Nida

Bij Nida vinden ze Denk maar een slap aftreksel van hun eigen partij

Nourdin el Ouali, lijsttrekker voor Nida in Rotterdam tijdens de gemeenteraadsverkiezingen 2018.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Nourdin el Ouali, lijsttrekker voor Nida in Rotterdam tijdens de gemeenteraadsverkiezingen 2018.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De islamitisch geïnspireerde partij Nida wil na succes in enkele gemeenteraden de landelijke politiek in. ‘Nee, ik kijk er níet naar uit om met Wilders in debat te gaan’, zegt partijleider Nourdin el Ouali.

Voor een jonge en ambitieuze politieke partij is zeven jaar een eeuwigheid, maar voor de mensen achter Nida is zorgvuldigheid steeds boven snelheid gegaan: de partij moest stap voor stap groeien. Daarom werd pas onlangs bekendgemaakt dat de islamitisch geïnspireerde partij volgend jaar meedoet aan de Tweede Kamerverkiezingen.

Partijleider Nourdin el Ouali: “In 2017 had het gekund, toen waren we al gepokt en gemazeld in de gemeenteraad van Rotterdam. Daar hebben we toch vanaf gezien, daar lag ook een afspraak met Denk aan ten grondslag.” Over die afspraak later meer.

Sinds Nida in 2014 in de Rotterdamse raad kwam, breidde de partij zich uit naar de gemeenteraden in Den Haag en Almere (door een overstapper) en deed ze minder succesvol mee aan de verkiezingen voor de Provinciale Staten. Het leidde tot ongeduld bij de leden: wanneer volgt eindelijk de landelijke politiek? Dat de achterban er klaar voor is, bleek nog maar eens toen recent 96 procent van de leden vóór deelname aan de Kamerverkiezingen stemde. El Ouali zet als beoogd lijsttrekker hoog in: Nida moet met drie à vier zetels in het parlement komen.

Holistische visie over geloof, duurzaamheid, natuur en samenleven

Nida viel de afgelopen jaren op in Rotterdam en daarbuiten, mede door de rol die de verbaal vaardige El Ouali speelde in debatten over integratie en de islam. De partij zal aan het Binnenhof niet opeens een heel andere worden, zegt El Ouali, die de partijfilosofie ­samenvat: “We hebben nog steeds een holistische visie, over geloof, duurzaamheid, natuur en samenleven.”

Vaak stond El Ouali in de raad tegenover Leefbaar Rotterdam én burgemeester Aboutaleb als het ging over diversiteit of religie, maar de partij liet zich ook horen over verduurzaming, onderwijs en armoede. El Ouali: “Over sommige landelijke thema’s moeten we nog nadenken. Hervorming van het belastingstelsel of buitenlandpolitiek spelen minder in de stad. Wel geldt ook daarbij onze visie: is de economie ­altijd leidend of mensenrechten?”

El Ouali stapte begin van het jaar uit de ­gemeentepolitiek om de stap naar Den Haag voor te bereiden. Tien jaar gemeenteraad (vóór de oprichting van Nida was hij GroenLinks-raadslid) had hem soms cynisch gemaakt. “De raad is niet altijd de meest inspirerende om­geving: de ellebogen, het gewetenloos scoren over de rug van anderen, opportunisme, verraad.” Het ging hem tegenstaan. “Vooral omdat ik op straat zie dat de stad al zoveel verder is dan de politieke arena.”

Cynisme voorkomen

El Ouali acht de kans ‘zeer groot’ dat hij ook in Den Haag op den duur cynisch wordt. “Al ben ik van nature optimist. Pessimisten zijn zij die het zich kunnen veroorloven.” Om cynisme te voorkomen, wil hij ervoor waken dat hij zichzelf ‘verliest’ in de Kamer. “Je kunt elke seconde vullen met stukken lezen. Natuurlijk, dat is de basis, maar ik heb geleerd dat je op straat een vinger aan de pols moet houden. Je moet mensen spreken.”

De afgelopen jaren waarschuwde El Ouali vaak voor Geert Wilders, die volgens hem moslimhaat normaliseert. Kijkt hij uit naar debatten met de PVV-leider? “Nee, ik kijk er niet naar uit. Een debat met Wilders heeft weinig zin, we zullen elkaar niet kunnen overtuigen.” In plaats van een felle discussie met Wilders of Thierry Baudet, wil hij vooral weerleggen wat de rechtspopulistische politici zeggen. “Bij het recente racismedebat ging Wilders vol op het orgel, maar niemand weerlegde zijn uitspraken. Hij verspreidt zoveel onjuistheden, ik zal hem daarmee niet weg laten komen.”

Nida zelf krijgt ook het verwijt soms populistische politiek te bedrijven. Volgens critici versterkt Nida tegenstellingen, door deze steeds scherp te benoemen. Ook de aanvallen op burgemeester Aboutaleb zouden de polarisatie alleen maar aanwakkeren. PvdA-wethouder Barbara Kathmann, eerder in Trouw: “Aboutaleb is een voorbeeld van verbinding zoeken. Het zou mooi zijn als Nida die strijd mét hem zou voeren, in plaats van te proberen over zijn rug electoraal wijzer te worden.”

Nourdin el Ouali tijdens een debat van de Rotterdamse gemeenteraad over de uitspraak van burgemeester Aboutaleb dat elke moslim een beetje salafist is'. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Nourdin el Ouali tijdens een debat van de Rotterdamse gemeenteraad over de uitspraak van burgemeester Aboutaleb dat elke moslim een beetje salafist is'.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

El Ouali reageert fel als het hem voorgelegd wordt. “Dat verwijt komt van mijn politieke tegenstanders. Ja, wij zijn soms scherp. Maar altijd op de inhoud, nooit op de man.” Hij zegt dat hij zijn achterban niet altijd stroop om de mond smeert. “Ik ervoer veel druk om mij aan te sluiten bij andere partijen, die Aboutaleb ­opriepen om een Pegida-demonstratie te verbieden. Ik vind dat als je onwelvallige meningen censureert, het demonstratierecht gevaar loopt.” Diezelfde partijen wilden wél dat een Kick Out Zwarte Piet-protest doorging, waar rechts tegen was. “Politieke partijen die een Pegida-demo willen verbieden maar bij Zwarte Piet van de daken schreeuwen dat het demonstratierecht in het geding is, zijn ongeloofwaardig.”

‘Ik spring niet op de bagagedrager van mijn eigen fiets’

Het gesprek met El Ouali vindt plaats in Madera House, bij de Rotterdamse West-Kruiskade. Een plek met een beladen historie voor Nida. In het najaar van 2014 hebben El Ouali en Nida-woordvoerster Smahane Arghidi er een etentje met de toenmalige PvdA-Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk. Kuzu en El Ouali kennen elkaar goed, ze zaten jarenlang naast elkaar in de gemeenteraad, toen nog voor GroenLinks en PvdA. Als El Ouali en Arghidi vertellen hoe zij de partij oprichtten en hun kiezers binden, pennen de Kamerleden driftig mee.

Twee weken later worden Kuzu en Öztürk uit de PvdA gezet na een conflict over een rapport over integratie. Ze zetten Denk op. De overeenkomsten met Nida zijn talrijk. Beide partijen noemen zich een beweging die opkomt voor diversiteit, ze kiezen beide voor een korte, heldere naam (Nida betekent oproep in het Arabisch, Denk is Turks voor gelijkwaardig) en ze richten zich vooral op jongeren met een migratieachtergrond.

Nida en Denk sluiten in eerste instantie een deal: Denk richt zich vooral op de landelijke politiek, Nida op het lokale. Nida doet niet mee aan de Kamerverkiezingen van 2017. Een jaar later stelt Denk voor om met een gezamenlijke lijst mee te doen aan de aanstaande raadsverkiezingen in Rotterdam. El Ouali peinst er niet over: “Ik spring niet op de bagagedrager van mijn eigen fiets”, zegt hij in die periode. Bij Nida vinden ze Denk maar een slap aftreksel van hun eigen partij.

De afspraak wordt geschonden als Denk de ene na de andere lokale afdeling opricht en uiteindelijk in 2018, nadat de partij eerst rookgordijnen optrok over de kwestie, ook meedoet aan de raadsverkiezingen in Rotterdam. Kuzu is mateloos populair in zijn thuisstad. Daar niet meedoen is eigenlijk geen optie. Vermoedelijk gaat de deelname van Denk aan die verkiezingen ten koste van de groei van Nida, dat haar twee zetels in de raad behoud. Denk haalt vier zetels.

De vergelijking met Denk is 'te beperkt’

El Ouali is beducht voor de vergelijking met Denk. “Het is te beperkt. Het impliceert dat ­alle mensen met een kleurtje in één potje passen. Wij hebben ook genoeg gelijkenissen met GroenLinks, D66 en de ChristenUnie.” Maar ook El Ouali ziet de overlap in standpunten en electoraat. “Ja, waarschijnlijk waren we zonder deelname van Denk in 2018 wél gegroeid. Maar Denk heeft ook een nieuw electoraat aangeboord.”

Naast de overeenkomsten zijn ook de verschillen tussen de partijen evident. Anders dan Nida heeft Denk een seculiere achtergrond. Bovendien uit die partij zich een stuk rauwer en populistischer. In filmpjes op sociale media werden collega-Kamerleden van een Turkse achtergrond verdacht gemaakt, en met name Selçuk Öztürk vocht ruzies uit met andere Kamerleden en Kamervoorzitter Khadija Arib.

El Ouali noemt nog een verschil; het partij-DNA is anders. “Wij zijn bottom-up georganiseerd, zij meer topdown.” Waar Nida zich met omhaal van woorden omschrijft als een ‘progressief-kosmopolitische emancipatiebeweging’, met een vrij diverse achterban, is de achterban van Denk conservatiever. Uit kiezersonderzoeken blijkt dat Denk-stemmers op ­sociaalculturele onderwerpen als homosek­sualiteit of euthanasie conservatief zijn, terwijl zij over immigratie en armoedebeleid meer progressieve waarden hebben. Nida spreekt zich uit voor gelijke rechten voor ­vrouwen en homo’s.

Denk leunt op een loyale Turks-Nederlandse achterban. Nida worstelde met de positie die de partij ten aanzien van deze groep moest aannemen. Bij de couppoging in Turkije in 2016 togen honderden jongeren naar het Turkse consulaat in Rotterdam. Ook El Ouali en toenmalig Nida-raadslid Aydin Peksert waren er. Peksert sprak de jongeren in het Turks toe. Hij had het over ‘onze leider Erdogan’ en het ‘vermorzelen’ van volgelingen van prediker Fethullah Gülen, die door president Erdogan werd aangewezen als het brein achter de coup.

El Ouali zat in zijn maag met de kwestie. In het openbaar verdedigde hij Peksert, intern leidde het tot wrevel. “Ik las later de vertaling van de toespraak van Aydin. Hij hield een soort bloed- en bodemspeech. Dan gaan mijn haren sowieso omhoog staan.” Peksert stapte vlak voor de verkiezingen van 2018 over naar Denk, waar hij nu beleidsmedewerker is.

Tegen patriottisch nationalisme

Kort voor die verkiezingen kreeg Nida een steunbetuiging van een prominente Turks-­nationalistische club: de UETD, de Europese tak van Erdogans AKP. Dat gebeurde kort nadat El Ouali een demonstratie had bezocht vóór Operatie Olijftak, de Turkse interventie in Syrië. El Ouali: “Ik heb daar niet gesproken, ik werd uitgenodigd en wist niet waar die bijeenkomst over zou gaan.” Hij zegt dat de associatie met nationalistische en radicale clubs snel gemaakt is. “Ik ben principieel tegen patriottisch nationalisme. Dat is historisch bewezen fout. Nationalisme op basis van afkomst heeft bij Nida niets te zoeken. Wij willen etnisch overstijgend zijn en diversiteit niet als probleem zien, maar als rijkdom.”

Alaattin Erdal, voormalig CDA-deelgemeentebestuurder in Rotterdam, heeft het idee dat Nida inmiddels sterker afstand neemt van Turks nationalistische clubs. Wel denkt hij dat het voor partijen met migrantengemeenschappen als achterban, moeilijker is om veel stemmen te trekken zónder steun van langs etnische lijnen georganiseerde verenigingen. “Een groot deel van de Turkse Nederlanders stemt op Denk. Ook richt die partij zich meer en meer op andere gemeenschappen, zoals de Bosnische en de Pakistaanse. Ik weet niet of Nida het gaat redden op een deel van de Marokkaanse gemeenschap.”

Ja, erkent Erdal, hij benoemt precies het denken langs etnische lijnen waar Nida vanaf wil. Partijen die steun wilden van migrantengemeenschappen ontkwamen in het verleden niet aan bezoeken aan moskeeën en verenigingshuizen. Ook de PvdA en Erdals CDA hoopten daar stemmen te winnen. Erdal: “De groep kiezers met een migratieachtergrond die vanuit individuele drijfveren en niet vanuit groepsdenken stemt, groeit. Maar vooral Turkse kiezers maken hun keuze vaak nog op basis van emotie, trots en vaderland.” Erdal ziet vooral nog een risico voor Nida: de positie van de charismatische El Ouali zelf. “Nida draait nog altijd vooral om één persoon. Het is in zeven jaar niet gelukt om anderen met een dergelijk charisma naar voren te schuiven.”

Een grotere vijver

Nida hoopt met het opzetten van meer afdelingen en de stap naar het Binnenhof uit een grotere vijver te kunnen vissen. El Ouali zegt te hopen dat zich nog meer kandidaat-lijst­trekkers melden. Hij ontkent dat hij handenwrijvend naar de recente machtsstrijd bij Denk heeft gekeken. “Dat conflict is óók schadelijk voor Nida. Het voedt cynisme. Denk en wijzelf trekken veel kiezers die voor de eerste keer stemmen. Hun vertrouwen is broos. Zij moeten niet vervallen in de grondhouding dat alle politici hetzelfde zijn.”

De deur voor nieuwe gesprekken met Denk staat bij Nida op een kier. “De partijtop van Denk is geen betrouwbare gesprekspartner gebleken.” Maar die partij is het bestuur, met daarin Öztürk, aan het vernieuwen. El Ouali: “Bij een nieuwe partijtop gaat de deur opnieuw open. We moeten laten zien dat we een nieuwe generatie politici zijn. Zonen en dochters van talrijke gemeenschappen, die hun eigen belangen opzij kunnen zetten.”

Lees ook:

‘De rechtse, politieke wind ontstond in Rotterdam, dat kan dus ook met het tegengeluid’

Eerder volgde deze krant ruim een jaar lang Nida. De door de islam geïnspireerde partij wil uitbreiden naar Den Haag. In thuisstad Rotterdam krijgt ze na enkele pogingen tot samenwerking concurrentie van Denk.

Öztürk maakt plaats; ‘nieuwe fase’ bij Denk

Selçuk Öztürk treedt terug als voorzitter van Denk, werd vorige maand besloten. Het moet de rust terugbrengen in de partij die door de kopstukken bijna was gescheurd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden