Veiligheid

Waarom de wielersport maar niet minder gevaarlijk wil worden

Grote valpartij eerder dit jaar, in de Strade Bianche. Wereldkampioen Julian Alaphilippe eindigt in de berm. Beeld AFP
Grote valpartij eerder dit jaar, in de Strade Bianche. Wereldkampioen Julian Alaphilippe eindigt in de berm.Beeld AFP

Wielrennen hoort bij de gevaarlijkste sporten ter wereld. Dat bleek ook de afgelopen weken weer. Maar de discussies komen maar heel moeizaam verder, en oplossingen doorvoeren duurt lang.

Kick Hommes

De wandelaar had zelf niet door dat het peloton eraan kwam. Nacer Bouhanni kon de man vorige week in de Ronde van Turkije niet meer ontwijken en brak een halswervel. In diezelfde wedstrijd viel Edward Planckaert door de dranghekken en belandde in een ziekenhuis. En in de Brabantse Pijl werd Julian Alaphilippe door de eigen ploegleidersauto onderuitgereden.

Bijna elke dag liggen er renners op de grond, soms met ernstige verwondingen. Ook in 2022 loopt de lijst snel vol. Milan Vader ligt met ernstige breuken in een Spaans ziekenhuis na een val in de Ronde van het Baskenland, net als Amanuel Gebreigzabhier uit Eritrea na een val in Catalonië. En dat zijn dan twee renners die er zwaar aan toe zijn. Talloze sleutelbenen zijn al gebroken, net als polsen. In Parijs-Roubaix afgelopen zondag moest Tim Merlier na afloop naar een ziekenhuis, omdat na een val een spier bloot lag.

Het wielrennen hoort als het om verwondingen gaat bij de gevaarlijkste sporten ter wereld, in een lijstje met rugby, autosport, bergbeklimmen of American football. Maar waar bijvoorbeeld in de formule 1 veiligheidsmaatregelen worden genomen (denk bijvoorbeeld aan de ‘halo', de beschermbalk over de cockpit), blijft het wielrennen achter. Enkele teams rijden inmiddels met snijvaste kledij rond, waardoor de hoeveelheid vel dat achterblijft op het asfalt wordt gereduceerd. De helm is het enige onderdeel dat beschermt bij directe impact. Maar de sleutelbeenderen en andere vitale onderdelen blijven onbedekt.

Waarom had ze meegedaan?

Ook buiten wedstrijden is de weg gevaarlijk. Zeker voor wielrenners. Egan Bernal keert langzaam terug nadat hij in training in Colombia met vijftig kilometer per uur op een autobus botste, al kon de bus daar weinig aan doen. Amy Pieters kwam ongelukkig ten val op training. Zij ligt nog in coma.

De sport neemt de gevaren voor lief. Een wedstrijd als Parijs-Roubaix is de belichaming van risico’s nemen. Renners komen er ‘geradbraakt’ uit, zei Mathieu van der Poel. “Je krijgt pijn op plekken waar je normaal geen pijn hebt”, zegt oud-winnaar Servais Knaven. Maar het hoort erbij. Annemiek van Vleuten sloeg zich vorig jaar na afloop voor de kop toen ze keihard onderuit ging in Parijs-Roubaix en onder meer haar schaambeen brak. Waarom had ze überhaupt meegedaan?

Er zijn bezorgde renners, zeker. Jos van Emden leverde twee jaar geleden bij het AD een tienpuntenplan in hoe voor de renners de koers veiliger kon. Daarbij onder meer een ‘kaartensysteem’ met gele en rode kaarten voor mensen die de veiligheid in het gedrang brengen. Hij deed dat in de media, niet bij de wielervakbonden. Die luisteren toch niet naar de renners, zei hij. Het was tekenend voor de sport. Ploeggenoot Tony Martin gaf vorig jaar aan te stoppen, omdat er in zijn ogen tien jaar lang niets aan veiligheid was gedaan.

Het ging niet over het gevaar

Verandering komt ook niet uit de renners. Zij proberen overal winst uit te halen. Ook uit gevaarlijke momenten. Matej Mohoric won Milaan-Sanremo nadat hij nota bene in de afdaling van de Poggio alle risico’s nam. Eén keer kwam hij in de goot naast de weg terecht, op een ander moment wist hij zijn fiets (en zichzelf) één centimeter van de muur te houden. Na afloop ging het vooral over de manier waarop hij tijdens de afdaling zijn zadel naar beneden kon zetten. Het ging niet over het gevaar waarmee hij naar beneden stortte.

Het doet denken aan de Tour van twee jaar geleden, toen rond Nice de wegen spekglad waren geworden door regenval. Tony Martin van Jumbo-Visma probeerde de renners tot kalmte te manen. Prompt reed Astana in een afdaling hard naar beneden (met een valpartij van een eigen renner tot gevolg). Het peloton spreekt niet met één stem.

Dit alles leidt tot de vraag of er überhaupt wel discussie zou moeten zijn. Zouden veiligheidsregels niet simpelweg moeten worden opgelegd? De UCI probeerde het een jaar geleden met wat werd aangekondigd als de ‘grootste veiligheidsslag in jaren’. Er kwamen regels voor het zetten van hekken, onder meer.

De problemen nemen toe

Inmiddels zijn die regels ruim een jaar geïmplementeerd, maar geven renners aan zich helemaal niet veiliger te voelen. Bovendien spitst de discussie zich toe op één controversiële aanpassing: een bepaalde manier van afdalen die niet meer mag. Daarmee komt de discussie niet verder.

Organisaties graven zich ook in. Zelfs die van de Tour de France, toch een van de machtigste partijen in het wielrennen. Toen vorig jaar in de tweede etappe talloze renners tegen de grond gingen na een snelle en smalle afdaling richting finishplaats Pontivy, zei Tourbaas Christian Prudhomme dat ‘iedereen had kunnen zien dat er een krappe bocht aan kwam’.

Het gevaar is dat ontwikkelingen op de weg en de afwachtende houding van de wielersport nog verder van elkaar wegdrijven. En dus nemen de problemen toe. Dat zijn er nogal wat. Ten eerste wordt de weg gevaarlijker. In de Tour de France vorig jaar zaten in een etappe 97 rotondes: een per anderhalve kilometer. Het was op een rotonde dat in de Amstel Gold Race een zware valpartij plaatsvond, waarbij Samuele Battistella van Astana zeker twintig minuten het bewustzijn verloor.

Te veel auto's

Dan zijn er nog paaltjes, bloembakken en vluchtheuvels. Tomas Van Den Spiegel, baas van de Belgische organisatie Flanders Classic, vertelde dat hij dag in dag uit bezig is om steden en dorpen te overtuigen dat dergelijke snelheidsremmers gevaarlijk zijn voor de koers en dat andere oplossingen misschien even goed zijn, én veiliger voor wielrenners.

Ten tweede groeien organisaties niet mee met de eisen van het nieuwe, snellere wielrennen. Het was pas na de crash van Fabio Jakobsen dat de Ronde van Polen een naar beneden lopende weg niet meer als finishstraat gebruikte. Bovendien werd toen pas echt nagedacht over nieuwe hekken. Slechts één organisatie heeft een met lucht gevulde veiligheidsbarrière in alle facetten ingevoerd: Flanders Classics.

En er zijn binnen races andere problemen. Nog steeds plaatsen organisatoren banners over de weg met palen die op de weg staan in plaats van daarnaast. Er worden te veel motoren en auto’s in de koers toegelaten. En organisaties, zeker ook in Nederland, krijgen niet meer genoeg politiebegeleiding. Een lange rechte lijn van tweehonderd kilometer van punt A naar punt B is zo niet meer volledig af te sluiten. Op onbeveiligde plekken kunnen auto’s soms zo het parcours op rijden, evenals onvoorzichtig publiek.

Pijnlijke voetnoten

De renners zitten daar middenin. Met alleen een helm en mogelijk een snijvast pak. Er zijn oplossingen. Er is alleen geen partij die nieuwe regels kan opleggen en kan controleren. Dat zegt ook Van Den Spiegel: “Het frustreert mij dat er internationaal geen duidelijke lijn is. Er is nog te veel verschil tussen wedstrijden. Als er iets is waar geen compromissen moeten worden gesloten, is het veiligheid. Die lat moet omhoog. Er zijn geen slechte oplossingen als het gaat om het gebied van veiligheid.”

Afgelopen weekend was Parijs-Roubaix. Het bleef droog. Gelukkig maar. En toch werd er flink gevallen. De veertien hechtingen voor Merlier, gebroken sleutelbenen bij Rasmus Tiller en Kenneth Van Rooy en het verlies van een stukje oor van Kasper Asgreen waren voetnoten bij de winst van Dylan van Baarle.

Lees ook:

Toprenster Jip van den Bos: ‘De hersenschudding is nog een taboe in het wielrennen’

Jip van den Bos miste vorig jaar een groot deel van het voorjaar als gevolg van een langdurige hersenschudding. Het is een onzichtbare blessure die kan leiden tot een maandenlange revalidatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden