Enquête

VVCS-voorman Levtsjenko: ‘Voetbalclubs doen te weinig tegen racisme’

Oud-profvoetballer Evgeni Levtsjenko, voorzitter van spelersvakbond VVCS.Beeld ANP Kippa

Profvoetballers ervaren vaker racisme dan tot nu toe bekend is. De clubs doen veel te weinig en hebben helemaal geen stappenplan, constateert spelersvakbond VVCS.

Een derde van de aanvoerders van clubs in de eredivisie en eerste divisie ervaart elk half jaar een paar keer uitingen van racisme vanaf de tribunes. Dat blijkt uit een enquête van spelersvakbond VVCS in samenwerking met tv-programma ‘EenVandaag’. Van de 28 captains die meededen, zeggen er 21 dat racistische spreekkoren vaker voorkomen dan nu in het nieuws komt. Binnen clubs zijn volgens de meeste aanvoerders geen afspraken gemaakt over hoe ze als team moeten handelen bij racistische taal vanaf de tribunes.

Dat laatste is veelzeggend en zeer zorgwekkend, vindt Evgeni Levtsjenko. De oud-speler van onder meer FC Groningen en Willem II is nu voorzitter van de VVCS. “Dat racisme in de stadions voorkomt wisten we, de mate waarin verbaast me wel. Vier aanvoerders gaven aan er zelfs wekelijks mee te maken te hebben. Ik ben er vooral van geschrokken dat de teams en de clubs zelf geen duidelijk protocol hebben voor dit soort zaken. Clubs steken de kop in het zand en schieten hierin tekort. Ze sluiten eigenlijk de ogen voor racisme en discriminatie, want ook homofobie komt veel voor in de stadions.”

Voetbalbond KNVB zou clubs moeten gaan ‘opvoeden’, vindt Levtsjenko, om goede afspraken te maken met hun spelers. Stappen ze van het veld bij racisme? Van de 28 aanvoerders in de enquête van de VVCS zeggen er 22 dat dit moet gebeuren bij een incident. Het is onduidelijk of hierover ook iets staat in het ‘aanvalsplan’ tegen racisme en discriminatie dat de ministers Bruins en Koolmees samen met de KNVB zaterdag in Amsterdam  presenteren. Daarin worden maatregelen aangekondigd. Aanleiding zijn de gebeurtenissen op 17 november toen Excelsior-speler Ahmad Mendes Moreira door fans van FC Den Bosch werd uitgescholden met woorden als ‘kankerzwarte’, ‘kankerkatoenplukker’ en ‘Zwarte Piet’. 

‘Anders lopen de spelers zelf van het veld’

De Centrale Spelersraad van de VVCS besprak het voorval en trok volgens Levtsjenko unaniem een lijn voor de toekomst. “Daar is de afspraak gemaakt dat de aanvoerder voortaan meteen naar de scheidsrechter stapt als een speler uit zijn team discriminerende opmerkingen hoort. De scheidsrechter moet dan in actie komen: iets laten omroepen in het stadion. Als dat dan niet werkt, moet er direct worden gestaakt. Anders lopen de spelers zelf van het veld.”

Dat het sinds FC Den Bosch-Excelsior nog niet is gebeurd, geeft volgens Levtsjenko aan dat dat geen gemakkelijke stap is. In de VVCS-enquête zeggen tien van de 28 aanvoerders dat ze met regelmaat zelf meemaken dat teamgenoten racistisch worden bejegend. 

In het aanvalsplan van de overheid en de KNVB staan onder meer afspraken over de inzet van meer slimme camera’s met gezichtsherkenning, stadionverboden met een meldplicht en over de strafrechtelijke vervolging van supporters die over de schreef gaan. Goede maatregelen, vinden de aanvoerders. Die zijn minder te spreken over straffen die de clubs treffen, zoals boetes of puntenaftrek. Levtsjenko: “Je moet de supporters die over de schreef gaan in het hart raken. Dat doe je als ze niet meer in het stadion mogen. Bij FC Den Bosch wordt maar één persoon vervolgd. Dat is niet juist, als een half vak heeft staan roepen. FC Den Bosch is heel onhandig met de hele situatie omgegaan. De eigen trainer ging voor schut en de eerste openlijke reactie van de club was ook heel slecht. Dat wees nog eens uit dat veel clubs helemaal geen stappenplan hebben als zoiets gebeurt. Er moet nog veel meer gebeuren.”

Vorige week stelde de KNVB dat FC Den Bosch te weinig had gedaan om het racistische incident te voorkomen. De aanklager van de bond eiste een straf. Uitspraak in de tuchtzaak volgt binnenkort. 

‘Spelers kunnen zelf ook meer doen’

Frans Stienen, voorzitter van eerstedivisionist Helmond Sport, is het eens met de kritiek dat de voetbalwereld zelf nog te weinig verantwoordelijkheid neemt om racisme tegen te gaan. “Incidenten worden weggestopt onder het mom van ‘het hoort nou eenmaal bij voetbal.’ Iedereen lijkt een beetje te accepteren dat er rare geluiden en scheldpartijen zijn. Door de clubs is er na FC Den Bosch samen wel over gesproken maar dan hoor je al gauw ‘wij kunnen een maatschappelijke probleem niet zomaar oplossen’.”

Helmond Sport stelde eind november zelf na overleg met de KNVB een onderzoek in naar een incident tijdens de thuiswedstrijd tegen Jong PSV. Sekou Sidibe, aanvaller van PSV, verklaarde in de spelerstunnel na afloop racistisch bejegend te zijn door Helmondse fans. De dader werd niet gevonden, de aanklager van de bond seponeerde de zaak; niemand had de verklaring van Sidibe kunnen bevestigen. “Als niemand verder iets heeft gehoord, is het moeilijk om op te treden.”

Stienen liet bij Helmond Sport recent een protocol opstellen over wat de stadionspeaker bij een incident tijdens de wedstrijd moet zeggen en wat de veiligheidscoördinator, voorzitter en directeur daarna zouden moeten doen. Met de spelers en trainer werden nog geen afspraken gemaakt. “Nee. Persoonlijk vind ik dat scheidsrechters veel eerder moeten ingrijpen. Die moet samen met de 22 spelers gewoon meteen van het veld stappen. Ja, ik vind dat clubs meer kunnen doen, maar spelers zelf ook.”

‘We hebben er nog geen afspraken over gemaakt’

Aanvoerder van sc Heerenveen, Daniel Hoegh, vulde de enquête van de VVCS ook in. De Deen zegt dat racisme ‘geen issue’ is binnen de selectie van de Friese club. “We hebben er nog geen afspraken over gemaakt nee, maar het zou wel kunnen dat we dat gaan doen. Zelf heb ik weinig ervaring met racisme. Donkere spelers in de selectie heb ik er ook niet over gehoord. Het zou kunnen dat ze wel eens wat naar hun hoofd krijgen maar dat het een taboe is om erover te praten. Door de aandacht gaat dat taboe er hopelijk af. Als wij er mee te maken krijgen, zal ik er als aanvoerder eerst met de scheids over praten. Als het dan niet beter wordt, vind ik van het veld stappen heel goed, om een signaal af te geven.”

Lees ook: 

Zwarte voetballers over racisme: ‘Ik voelde me klein en vernederd

Racisme raakt mensen tot in de ziel. Amateur- en professionele voetballers vertellen over hun ervaringen. ‘Ik voelde me machteloos. De verslagenheid in mij was groot.’ 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden