AnalyseOlympische Spelen

Waarom Nederland op deze Olympische Spelen zoveel medailles wint

Hockeysters Margot van Geffen en Jacqueline van Maasakker wonnen goud in Tokio. Beeld AP
Hockeysters Margot van Geffen en Jacqueline van Maasakker wonnen goud in Tokio.Beeld AP

Het Nederlandse record van olympische podiumplekken is vrijdag in Tokio verder uitgebouwd. Hoe is de ongekende medailleregen te verklaren?

Fietsen kunnen Nederlanders, omgaan met water ook. De infrastructuur en cultuur van Nederland komt sterk terug in de medailles die TeamNL in Tokio al heeft vergaard. De totale omvang van de prestaties is ongekend. Het medaillerecord van de Spelen van Sydney 2000 – 25 medailles – is al verbroken. Met vrijdag nog eens twee gouden plakken erbij, voor de baansprinter Harrie Lavreysen en de vrouwenhockeyploeg, zilver voor baanrenner Jeffrey Hoogland, en brons voor boksster Nouchka Fontijn en atlete Sifan Hassan, staat de teller nu op 31 medailles. Negen keer was er goud.

Veel plakken komen van sporten waar Nederland traditioneel sterk in is: waterdisciplines als roeien, zeilen en zwemmen en alles op twee wielen: BMX, wielrennen en de baan. Maar deze Spelen is daar een derde poot bij gekomen: atletiek, een mondiale sport met concurrentie uit alle werelddelen. Vijf medailles (2 keer Hassan, 1 keer Bol, 2 keer meerkamp) werden er al gewonnen, waaronder voor het eerst sinds 1992 ook een gouden.

Topcoaches uit het buitenland

Dat Nederland in de atletiek op alle vijf estafette-onderdelen vertegenwoordigd is in Tokio zegt wat over de breedte aan de nationale top. Dat is een gevolg van beleid. Sinds 2014 is de Atletiekunie gericht gaan scouten. Topcoaches uit het buitenland werden aangetrokken en de sporters centraal verzameld op Papendal. Ook werd bewust gekozen voor individuele programma’s voor de talenten. Niet iedereen wordt dus in dezelfde mal geduwd, maar ze inspireren elkaar wel.

“Dit doen we zo al langere tijd structureel en nu zie je dat er veel grote talenten komen bovendrijven”, zo verklaarde technisch directeur Ad Roskam al eerder. Hij plaatste wel een belangrijke kanttekening. Sporters van de buitencategorie, zoals Femke Bol en Sifan Hassan, blijven een geval apart. “Het is vooral in de breedte te organiseren.”

Een moeilijke loopstijl verbeteren

Zoals in 2000 in Sydney diverse uitzonderlijke talenten in één generatie samenkwamen – Inge de Bruijn, Pieter van den Hoogenband en Leontien van Moorsel – is dat nu niet anders. Een land heeft dus ook een beetje geluk nodig met de speling van de natuur. Het is dan wel de kunst om die potentiële gouddelvers zo goed mogelijk te faciliteren. En daar is Nederland een koning in gebleken.

Dat illustreert Hassan, de blikvanger van deze Spelen. Atletenmanager Jos Hermens was al bij haar betrokken toen zij als tiener naar Nederland kwam. “Sifan was niet dezelfde geweest als zij in Ethiopië was gebleven”, zegt hij zaterdag in de Verdieping. Door de begeleiding hier is haar ‘moeilijke loopstijl’ enorm verbeterd.

Helemaal maakbaar is succes nooit. Dat bewezen bijvoorbeeld de judoka’s. Ondanks topvoorzieningen op Papendal en investeringen van NOCNSF werd het toernooi in Tokio met ‘slechts’ één bronzen plak afgesloten.

Met zilver voor Jeffrey Hoogland (l) en goud voor Harrie Lavreysen leverden de baanwielrenners ook op vrijdag weer een bijdrage aan de medailleoogst van de Nederlandse ploeg op de Spelen. Beeld Reuters
Met zilver voor Jeffrey Hoogland (l) en goud voor Harrie Lavreysen leverden de baanwielrenners ook op vrijdag weer een bijdrage aan de medailleoogst van de Nederlandse ploeg op de Spelen.Beeld Reuters

Prestatiedruk en medaillefocus

Gratis is het succes evenmin. Met geld van VWS en de Nationale Loterij wordt zo’n 35 miljoen euro per jaar in de topsport geïnvesteerd. De bijdrage aan de bonden en topsportprogramma’s hangt nadrukkelijk af van prestaties. Wie faalt, kan gekort worden op het budget. Prestatiedruk en de sterke focus op medailles, die sportkoepel NOC-NSF ook uitdraagt, laat soms een keerzijde zien. Dat is afgelopen jaar duidelijk geworden in het turnen, waar overigens de torenhoge ambitie van coaches al langer tot excessen leidde. De schandalen over misbruik en mishandeling van vaak zeer jonge kinderen overschaduwden het hele olympisch turntoernooi.

De grote druk op sporters leidt ook tot een toenemend aantal verhalen over depressies of mentale problemen. Tegelijkertijd bewezen deze Spelen dat die ook weer overwonnen kunnen worden. Dat lieten wielrenner Tom Dumoulin en meerkampster Anouk Vetter met hun zilver zien. Zij straalden veel plezier uit, net als de baanrenners en surfer Kiran Badloe.

Met plezier presteren, het kan dus.

Lees ook:

Nouchka Fontijn stopt. Kan een leven buiten de boksring haar ook bekoren? ‘Laat dat zwarte gat maar komen!’

Nouchka Fontijn had haar lange loopbaan graag met een gouden medaille willen afsluiten, als beloning voor jarenlange opofferingen. Ze moest genoegen nemen met brons. ‘En laat nou dat zwarte gat maar komen!’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden