Henk Hoijtink: 'Wat ik heb mogen doen, op zo'n platform, is fantastisch'.

InterviewHenk Hoijtink

Voor afzwaaiend columnist Henk Hoijtink was kijken altijd belangrijker dan luisteren

Henk Hoijtink: 'Wat ik heb mogen doen, op zo'n platform, is fantastisch'.Beeld Patrick Post

Sinds 2010 schreef Henk Hoijtink wekelijks een column in Trouw over voetbal. Vandaag verschijnt zijn laatste, hij besloot er zelf mee te stoppen.

Zijn allereerste voetbalverslag ging over VV Berdos tegen Meervogels, in de vierde klasse. Hij weet de uitslag nog: 2-1. Het was 1979. Henk Hoijtink was student Nederlands toen hij bij de Alkmaarsche Courant begon te schrijven over voetbal. Dat hield hij 42 jaar vol, sinds 2000 bij Trouw. In 2017 werd hij uitgeroepen tot Sportjournalist van het Jaar. Net zestig geworden zet hij er vandaag een punt achter, met zijn laatste column na elf ­en een half jaar.

Eigenzinnig, koersvast en met een zorgvuldige pen in karakteristieke stijl schreef hij – vaak kritisch – over voetbal. Het bijwonen van Ierland-Nederland in Dublin in 2001 (1-0 verlies en uitschakeling voor het WK) noemt hij zijn hoogtepunt. De uitleg daarvan begint bij zijn eigen bescheiden carrière. Ruim tien jaar was hij linksback in het eerste van Jong Holland in Alkmaar.

“Ja, linksbacks zijn meestal de wat beperkte voetballers. Daarmee beledig je me niet, hoor. Ik wist al vroeg dat ik het van een team moest hebben. Ik ben altijd iemand geweest van het samen doen. In de jeugd wist ik al wat ik zelf kon en niet kon, en keek ik hoe je er samen dan het beste van kon maken. Ik heb bewondering voor Cruijff, een geweldige voetballer natuurlijk, maar niet omdat hij de bal zo goed kon raken. Wel omdat hij altijd oog had voor het samenwerken. Niet vanuit een egocentrisch standpunt, maar vanuit de vraag: wat hebben we als team nodig? Zoals mijn zoon in deze tijd dacht dat hij Ronaldo zou worden, zo haalde ik het toch niet in mijn hoofd dat ik Cruijff zou worden? Zelfinzicht zou voor meer voetballers goed zijn.

“Hoe je een bal kunt raken, bepaalt niet hoe goed je als voetballer bent. Hoe goed doe je dat in een team en in hoeverre ben je écht bereid als team te spelen? Dat kun je pas bepalen bij tegenwind. Nogal wiedes dat iedereen leuk lacht als het goed gaat, maar het gaat om de momenten dat je niet kúnt lachen. Prijs spelers niet te snel, overdrijf sowieso niet, gebruik kleinere woorden. Als een pass van Donny van de Beek al geweldig is, hoe moet je die van Messi dan noemen? Lyrisch worden over een pass, een aanname of een doelpunt is mij te banaal. Je mag toch verwachten dat ze wat kunnen? Ik vond het altijd mooier om achter het doelpunt, achter een pass te kijken.

Natte sokken

“Ik heb het kijken en het ogen open houden altijd belangrijker gevonden dan het luisteren. Als je goed naar de Oranje-teams van de afgelopen jaren keek, zag je dat ze best wilden samenwerken, maar je zag ook waarom ze het zilverwerk nooit konden pakken. Ik heb de generatie Van Persie, Sneijder, Robben en Van der Vaart helemaal gevolgd. Je hoeft geen psycholoog te zijn om te zien dat Van Persie en Sneijder geen klikkende persoonlijkheden zijn. Dat hoeft ook niet, van de term vriendenteam krijg ik natte sokken, maar het gaat erom dat je op momenten dat het er echt toe doet de verschillen zodanig kunt minimaliseren dat je kunt bereiken wat je wilt bereiken. Op het EK 2012 lukte dat niet, en in feite op de WK’s in 2010 en 2014 ook niet. Je kon zien dat de verschillen net te groot bleven. Dat heb ik altijd interessanter gevonden dan de duikkopbal van Van Persie.

Henk Hoijtink in de dugout op het sportpark van Jong Holland, de voetbalclub in Alkmaar waar hij nu voorzitter van is. Beeld Patrick Post
Henk Hoijtink in de dugout op het sportpark van Jong Holland, de voetbalclub in Alkmaar waar hij nu voorzitter van is.Beeld Patrick Post

“Een bal in de kruising is mooi, hoor. Maar mijn beleving van genieten is anders. Landenvoetbal ligt dichter bij me dan clubvoetbal. De combinatie van spelers die niet altijd met elkaar spelen en het samen moeten zien te rooien. Als er dan iets ontstaat, zoals op dit EK met Italië: dat is mijn genieten, meer dan de mooie trap van Insigne tegen België. Ik vind Jorginho van Italië de beste speler van het toernooi. Hoe hij voor de ploeg speelt, kijkt, zich opstelt, ziet waar hij nodig is. Hij is de scharnier van het elftal. Het hoeft allemaal niet ingewikkeld. Op dat soort spelers ben ik altijd gespitst.

“Dat jezelf kunnen opofferen, een essentiële waarde in een teamsport, staat door ontwikkelingen in de samenleving wel hevig onder druk. Dat komt onder meer door sociale media, met al die duimpjes. Jij kunt voetballers wel zeggen dat het niet goed was, maar ze worden onder duimpjes bedolven. Dus wie maakt ze wat? Dat heeft een ondermijnende werking. Ik ben zo opgegroeid dat je af en toe een schop onder je kont kreeg en dat je dan later dacht: dat was terecht.

“Het Nederlands elftal op het EK zei een eenheid en vriendenteam te zijn. Ze zeiden: wij weten dat het beter moet. Dan vinden voetballers zichzelf al kritisch. Maar het bleef oppervlakkig, er werd geen vervolg aan gegeven. Anders was Depay allang weggehaald bij die vrije trappen. En had Frenkie de Jong hem naar voren gestuurd als hij zich weer liet terugzakken. Als ze elkaar echt de waarheid hadden durven zeggen, was dat gebeurd. Ik deelde op dat vlak graag prikjes uit in mijn columns. Frenkie is heel aardig en beschaafd. Het punt is: op zijn positie en met zijn grote kwaliteiten moet hij meer invloed hebben op zijn ploeg en de wedstrijd. Zijn vriendelijkheid kan, vrees ik, zijn achilleshiel als voetballer zijn. Maar de goegemeente koestert liever het beeld van de aardige Frenkie. Ik denk dat hij meer gebaat is bij een benadering zoals de mijne.

“Ik hield er in de meningenstroom rond het voetbal van om de dingen een kwartslag te draaien en er dan nog eens naar te kijken. Er zit een calvinist in mij die preekt: als we het met z’n allen zo bekijken, worden we er toch beter van? Ik kreeg brieven en mails van lezers. Eentje is mij altijd bijgebleven: juist in de vorm van kritiek die Hoijtink levert, kun je zijn liefde proeven voor het voetbal, daar kan het voetbal beter van worden, schreef die lezer.”

Het goede moment

Het besluit om te stoppen met zijn column nam hij na een uitgebreide afweging. “Dit is het goede moment, na een landentoernooi. Ik heb liever dat mensen over een paar maanden, als er bij Oranje weer iets speelt, zeggen: ‘Ik had toch willen weten wat die Hoijtink ervan had gevonden’. Dat is beter dan: ‘Nu weet ik het wel’. Laat ik het gedragen zeggen: wat ik heb mogen doen, op zo’n platform, is fantastisch. Maar met zo’n geschenk moet je ook waardig omgaan. Onderdeel daarvan is het op een goede manier te beëindigen.”

In 2019 werd hij voorzitter van Jong Holland, de vereniging die hij altijd trouw bleef. In datzelfde jaar verliet hij al de sportredactie. Hij is bij Trouw nu chef van de eindredactieploeg in de avond. “Nee, ik ben het voetbal niet meer gaan relativeren. Het grootste belang schuilt voor mij in het opvoedkundige karakter dat het kan hebben. Hoe kom je hier samen uit? Dat vormende is onvoorstelbaar belangrijk. Ik heb nooit zo in het verbindende karakter of effect van voetbal in de samenleving geloofd. Ik ben voor de WK’s in Zuid-Afrika en Brazilië geweest en altijd waren er verhalen hoe mooi dit kon uitpakken voor de townships en de favela’s, voor het volk. Daar geloof ik niet in. Zoiets werkt hooguit kortstondig. Voetbal is een spel, je moet het niet te groot maken. De waarde zit in hoe je de sport bedrijft, met welke instelling, dat gaat dieper.”

Tot slot dan, dat hoogtepunt in al die jaren, waarom Ierland-Nederland in 2001? “1-0, doelpunt Jason McAteer. Dat was het ultieme voorbeeld van een op papier betere ploeg die dat heel erg van zichzelf vond en ook zo was geprepareerd, maar die verloor van een stelletje houwdegens. Het ontaardde bij Nederland in volstrekte chaos, op het oude Lansdowne Road.”

“Dat is voor mij de interland der interlands, ook omdat die echo tot nu doorklinkt. Wij Nederlanders kijken te vaak alleen naar onszelf, ons eigen strijdplan, maar vergeten de tegenstander. Je zag het ook weer bij Nederland-Tsjechië op dit EK. De Tsjechen gingen onze beste jongens voor de voeten lopen. Dat is niet het ei van Columbus, hè. Hoe vaak zag je niet, en nu weer, dat Nederlandse ploegen zo al ontregeld worden? Daarover verbaas ik me. Voetbal, was een van mijn constanten, is geen toneelstuk dat je uitentreuren kunt repeteren. Je hebt een tegenstander en die gaat ook dingen doen.”

Lees ook:

Henk Hoijtink besprak in zijn columns de voetbalwereld. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden