Charlie Le Mindu, Blonde Lips, 2010

Mooi!Haarkunst

In de ‘Haute coiffure’ draait alles om haar

Charlie Le Mindu, Blonde Lips, 2010

Doe met je haar wat je wilt. Laat het zien. Of maak er een kunstwerk van. De pruik is aan een opmars bezig

Els de Baan

Al weken is de wereld in de ban van de strijd van vrouwen in Iran om te doen met hun haar wat ze willen. Haardracht, vrijheid en identiteit zijn nauw met elkaar verbonden, ook de drang om er iets volkomen kunstmatigs mee te doen. Met een pruik bijvoorbeeld. In de 18de eeuw vertelden die pruiken vooral iets over rang en stand van vrouwen én mannen die ze droegen, in de ­jaren zestig en zeventig waren het voornamelijk modeaccessoires voor vrouwen; nu dragen ze uiteenlopende boodschappen uit.

Bij haarkunstenaar Charlie Le Mindu (1986) begint dat met zijn fascinatie voor haarsculpturen, waarmee hij persoonlijkheden kan veranderen. Hij schaart zijn items graag onder de noemer haute coiffure. Eenentwintig van deze haar-beeldhouwwerken zijn onlangs geveild. Een buitenkansje, want nooit eerder verkocht hij zijn kunstige stukken.

Opzichtige hartjes

Maar de portemonnee moet daarvoor wel open. De geschatte prijzen lopen uiteen van 8000 euro tot 1,5 ton. Dat buitensporig hoge bedrag zou moeten worden neergeteld voor de Blonde Lips-pruik. Lady Gaga droeg dit exemplaar van Le Mindu uit 2010 in de videoclip bij Bad romance. Hierdoor kreeg het object een bijzondere status. De lip-pruik werd in een expositie in het Londense Victoria & Albert Museum bestempeld tot ‘één van de vlaggenschepen die getuigen van een uitzonderlijke knowhow’.

Een term die goed past bij de overdreven opgetuigde haardrachten uit de historische pruikentijd, toen heuse scheepsmodellen in pruiken werden verwerkt.

Werk van de Japanse haarstylist Tomihiro Kono Beeld
Werk van de Japanse haarstylist Tomihiro Kono

De Japanse haarstylist Tomihiro Kono (1980) benadert hoofdhaar anders. Onder het motto ‘transformatie is prachtig’ begon hij vijf jaar geleden met het ontwikkelen van kleurrijke haartooien en zogeheten haarfilters: voor het gezicht vallende, lange haren, waarop hij een grappige bril of opzichtige hartjes verwerkt. Tot zijn clientèle mag hij zangeres Björk rekenen en modelabels als Marc Jacobs Heaven en Maison Margiela.

Tijdens de lockdown maakte Kono een boek waarvoor hij 111 van zijn pruiken fotografeerde op hetzelfde model. De foto’s tonen verrassende make-overs die wat meer aansluiten bij aardse stervelingen dan de kunst-­objecten van Le Mindu. In het Rotterdamse Wereld-­museum is in de tentoonstelling Hair Power een fel-­gekleurde hagedis-pruik van Kono te bewonderen.

Kolossale haarsculpturen

Voor échte transformaties moeten we bij Drag Queens zijn. Met spectaculaire hoofddecoraties overtroeven zij elkaar onderling in battles of verkiezingen. Het internationaal uitgezonden televisieprogramma RuPaul’s Drag Race, waarin naamgever RuPaul zoekt naar nieuwe drag supersterren, heeft zeker bijgedragen aan de wereldwijde populariteit van travestieten én pruiken. De outfits en de vaak kolossale haarsculpturen van de deelnemers zijn adembenemend en kosten een vermogen.

Zondag is in Rotterdam de 35ste editie van wat wordt aangekondigd als het grootste travestie-spektakel in Nederland: Holland’s Best Drag Queen. De finalisten pakken gegarandeerd flink uit met exclusieve outfits en kapsels. Ook bij Nederlandse Drag Queens gaat het niet louter om het weerspiegelen van schoonheidsidealen. Een karakter uitbeelden of een statement maken door je ronduit lelijk te maken is ook oké. Sommige drags zetten hun verschijning in als politiek wapen. Zoals de ­Nederlandse Dusty Gersanowitz die met de Dusty Foundation slachtoffers van lhbti+geweld bijstaat. Haar forse pruik dient als logo van de organisatie.

Werk van de feministische kunstenares Laetitia Ky (1996) uit Ivoorkust, te zien in het Wereldmuseum. Beeld
Werk van de feministische kunstenares Laetitia Ky (1996) uit Ivoorkust, te zien in het Wereldmuseum.

In het Wereldmuseum is ook werk te zien van de feministische kunstenares Laetitia Ky (1996) uit Ivoorkust. Ze maakt aandoenlijke, koddige sculpturen met haar ­eigen dreadlock-haar, alsof Pipi Langkous als kapster fungeerde. Bij nadere beschouwing vertegenwoordigen ze politiek activistische boodschappen, verwijzend naar de black power- en vrouwenrechtenbewegingen.

Spierballen

Een van haar eerste werken was gebaseerd op een man die de rok van een vrouw optilt. Om aandacht te vragen voor pestgedrag toont ze haar spierballen. En een baarmoeder met een omgedraaide eileider is een protest ­tegen de Amerikaanse anti-abortuswetten.

Op Hair Power draait een filmpje waarin Ky haar ­ideeën toelicht. De breed opgezette haar-expositie in Rotterdam reikt verder dan pure haarkunst met zijn multiculturele, historische en eigentijdse objecten. Ze stelt vragen als: waarom is mooi haar voor iedereen ­anders? Hoe kan haar de kracht hebben ons goed te laten voelen? En waarom kan het pijnlijk zijn om haar te verliezen? Want ja, ook daarvoor bieden (gewone) ­pruiken uitkomst.

Nog meer haarkunst

Expositie: Hair Power, Wereld­museum, Rotterdam, t/m 7 mei 2023
wereldmuseum.nl

Verkiezing en drags: Holland’s Best Drag Queen 2022, Villa Thalia, Rotterdam, 23 oktober. misstravestieholland.nl en dustyfoundation.nl

Informatie over Laetita Ky: laetitiaky.art en instagram.com/laetitiaky

Veilinguitslag Charlie Le Mindu: artcurial.com

Boek: Tomihiro Kono, Personas 111, The art of wig ­making 2017-2020. tomihirokono.com

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden