Racisme-onderzoek

Voetballer met migratieachtergrond is na verlies vaker mikpunt van racisme

Mesut Özil in het shirt van Fenerbahce. Beeld ANP
Mesut Özil in het shirt van Fenerbahce.Beeld ANP

De nationaliteit van voetballers staat op wereldkampioenschappen regelmatig ter discussie. Bij slechte resultaten slaat dat zelfs om in racisme.

Matthijs van Dam

Gijs van Campenhout, onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, deed onderzoek naar alle spelers van deelnemende teams aan wereldkampioenschappen voetbal tussen 1930 en 2018. Hij bekeek onder andere hun geboorteplaats en de herkomst van hun ouders en grootouders. Daaruit blijkt dat spelers met een afwijkende culturele of religieuze achtergrond vaker ter discussie staan. Die discussies slaan bovendien regelmatig door bij slechte resultaten van het elftal, met soms racisme als gevolg. Volgens Van Campenhout is dit een fenomeen van alle tijden. Ook blijkt dat de nationaliteit van spelers met wortels in islamitische landen heviger betwist wordt.

Een voorbeeld uit het onderzoek is het vroegtijdige pensioen van de Duitse middenvelder Mesut Özil na het voor Duitsland desastreus verlopen WK van 2018. Özil, die Turkse roots heeft, poseerde voorafgaand aan het toernooi met de Turkse president Erdogan voor een foto. Toen Duitsland een maand later als laatste eindigde in de groepsfase was hij mikpunt van spot in de media. Özil besloot te stoppen bij de nationale ploeg, en schreef een brief waarin hij stelde zich gediscrimineerd te voelen en “Duitser te zijn wanneer we winnen, maar immigrant wanneer we verliezen.”

‘Eigenlijk won Afrika het WK’

Frankrijk, de uiteindelijke winnaar van dat toernooi, kreeg volgens Van Campenhout ook te maken met discussie. Die ploeg bestond uit veel spelers met Afrikaanse roots, waarna de Zuid-Afrikaanse komiek Trevor Noah grapte dat ‘Afrika het WK had gewonnen’. Die opmerking sloeg in Frankrijk vervolgens om in de discussie of de samenstelling van het elftal de Franse maatschappij wel genoeg vertegenwoordigde.

Daarnaast noemt Van Campenhout Engeland, dat vorig jaar de EK-finale van Italië verloor na strafschoppen. Drie Engelse spelers met een migratieachtergrond en donkere huidskleur misten vanaf elf meter en kregen op sociale media vervolgens te maken met veel racistische uitingen.

Van Campenhout is benieuwd of eenzelfde situatie zich voordoet bij de spelers van Qatar, dat in november het volgende WK organiseert. “Het land heeft nauwelijks een voetbalhistorie en Qatar is een land van immigranten. Er wonen veel spelers met Afrikaanse roots die in Qatar zijn geboren of ze zijn met hun ouders naar het land gevlucht. Zij hebben allen een Qatarees paspoort, maar toch heerst het beeld in de westerse media dat het land het team vol heeft gestopt met jonge, talentvolle Afrikaanse voetballers. Maar hoe kunnen we daar kritiek op hebben als verschillende Europese nationale teams hun eigen selectie versterken met spelers uit heel de wereld?”

Lees ook:

Racisme in het voetbal volgt steeds hetzelfde patroon: ‘Het ontbreekt aan leiders die het structureel veroordelen’

Onlineracisme rond het voetbal in Engeland neemt toe. Bij één op de tien wedstrijden is er een ‘haatincident’.

Over discriminatie in het betaald voetbal kun je nog steeds niet praten, zeggen de spelers

Amateur- en professionele voetballers vertellen over hun ervaringen. ‘Ik voelde me machteloos. De verslagenheid in mij was groot.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden