Raul Baduel in 2008.

NaschriftRaúl Baduel (1955-2021)

De democratische generaal stierf in de cel

Raul Baduel in 2008.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Het was niet zijn politieke overtuiging die ex-generaal Raúl Baduel de vijand maakte van de revolutie, maar zijn rotsvaste geloof in de democratie. Daarmee had hij persoonlijk zelfs het voortbestaan gered van hetzelfde regime dat hem vorige week roemloos liet sterven in de cel.

Zijn sleutelrol in de geschiedenis van Venezuela dateert van 2002. Massademonstraties waren uitgemond in een militaire staatsgreep tegen de toenmalige linkse president Hugo Chávez. De dagen erna ging juist diens woedende aanhang uit protest plunderend en brandschattend de straat op. Te midden van de chaos startte Raúl Baduel, destijds brigadecommandant, een operatie getiteld “Herstel van de Nationale Waardigheid” met als doel de democratie én het presidentschap van Chávez te herstellen. Nog geen 24 uur later zat Chávez terug in het presidentieel paleis.

Als beloning maakte Chávez hem opperbevelhebber van de strijdkrachten en vervolgens minister van defensie. Wat hij zich niet realiseerde, is dat Baduels reddingsactie niet voortkwam uit hun jarenlange onderlinge vriendschap of hun gedeelde politieke ideeën. Baduel handelde uit de diepe overtuiging dat het leger niet zomaar een democratisch gekozen leider mag afzetten, de beroepsethiek van een professionele militair die zijn leven tekende en uiteindelijk zijn dood markeert.

Baduel en Chávez

Baduel was geen onbekende van Chávez. Zij ontmoetten elkaar begin jaren zeventig op de militaire academie. Samen met enkele andere jonge officieren richtten zij in 1982 een uitgesproken linkse revolutionaire paramilitaire beweging op, met als doel het land te redden van corruptie. Maar toen Chávez tien jaar later een couppoging deed, weigerde Baduel om mee te doen. Een militair kon links zijn maar geen democratisch gekozen leider afzetten. Precies om die reden sprong hij weer tien jaar later ook op de bres voor Chávez, die in 1999 alsnog via verkiezingen aan de macht was gekomen.

Baduels promotie viel in een periode waarin Chávez radicaliseerde. Zijn ‘Bolivariaanse revolutie’ tegen het establishment en de corruptie, kreeg plotseling het label ‘socialistisch’. Toen Chávez vervolgens via een grondwetswijziging zijn presidentschap oneindig wilde maken, distantieerde Baduel zich, voor de tweede keer in de geschiedenis, van zijn vriend. Zij deelden hun politieke overtuiging, hun verontwaardiging over armoede en corruptie. Maar terwijl de president bereid was daarvoor de democratie op te offeren, sprong de generaal ervoor op de bres. “Een socialistisch regime”, zei Baduel in een persconferentie, “is niet te verenigen met een democratisch systeem.”

Wie in die tijd zijn kantoor binnenkwam kreeg het gevoel een Tibetaanse tempel te betreden; de lucht verzadigd van wierook, op de achtergrond sacrale muziek die het midden hield tussen Gregoriaans kloostergezang en een Boeddhistisch bezweringsritueel. Boeken over oosterse filosofie, de Tao Te Tjing en geweldloosheidsicoon Mahatma Gandhi lieten amper plaats over voor zijn toetsenbord. Daarachter verklaarde Baduel, type vriendelijke bullebak, zichzelf pacifist. “Ik ben 35 jaar militair geweest,” zei hij met zijn donkere stem. “Daarbij hebben gehoorzaamheid, ondergeschiktheid en discipline altijd bovenaan gestaan. Blinde gehoorzaamheid of onderwerping aan personalistische en individuele belangen horen daar niet bij.”

Geen eerlijk proces

Voor de oppositie groeide Baduel uit tot een icoon, voor Chávez tot verrader van de revolutie. Maanden later werd hij opgepakt. Hij zou als minister geld en goederen van het leger hebben verduisterd, maar Amnesty International noemde de arrestatie politiek gemotiveerd. In 2010 veroordeelde een militaire rechter hem tot acht jaar cel wegens corruptie. Zes jaar later kwam hij voorwaardelijk vrij om al vrij snel opnieuw te worden opgepakt, nu beschuldigd van het beramen van een staatsgreep tegen Nicolas Maduro, de opvolger van de inmiddels overleden Chávez. Een eerlijk proces kreeg hij nooit.

Baduel werd volgens zijn familie op een onmenselijke manier vastgehouden. Vorige week werd hij Venezuela’s tiende politieke gevangene die in de cel overleed, 66 jaar oud en tot het uiterste trouw aan zijn principes – volgens de regering aan corona, volgens zijn familie aan marteling door het regime dat mede dankzij hem in het zadel was gebleven.

Raúl Isaias Baduel, geboren op 6 juli 1955 in Las Mercedes del Llano, gestorven op 12 december 2021 in Caracas.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden