afgelegen boerderij (aanvankelijk geen elektriciteit en stromend water) de juiste onderwijsmogelijkheden ontbraken. Ze stuurden hun dochter naar haar grootmoeder in El Paso, Texas, zodat Sandra daar naar school kon.

Die beslissing loonde. Ze was zo’n goede leerling dat ze economie en rechten kon gaan studeren op de Stanford-universiteit in Californië, in een tijd dat nog maar twee procent van de rechtenstudenten vrouw was.

Toen ze haar oude vak oppakte, maakte ze alsnog snel carrière

Haar sekse belemmerde de juriste wel na haar afstuderen. Advocaat worden lukte niet. Ze kon enkel aan het werk als assistent, aanvankelijk zonder salaris en eigen kantoor. Later in de jaren vijftig ging ze met haar man, een studiegenoot en jurist voor Defensie, drie jaar mee naar Duitsland. Zij werkte daar ook als advocaat.

Bij terugkomst in de VS kreeg het paar kinderen en stopte Day O’Connor vijf jaar met werken. Ze werd wel politiek actief. Toen ze haar oude vak weer oppakte, maakte ze alsnog snel carrière.

Toen president Ronald Reagan haar in 1981 kandideerde voor een van de negen plekken in het Hooggerechtshof zat Day O’Connor al een tijdje in het Hof van Beroep van de staat Arizona. Reagans achterban was verdeeld over haar: ze had weliswaar de juiste politieke kleur, maar op grond van uitspraken in het verleden was de vrees dat ze een al te progressieve houding ten opzichte van abortusrechten aannam.

De eerste vrouwelijke opperrechter in de Amerikaanse geschiedenis

Day O’Connor werd niet alleen de eerste vrouwelijke opperrechter in de Amerikaanse geschiedenis, maar ook de eerste van wie het verhoor door de Senaat live op tv werd uitgezonden. Het duurde drie dagen en opnieuw was abortus het dominante thema.

Eenmaal in functie bleek Day O’Connor toch vooral vaak mee te stemmen met Republikeinse collega’s. Een iets progressievere houding toonde ze inderdaad op het gebied van abortus en rechten van minderheden. De opperrechter was bovendien een verklaard tegenstander van de in een deel van de Verenigde Staten nog bestaande doodstraf.

Saillant detail: Day O’Connor kwam in het Hooggerechtshof de man tegen met wie ze had gedatet voor de relatie met haar echtgenoot. William Rehnquist, inmiddels voorzitter van het Hooggerechtshof, had Sandra zelfs ooit vergeefs ten huwelijk gevraagd. Als collega’s hadden ze een prima werkverhouding en huldigden ze vaak dezelfde standpunten.

Na haar afscheid bij het Hooggerechtshof bleef Day O’ Connor actief met onder meer schrijfwerk (haar memoires en kinderboeken), doceren en het geven van lezingen. Ze lobbyde ook voor het niet langer verkiezen van rechters. Ze benoemen zou volgens haar hun onafhankelijkheid ten goede komen.

Na verloop van tijd kreeg de voormalige opperrechter, die eind jaren tachtig al werd getroffen door borstkanker, meer gezondheidsproblemen. Op haar oude dag is Day O’ Connor vanwege rugproblemen in een rolstoel beland. In 2018 kreeg ze de diagnose alzheimer, de ziekte waaraan ook haar man in de twintig jaar voor zijn dood in 2009 aan had geleden.

Day O’ Connor trok zich daarna ­terug uit het openbare leven. Ze is ­inmiddels negentig jaar oud.

Lees ook: 

Van ‘kan een vrouw dat wel?’ tot rechter die voor vrouwen opkwam

De vrijdag overleden Ruth Bader Ginsburg vocht onvermoeibaar voor gelijke rechten. Daarmee werd ze een icoon voor progressief Amerika. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden