Milieuvervuiling

Wordt het tijd de sponsorcontracten met Gazprom en Emirates Airlines uit de sport te bannen?

Naomi Osaka tijdens de Australian Open, met achter haar de logo's van Kia (automaker) en Emirates (vliegtuigmaatschappij). Beeld Reuters
Naomi Osaka tijdens de Australian Open, met achter haar de logo's van Kia (automaker) en Emirates (vliegtuigmaatschappij).Beeld Reuters

Milieuvervuilende bedrijven sponsoren voor honderden miljoenen euro’s de topsportwereld. Britse onderzoekers roepen op tot meer bewustzijn.

Met de Tour de France, het EK voetbal en de Olympische en Paralympische Spelen lijkt het een mooie sportzomer te gaan worden, maar er is ook een schaduwkant. Een flink deel van de organisaties en deelnemende teams wordt gefinancierd door bedrijven die juist grote CO2-vervuilers zijn, zo concludeerde het Britse klimaatonderzoeksbureau New Weather Institute onlangs in een onderzoek.

De onderzoekers vonden bij dertien wereldsporten 258 grote sponsorcontracten die zijn afgesloten met bedrijven die op een of andere manier direct verbonden zijn met fossiele brandstoffen of de uitstoot van CO2. Samen stoppen deze sponsoren voor honderden miljoenen euro’s in de sportwereld.

Het gaat vooral om automerken (199 contracten) en vliegmaatschappijen (63), maar ook bijvoorbeeld gasbedrijf Gazprom, sponsor van de Champions League. Toyota heeft de meeste sponsorovereenkomsten: 31, met onder meer de hoofdsponsoring van de Olympische Spelen. Daarna volgt Emirates Airlines met 29 contracten. Plasticmaker Ineos stopt geld in onder meer een voetbalclub (Nice), een wielerploeg en een zeilteam.

Zoveel sponsorgeld van bedrijven die het milieu schaden is in deze tijd op zijn minst opmerkelijk, zegt onderzoeker Andrew Simms telefonisch vanuit Engeland. “Zeker omdat sport in het middelpunt staat van de klimaatcrisis. Op dit moment wordt topsport beoefend op plekken die mogelijk door klimaatverandering voorgoed veranderen, zoals in besneeuwde bergen.”

‘Sportswashing’

Simms wilde zijn onderzoek al lang opzetten, maar werd pas echt overgehaald toen hij begin dit jaar de finale van de Australian Open bekeek. Langs het Centre Court adverteerden een oliebedrijf, een autofabrikant en een vliegtuigmaatschappij: sport omgeven door vervuilers. “Het liet zien hoe genormaliseerd de sponsors zijn. Zo gewoon dat het niet eens meer opvalt dat het bedrijven zijn die eigenlijk grote vervuilers zijn. Sportswashing, noem ik het. Bedrijven pretenderen zich als goed voor de gezondheid, terwijl ze tegelijkertijd veel CO2 de lucht in pompen.”

Simms roept sportinstanties op milieuvervuilende bedrijven te weren. Volgens hem wordt de sportwereld het volgende speelveld waar kritische vragen over milieuvervuilende bedrijven worden gesteld. Dat denkt ook sportmarketeer Frank van den Wall Bake. Voor hem is het geen vraag of de sponsoring ooit verandert, maar wanneer. “Alles hangt af van de acceptatiegraad. Voorheen had je sponsoring door de tabaksindustrie. Die is verboden. Nu zijn over Coca-Cola en McDonald’s de meningen verdeeld. Er komt steeds een ander onderwerp waarover de acceptatiegraad verandert.”

Aan de andere kant merkt Van den Wall Bake ook dat er binnen vervuilende bedrijven wel degelijk wordt nagedacht over sportsponsoring. “Ik had onlangs zelf een gesprek met Shell voor mogelijke sponsoring in de sport. Daar werd mij gevraagd: willen jullie ons wel hebben? Dat gaf aan dat Shell terecht denkt dat als zij op het shirt van bijvoorbeeld Ajax komen, er zal worden gezegd dat zij sympathie willen kopen.”

Sport nog in een spagaat

Uiteindelijk, zo wil Van den Wall Bake zeggen, is het de publieke opinie die bepaalt. Het onderzoek van Simms werd onder meer opgepikt door klimaatactivist Gretha Thunberg, die op sociale media een groot bereik heeft. Simms: “Je hebt maar één vonk nodig. Dan komt het onderwerp op tafel.”

Volgens Van den Wall Bake zal de sport uiteindelijk wel lijden als de miljoenen euro’s wegvallen. “Maar het kan ook leiden zijn. De sport zit nog in een spagaat. Je hebt zonder sponsoring geen topsport, maar wanneer moet je het voortouw nemen en uitdragen een gezonde en sportieve bezigheid te zijn?”

Simms is optimistischer. Hij ziet vooral een taak voor de individuele sporter. “Overheden kunnen hier zorg voor dragen, maar doen dat vaak pas als het echt niet anders kan. Maar als je hier in Engeland kijkt; één enkele voetballer, Marcus Rashford, heeft ervoor gezorgd dat honderdduizend hongerlijdende kinderen zijn geholpen. Dat geeft aan hoe atleten er zelf voor kunnen zorgen dat er iets verandert.”

Lees ook:

Ultrasprinter stort zich op een klus voor de lange adem: de sportwereld klimaatneutraal maken

Oud-schaatser Michael Poot stimuleert gemeenten en andere eigenaren om hun sportaccommodaties milieuvriendelijker te maken. Juist dit is de tijd om plannen te maken, vindt hij. Deel 7 (slot) van een serie over duurzaamheid en sport.Van winderige keet naar energiezuinig clubhuis van bamboe

Duurzaam kan óók nog mooi zijn. Met dat idee realiseerden de leden van RFC Haarlem zelf een nieuw clubhuis van bamboe. Deel 6 in een serie artikelen over duurzaamheid en sport.Oud-Nam-ingenieur draaide de gaskraan dicht van het energieslurpende zwembad

Zwembaden zijn notoire energieslurpers. In het Drentse Tynaarlo wist Barend Lukkien dat te doorbreken. Met opvallende resultaten. Deel 5 van een serie over duurzaamheid en sport.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden