ColumnMarijn de Vries

We moeten het over menstruatie hebben

We gaan het hebben over menstruatie. Jakkes, zegt u? Tja. De halve wereld bloedt een groot deel van haar leven eens per maand. Eigenlijk is het gek dat we het daar zo goed als nooit over hebben. Er hangt een sfeer omheen alsof we ons voor menstrueren zouden moeten schamen. Alsof het vies is.

Er zijn wel meer dingen rondom menstruatie heel raar. Dit weekend las ik in de Volkskrant een verhaal over topsport en menstruatie, of beter: over de invloed van de vrouwelijke cyclus op sportprestaties. Superinteressant. Een groot deel ervan had ik vorig jaar al eens van voetbalcoach Vera Pauw gehoord.

Ze vertelde dat ze er tijdens haar actieve carrière als voetballer en daarna als trainer achter was gekomen dat vrouwen op bepaalde momenten in de maand minder belastbaar zijn. Rond de menstruatieperiode zijn ze blessuregevoeliger, was haar conclusie op basis van eigen ervaringen en die van andere vrouwen. De spierspanning neemt af, omdat de hormoonhuishouding een beetje verandert. Vera Pauw laat haar speelsters daarom geen risicovolle trainingen doen rondom hun menstruatie, en het effect daarvan is dat ze bijna nooit zware blessures in haar team heeft.

Vrouwelijk geslacht was lang blinde vlek

Hoe het mannelijke geslachtshormoon heet dat invloed op sportprestaties heeft, weet iedereen: testosteron. We weten er zelfs zóveel van, dat het hormoon als doping wordt gebruikt. De namen van de vrouwelijke tegenhangers, progesteron en oestrogeen, kennen alleen de mensen die hebben opgelet bij biologie.

Hoe kan dit? De helft van de wereldbevolking is vrouw. Waarom weten we hier zo weinig van? Ik kan wel verklaringen bedenken: onderzoekers zijn lange tijd vooral mannen geweest. Het vrouwenlichaam werd gezien als een kleinere versie van dat van de man. Maar dat is natuurlijk onzin, en als het over de menstruatiecyclus gaat al helemáál.

Het ultieme bewijs dat het vrouwelijke geslacht lange tijd een blinde vlek was, is misschien wel dit: pas in 1998 werd er een nauwkeurige anatomie van de clitoris gepubliceerd. Het bleek geen klein knopje, zoals altijd gedacht, maar het topje van een ijsberg. En dat ontdekten ‘we’ pas in 1998! Over de penis was in dat jaar al zoveel bekend dat viagra voor het eerst op de markt kwam, een pil tegen stoornissen in het ding.

Sterker zonder pil

De menstruatiecyclus heeft niet alleen invloed op blessuregevoeligheid. Bij duursporters verandert hij ook drastisch als ze zakken in vetpercentage. Soms worden duuratletes zelfs helemaal niet meer ongesteld. Bij mij gebeurde dat ook toen ik nog koerste, in de zomer, als ik op z’n magerst was. In de winter werd ik weer wat dikker en kwam mijn menstruatie vanzelf weer terug. Is dat een slimme oplossing van Moeder Natuur – wie geen reserves heeft kan ook geen kind voeden – of is het heel schadelijk?

Ik had ook eens een vrouwelijke coach die me aanraadde te stoppen met de anticonceptiepil. Dan is er meer vrij testosteron in je lichaam, zei ze, en ben je sterker. Nog zoiets waar we weinig over weten. Ook deze coach baseerde zich op eigen ervaringen en haar opleiding tot sportarts.

Gelukkig wordt er nu eindelijk écht wetenschappelijk onderzoek naar gedaan aan de Universiteit van Maastricht. Daar moest het wel eerst 2020 voor worden. Ik ben enorm benieuwd naar de uitkomsten. Hopelijk haalt dit onderzoek het taboe er een beetje af. Zodat sportende vrouwen van menstrueren geen schaamte, maar een kracht kunnen maken.

Journalist en voormalig profwielrenner Marijn de Vries fietst u elke maandag door het sportweekend. Lees hier eerdere columns terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden