Achtergrond Schaatsen

Wüst en Kramer kunnen het schaatsen niet missen

Sven Kramer en Ireen Wust tijdens de huldiging van het EK Allround en Sprint in 2017. Beeld ANP

Na de Olympische Spelen van Zuid-Korea in 2018 noemden Sven Kramer en Ireen Wüst het jaar 2020 als het jaar waarin ze hun laatste meters zouden rijden. Maar nu het schaatsseizoen vrijdag begint, is een afscheidstournee niet aan de orde. Hoe staan ze ervoor?

Sven Kramer: Fit worden is belangrijker dan winnen

Sven Kramer werd even niet opgemerkt en pats, daar lag hij half oktober op het asfalt in het Zuid-Duitse Inzell. Een auto die van een oprit kwam, had de schaatser (33) bij het de weg opdraaien niet gezien. Kramer kon geen kant op en blesseerde bij de val zijn rechterknie.

Het was een behoorlijke schok voor de schaatser aan het begin van zijn vijftiende seizoen. Eindelijk dacht hij weer eens fit te kunnen beginnen aan een schaatsjaar. Het liep heel anders. Zijn reactie, bijna twee weken later op het hoofdkantoor van Jumbo in Veghel, was als vanouds Krameriaans eerlijk. “Het liefst trek je die vrouw zo uit de auto”, omschrijft hij het. “Maar ja, daar wordt de knie niet beter van.”

Kort na het ongeluk overheerste een gevoel dat het seizoen er op zou kunnen zitten voordat het was begonnen. Kramer vloog terug naar Nederland voor extra onderzoek. Scans lieten zien dat het ‘slechts’ een ‘impressiebreuk’ was, een klein deukje aan de binnenkant van de knie. Als een ster op een voorruit, zoals de meest gelauwerde schaatser van Nederland het zelf verwoordde.

Chronisch rugpatiënt

Belangrijker was nog dat hij vreesde voor zijn rug. Kramer is bijna chronisch rugpatiënt. Hij heeft last van de linker onderrug, waarmee hij nu juist gaat compenseren omdat zijn rechterknie gekwetst is. De grootste vrees is dat de rug nu weer voor een moeilijk seizoen zorgt, zoals dat vorig jaar ook het geval was. Hij werd weliswaar Europees kampioen allround, maar de rug hinderde hem lange tijd.

Toch zat hij er bij de pers weleens chagrijniger bij. In Veghel, waar het hoofdkantoor van Jumbo is gevestigd, wiebelde hij woensdag op zijn stoel heen en weer, zijn telefoon rondtollend tussen zijn vingers. “Wat moet ik dan? Gaan janken? Het klopt dat ik er weleens anders bij zat, maar dat verandert als je ouder wordt.”

Kramer hoeft niets meer. Hij schaatst niet voor anderen. Als er al dit jaar een doel is, dan is dat de 5 kilometer op de WK Afstanden in Salt Lake City in februari. Wederom is fit worden belangrijker – al moet daar wel bij worden gewonnen.

Sven Kramer, woensdag tijdens de ploegpresentatie. Beeld BSR Agency

Succes is niet meer leidraad voor een contract. Bij Jumbo-Visma is Kramer verzekerd van een toekomst, zowel op de schaats als daarna. Hij verlengde zijn contract in januari vorig jaar, een maand vóór hij goud zou winnen op de olympische 5 kilometer in Pyeongchang, maar op de 10 kilometer snel liet lopen omdat hij zich veel minder fit voelde dan hij naar de buitenwereld uitstraalde. In dat contract stond dat hij nog twee jaar zou schaatsen, alvorens hij een functie zou krijgen binnen Team Oranje, de organisatie waaronder zowel de schaats- als wielertak onder vallen. Maar wanneer en in welke rol, daar is nog geen uitsluitsel over.

Op dit moment staat schaatsen bovenaan, zei hij in Veghel. Na de aanrijding kon hij relatief snel weer het ijs op, maar de knie was dik en hij had een bloeduitstorting waardoor de knie buigen moeilijk was. “Ik schrok me echt wezenloos. Het was een drama. Ik was mijn hele coördinatie kwijt.”

Lekker schaatsen

Vandaag rijdt Kramer in Thialf een 3 kilometer om zijn knie te testen. Het is een graadmeter voor volgende week en belangrijk voor zijn seizoen. Is hij niet fit, dan rijdt hij waarschijnlijk tot kerst internationaal niet in de wereldbekers.

Of hij nu vijftig of zestig wereldbekers wint, dat maakt hem niet uit. Maar hij wil wel lekker schaatsen, het liefst al vroeg in het seizoen. “Ik schaats nog omdat ik het fantastisch vind. De blessure maakt het nu moeilijker, maar wat is één week in een carrière van vijftien jaar?”

Ireen Wust (links), donderdag tijdens de presentatie van de TalentNED schaatsploeg. Beeld ANP

Ireen Wüst: verdriet moest het lichaam uit

De lach op het zongebruinde gezicht van Ireen Wüst verborg donderdag haar moeilijke zomermaanden. De woorden klonken des te duidelijker. Nog steeds heeft de schaatsster (33) verdriet, vertelde ze op de perspresentatie van haar team TalentNed.

Haar zomer begon nog heel vrolijk, met een huwelijksaanzoek waar vriendin Letitia de Jong volmondig ja op zei. Maar toen ze in april weer ging trainen, merkte ze wat het overlijden van haar beste vriendin Paulien van Deutekom op 2 januari echt met haar had gedaan.

Alle stress kwam er in die periode uit. Ze kreeg migraine en tijdens inspanningen pijn in de hartstreek. Medische testen wezen uit dat er ‘niets aan de hand was’, het lichaam reageerde zich alleen af. Zowel geestelijk als fysiek draagt ze nog de last van rouwverwerking. Wüst: “Iedereen heeft grenzen en beperkingen en ik stond de hele winter al in het rood. Daar moet je een keer rente voor betalen.”

Geen eindtijd

Ze zocht professionele begeleiding om met het gemis om te gaan. “Het is het zwaarste wat ik ooit heb meegemaakt, dus het is logisch dat ik daar hulp bij had en nog steeds heb. Er staat geen eindtijd voor.”

Vanwege alles is ze wel eens beter aan een seizoen begonnen, zegt ze zelf. Zo moest ze als ploeggenoten een duurtraining deden op de fiets zelf af en toe rondjes ‘met de handen op het stuur’, wielercodetaal voor rustig rijden. “Ik was minder belastbaar dan ik gewend ben als topsporter.”

Het is een dunne lijn, omschrijft coach Peter Kolder het. “We moeten telkens aanpassen, kijken of ze nog op die lijn zit of dat ze eraf valt. Dat is moeilijk, zeker als de wedstrijden komen.”

Het contract van Wüst loopt in april af. Dan stopt ook de sponsoring van Infestos, de investeringsmaatschappij waarin Gerard Kemkers een belangrijke rol speelt. Die partij stapte vorig jaar op het laatste moment in, toen duidelijk werd dat Wüst echt geen andere sponsor kon vinden. Kemkers, jarenlang de coach van Wüst, zei toen dat hij niet kon aanzien dat de succesvolste Nederlandse olympiër weer ‘in een zwembad moest spartelen’.

Wereldtitel

Als er een moment was voor Wüst om te stoppen, dan was het in die tijd. Maar toen de sponsor kwam, keerde ook de motivatie terug die uiteindelijk resulteerde in een wereldtitel op de 1500 meter tijdens de WK Afstanden in Inzell. De gouden medaille gaf ze aan Lynne, de dochter van Van Deutekom.

Dit jaar is de teneur hetzelfde: Wüst wil en kan schaatsen nog niet missen. De sport biedt een strak regime. Ze weet niet beter dan dat ze in de winter een plan moet uitvoeren dat haar naar een fysiek topniveau kan brengen. “Toen het moeilijk ging, hield schaatsen me op de been. Gelukkig gaat het nu beter.”

De vraag over een afscheidsjaar lachte ze daarom ook een beetje weg. Sterker nog: een optie voor nog een jaar zou mooi zijn. Niet meteen twee jaar, dat gaat haar te ver. Bovendien is ze sinds januari wel wat veranderd. “Nu is nu en je moet genieten. Je weet niet wat jouw later is.”

Salt Lake City

Wüst heeft er nooit een geheim van gemaakt dat ze zich dit seizoen richt op februari, de maand waarin de WK Afstanden in Salt Lake City met rood omcirkeld is. In Amerika wil ze een wereldrecord rijden op de 1500 meter. Het doel is vier of vijf tienden van een seconde sneller te zijn dan het huidige record van de Japanse Miho Takagi (1.49,83). Het zou voor Wüst haar eerste wereldrecord zijn.

Er is nog geen sponsor. En nog geen wereldrecord. Maar in beide zaken kan verandering komen.

Lees ook: Zo naakt zagen we Ireen Wüst nog nooit

De column van Marijn de Vries na de EK Allround in Collalbo, het eerste toernooi dat Ireen Wüst schaatste na het overlijden van haar beste vriendin Paulien van Deutekom. Ik zie haar bewegen. Het ziet eruit als altijd. En toch niet. Ze is er, Ireen Wüst, en ze is er niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden