Invictus Games

Waarom deze veteranen meedoen aan prins Harry's Invictus Games. ‘Iedereen snapt mij daar meteen’

Alexander Lamp (l) en Krystal van Dinther doen mee aan de Invictus Games.  Beeld Maikel Samuels
Alexander Lamp (l) en Krystal van Dinther doen mee aan de Invictus Games.Beeld Maikel Samuels

Zaterdag opent de Britse prins Harry in Den Haag de Invictus Games, een multi-sportevenement voor gewonde veteranen. Net op tijd kwam ook de delegatie uit Oekraïne aan.

Matthijs van Dam

Om de Invictus Games naar Nederland te halen moest generaal Mart de Kruif aardig wat hordes nemen. Een paar dagen voordat het sportevenement voor gewonde veteranen in Den Haag begint, werd de laatste overwonnen: het Oekraïense team naar Nederland halen.

Het scheelde niets of de Invictus Games, een internationaal sporttoernooi voor fysiek en mentaal gewonde veteranen, had Nederland nooit bereikt. De Kruif en compagnon Conny Wenting wilden in 2017 net een Nederlands bid indienen toen de overkoepelende organisatie de stekker eruit wilde trekken.

Eenmaal bijgedraaid en twee uitsteljaren door corona verder beginnen de Invictus Games dan toch, van zaterdag tot en met vrijdag in het Haagse Zuiderpark. In totaal vijfhonderd veteranen uit twintig landen sporten samen in tien verschillende disciplines, van roeien en zwemmen tot atletiek.

Torenhoge rekening in Toronto

Het evenement is bedacht door de Britse prins Harry, zelf veteraan. Toen hij in 2013 een sporttoernooi voor gewonde Amerikaanse veteranen bezocht, wilde hij een bredere, internationale variant opzetten. Een jaar later vonden in Londen de eerste Invictus Games plaats. Het Latijnse invictus betekent ‘onoverwinnelijkheid’.

Na een succesvol debuut volgden edities in Orlando en Toronto. Maar door de torenhoge rekening in Toronto van 80 miljoen dollar was het plan in 2018 na de editie in Sydney te stoppen. Wenting en De Kruif hadden toen net hun plannen opgestuurd voor een Invictus Games in Nederland, in 2020.

Maar Toronto was naast duur publicitair wel een daverend succes, mede dankzij rocksterren Bruce Springsteen en Bryan Adams. Dus bleven de Invictus Games, maar dan tweejaarlijks. Toen Nederland de plannen toelichtte, bleek het de enige kandidaat. De Kruif: “Harry zei toen: dankjewel, en veel succes met de organisatie”.

Beveiliging prins Harry gegarandeerd

De prins geeft zaterdag samen met zijn vrouw Meghan Markle acte de présence bij de opening. Recentelijk liet hij nog de herdenking van zijn grootvader, prins Philip, schieten. Het Britse koningshuis wilde zijn beveiliging niet betalen, aangezien Harry zijn koninklijke titels heeft opgegeven.

Dat het echtpaar de Hofstad wel bezoekt, komt volgens De Kruif omdat zij onder een protocol voor buitenlandse gasten vallen dat hun beveiliging wel garandeert. De Kruif verwacht dat Harry tijdens de opening spreekt en misschien ook een van de driehonderd te winnen medailles uitreikt.

Mogelijk kan Harry ook Oekraïense veteranen eremetaal omhangen. Op de valreep is het de organisatie gelukt hen naar Nederland te halen. Woensdag kwamen zij aan, samen met hun sportmaterialen en een groot deel van hun geliefden. Dat was volgens De Kruif nog ‘een boel regelwerk’, ook omdat daarvoor veelvuldig contact met Polen en Roemenië nodig was.

Hulphonden en stilteruimtes voor de Oekraïners

De organisatie heeft psychologen en artsen geregeld om de Oekraïners op te vangen. Ook zijn hulphonden en stilteruimtes aanwezig op het Zuiderpark. Verder krijgen zij volgens De Kruif dezelfde behandeling als andere sporters. “De aandacht die zij krijgen moet niet ten koste van andere landen gaan. De kracht zit juist in de interactie tussen sporters met elkaar.”

Om medailles gaat het niet bij de Invictus Games. Het publiek kan fysieke en mentaal gewonde sporters in actie zien. De Kruif: “Je ziet daar vijfhonderd mensen die in een enorm gat zijn gedonderd sterker eruit komen. Als je weggaat ben je er stil van. Het heeft een heftige, maar goede impact op de toeschouwers.”

null Beeld Maikel Samuels
Beeld Maikel Samuels

Alexander Lamp (46) uit Helmond heeft MS. Hij diende het Korps Mariniers en werd uitgezonden naar Eritrea. Discipline: gewichtheffen

Een mars van achttien kilometer op Texel was voor Alexander Lamp een eitje, tot die keer in 2010. De marinier kan ineens het marstempo niet meer bijbenen. Hij vraagt een collega op hem te letten, maar die had zijn gestrompel al opgemerkt. Door de witte vlekjes op zijn hersenen wisten de artsen voor 99 procent zeker dat het de zenuwaandoening MS was.

Lamp heeft dan al een carrière opgebouwd als eerste marinier in de familie. Wat ooit begon met een aanmeldformulier in de Veronica Gids mondde uit in een missie naar Eritrea. Hij was sportinstructeur, docent op de mariniersopleiding, korporaal, sergeant en sergeant-majoor. Fysiek kwam de atletiekgekke Lamp volop aan zijn trekken.

Het slechte nieuws maakte hem vooral boos. Het kon zijn ziekte niet meteen accepteren, maar hij legt zich niet snel ergens bij neer. “Tuurlijk heb ik momentjes dat ik onder mijn deken wil liggen, maar ik vind altijd een reden om het beter te willen doen.”

Strijdbaar is hij ook als de marine hem nog maximaal twee jaar in dienst wil houden. Dat voelde als verraad, want hij zag zijn kameraden vaker dan zijn gezin. Hij mag uiteindelijk toch blijven, op voorwaarde dat hij ‘zijn hand opsteekt’ als het niet meer gaat.

Dat gebeurt vijf jaar na Texel, als hij een oefening in Noorwegen niet aandurft. Door vermoeidheid en bewegingsangst gaat het eigenlijk al langer niet meer, maar dat houdt Lamp met kunst- en vliegwerk verborgen.

Gelijkgestemden die samen sporten

Een bekende wijst hem op een sportevenement voor gewonde mariniers in San Diego. Daar hoort hij van de Invictus Games, maar het belang van medailles weerhoudt hem destijds van deelname. Als hij in 2017 de marine verlaat, gaat hij toch kijken bij de Nederlandse Invictus-selectie. “Allemaal gelijkgestemden die samen sporten. Iedereen snapte mij daar meteen.”

Hij maakte zijn Invictus-debuut in Sydney, in 2018. Daar had hij twee doelen: finishen op de honderd meter sprint, wat lukte, en meer zelfvertrouwen kweken. “Want ik liep allang niet meer met mijn borst naar voren. Ik was een onzeker mannetje geworden.”

In Den Haag doet hij mee als gewichtheffer, met slechts één doel. De beste versie van hemzelf laten zien in aanwezigheid van familie en vrienden. “Ik gun het hun even de warme deken van waardering en respect te voelen. Dat ze beseffen hoe belangrijk het is een partner, vader, of zoon te hebben bij Defensie.”

Krystal van Dinter heeft PTSS en doet mee aan gewichtheffen, boogschieten en zwemmen.  Beeld Maikel Samuels
Krystal van Dinter heeft PTSS en doet mee aan gewichtheffen, boogschieten en zwemmen.Beeld Maikel Samuels

Krystal van Dinter (39) uit Eindhoven heeft PTSS. Ze diende als lichte infanterist in Bosnië en als geniesoldaat Afghanistan. Disciplines: gewichtheffen, boogschieten en zwemmen.

Krystal van Dinter trok als puber het militaire uniform van haar Britse tante aan, want in het Britse deel van haar familie was iedereen soldaat of agent. Aan de andere kant van de Noordzee zagen Krystals vader, oom en broer hun poging in Nederlandse dienst te gaan stranden. Hoe moeilijk kan het zijn, dacht ‘rouwdouwertje’ Krystal.

Als ze op zestienjarige leeftijd wel door de keuring vliegt, kan ze kwetsbare mensen helpen en de wereld ontdekken. In 2003 gaat Van Dinter naar Bosnië. Een ‘makkelijke missie’ zegt ze zelf, maar ze ziet wel mijnenvelden, de vernietigde hoofdstad Sarajevo en kinderen die niet naar school gaan.

Moeilijker is de missie in Afghanistan, drie jaar later. Talibanstrijders nemen haar elke week onder vuur. Dat heeft haar naar eigen zeggen ‘de das omgedaan’. Ze was toch op vredesmissie?

Gewonde en overleden kameraden

Maar voor emoties is geen plaats. Het gaat pas mis na een zelfmoordaanslag. Ze ziet gewonde en overleden kameraden waarmee ze ’s ochtends nog koffie dronk. Verward en in doodsangst weet ze de ziekenboeg nog net te bereiken.

Omdat medici niets vinden, gaat Van Dinter terug naar Afghanistan, maar daar gaat het opnieuw mis. De diagnose PTSS, posttraumatische stressstoornis, krijgt ze pas drie jaar later. Inmiddels heeft ze veertien jaar therapie en zit ze al acht jaar thuis, maar een bedrijfsarts zag ze nooit. Drie jaar geleden ging ze uit dienst.

Als een veteraan Van Dinters boogschutterstalent herkent op een clinic, wijst hij haar op een training van de Invictus-selectie. Op haar debuut in Den Haag komt ze uit in het boogschieten, gewichtheffen en zwemmen.

Haar gouden plakken? Die zijn het volbrengen van haar eigen doelen. Zoals met één groep meedoen en ook afsluiten. Dat lukte in Afghanistan niet, wat Van Dinter nog altijd schuldgevoelens geeft. Ook wil ze een balans vinden tussen meedoen in de maatschappij en haar sportpassie. Want sport is haar medicijn. Het ‘emmertje met water’ staat altijd op overstromen. ’s Ochtends trainen schept een laagje water uit dat emmertje, waardoor ze alle prikkels later op de dag beter aankan.

Het taboe op geestelijke verwonding wil ze doorbreken. Sommigen zeggen dat Van Dinter voor het soldatenleven heeft gekozen en de consequenties moet aanvaarden. “Ik kies ervoor mensen te helpen, niet om te vechten. Wij mogen vanuit Defensie en de maatschappij wel meer begrip krijgen voor wat ons is overkomen. Daar zijn de Invictus Games voor.”

Lees ook:

Gewoon Harry’ moet nog wennen aan het gewoneburger-zijn

Ex-prins Harry bezocht het Verenigd Koninkrijk voor het eerst sinds hij en zijn vrouw Meghan afstand namen van de Britse koninklijke familie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden