Turnschandaal

Voormalig turntrainer Kelly Koets: ‘Er is in het turnen een giftige mix ontstaan’

Kelly Koets, op de foto als turntrainer in 2013: ‘De invloed van de trainer was te groot. Dat is hét gevaar in het turnen’. Beeld Jan de Koning

Kelly Koets werkte samen met trainer Gerrit Beltman, die mishandeling erkende, en met Vincent Wevers, die ervan wordt beschuldigd. ‘Dit interview is niet chic, wel noodzakelijk.’

Kelly Koets (nu 35) wil als voormalig trainer op jeugd-EK’s en jeugd-Olympische Spelen één keer zijn verhaal vertellen. Niet om personen te beschadigen, wel om aan te geven hoe de wereld was. “Ik wil hier echt geen schop na geven. Ik wil wel inzicht geven in hoe het zo ver heeft kunnen komen en hoe de cultuur moet veranderen.”

Veel turnsters komen naar buiten met verhalen over mishandeling. Zijn die verhalen herkenbaar?

“Ja, ik heb dit gezien. Toen ik als coach begon, dacht ik bij de allereerste training: wow, dit is streng. Maar de meiden deden het en wonnen prijzen. Iedere sport heeft eigen normen. Daarom dacht ik lange tijd dat het erbij hoorde.

“Kijk, topsport is altijd zwaar. Het is een smalle grens tussen wat mag en wat niet. Maar het is echt doorgeslagen. Ik heb slippers zien vliegen, heb gescheld gehoord. Negeren, kleineren. Zie je wel dat je het niet kan? Dit ligt aan jou! Dat ging aan de lopende band zo. Overal waar ik werkte.”

U hebt jarenlang in diezelfde wereld gezeten.

“Ook ik heb momenten gekend waarop ik verbaal ver ging, waar ik aan de grens heb gezeten. Bij een turnster mislukte een oefening op brug, terwijl ze dat altijd goed deed. Waar slaat dat nou op, zei ik dan. Maar dat heb ik in mijn ogen wel altijd goedgemaakt. Ik ben wel mede door die cultuur gestopt.”

Wat is volgens u het belangrijkste dat mis is in de turnwereld?

“De turnwereld traint met een methode uit het Oostblok. Heel veel en heel hard werken om te presteren. De invloed van de trainer was daarbij te groot. Dit is hét gevaar in het turnen. De coach bepaalde welke elementen een turnster deed, met wie ze trainde, naar welke school ze ging, welke fysio de beste was. Ik vond het heel normaal dat een turnster bij een coach inwoonde. Achteraf zet je daar twijfels bij. Helemaal als de coach pedagogisch niet goed is, alles rationeel bekijkt en grafieken van iemands gewicht aan de muur hangt. Trainers waren gevoelloos voor bijzonder jonge meiden.”

Waarom had de trainer zoveel macht?

“De trainers om wie het gaat, hebben verreweg de meeste kennis en zijn technisch zeer onderlegd. Als zij dan binnen hun club op hun werkwijze worden aangesproken door vrijwilligers en jonge trainers, is dat voor hen apart. Zij zijn nooit door gelijken aangesproken.

“Bovendien is in Nederland de turn-infrastructuur niet stevig genoeg. In deze sport moet je namelijk presteren om rond te komen. Als club, maar ook als trainer. Wie naar een EK of WK ging, had een baan. Daarmee werd de coach ook afhankelijk van prestaties van zijn pupillen. En was je in de training niet keihard, dan won je niet. Ik was te lief, maar mijn turnsters werden dan ook altijd vierde.

“Ik had in 2013 de kans om na het ontslag van Vincent Wevers bij TON in Almelo hoofdtrainer te worden. Maar dat werd iemand met een grote naam en succes in het verleden. Op die manier kregen toptrainers altijd een vierde of vijfde kans. Het is ook een teken dat er bijna geen nieuwe trainers zijn.

“Als de prestatiedruk rond WK’s of Olympische Spelen te hoog werd, konden de trainers in de zaal volledig omslaan en vielen ze terug op oude gewoonten. Die keiharde stijl is te weinig afgeremd. Al met al is een giftige mix ontstaan. De trainers zijn misschien harder geworden dan ze diep van binnen zouden willen zijn.”

‘Het is niet meer zoals vroeger’

De huidige Nederlandse turnselectie ‘herkent zich niet in het beeld dat wordt geschetst van het Nederlandse turnen’. Maandagavond plaatsten leden van de selectie, onder wie Sanne en Lieke Wevers, dat statement op hun Instagram-pagina. Sanne en Lieke zijn de dochters van Vincent Wevers, de coach die wordt beschuldigd van wangedrag.

Gisteren reageerde Sanne Wevers bij de NOS. Ze benadrukt dat alle verhalen naar buiten moeten worden gebracht. “Meld je, want de sport kan zo mooi zijn.”

Wel zegt ze dat bij de nationale selectie een cultuurverandering plaatsvindt. “We werken al tien jaar aan een cultuurverandering bij de nationale selectie. Niet alles is nog koek en ei. Er waren vroeger spartaansere verhoudingen tussen coaches en turnsters. Dat is niet meer zo bij ons. We staan nu niet meer waar we stonden.”

Waarom is er nooit actie ondernomen? Verhalen over de turncultuur zijn er al jaren.

“Er is geprobeerd in multidisciplinaire teams te werken. Maar dat verwaterde snel, omdat de vrijwilliger/bestuurder alles in de avonduren moest doen en de fysio zijn eigen praktijk op één zette. Bovendien zit in het turnen weinig geld. Mensen die goede trainers zouden kunnen worden, gaan ergens anders heen.

“Aan de andere kant zijn turnsters en andere coaches heel jong. Ik deed ook mee in het systeem, maar ik was 17 toen ik begon. Pas toen ik ouder werd, ging ik zelf vragen stellen. Dat leidde ook tot ruzie met Wevers bij TON.”

Wat deed u besluiten om te stoppen in het turnen?

“Ik kreeg zelf kinderen, vroeg mezelf af of ik hen aan dezelfde training zou laten meedoen. Dat wilde ik honderd procent niet. Op dat moment gaf ik ook binnen de club aan dat het anders moest. Dit interview wordt me waarschijnlijk ook niet in dank afgenomen. Ik ben toch degene die Vincent ‘uit zijn club’ zette. Dit interview is niet chic, maar wel noodzakelijk.”

Wat moet er nu gebeuren?

“Het is nu absoluut beter. Maar er moet nog steeds een bezem door de turncultuur. Maar daarmee moet je wel accepteren dat het niveau de komende jaren lager wordt. Bovendien moet de internationale bond FIG de leeftijdsgrens omhoog brengen. Een Olympische Spelen is nu vanaf zestien jaar. Dat moet naar achttien.

“Ook moeten prestaties niet meer leidend zijn. Als je nog steeds financieel afhankelijk bent van goud, dan verandert de cultuur niet. Turnbond KNGU heeft me een mail gestuurd of ik mee wil werken aan het onderzoek. Dat is al een goede stap.”

De huidige turnselectie zegt dat zij zich niet herkennen in het geschetste beeld (zie box). Hoe kijkt u naar dat statement?

“Dat vind ik dubbel. Ik gun de sporters en trainers een olympisch traject. Die willen in Tokio knallen. Maar je zegt nu ook dat er niks aan de hand is. Dan schuif je het weg. Er moet eerlijkheid komen. Ook van de trainers die nu worden genoemd.”

Lees ook: 

Turnsters melden misstanden met #dossierturnmisbruik: ‘Dit is echt ook een Nederlands probleem’

Steeds meer turnsters vertellen over hun ervaringen met turncoaches. “We willen dit bespreekbaar maken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden