AnalyseVoetbalgeweld

Voetbalhooligans knokken nu ook op amateurvelden, maar het voorkomen is lastig

Ongeregeldheden voorafgaand aan Quick Boys - Katwijk, afgelopen dinsdag.  Beeld Pro Shots / Toon Dompeling
Ongeregeldheden voorafgaand aan Quick Boys - Katwijk, afgelopen dinsdag.Beeld Pro Shots / Toon Dompeling


Het Nederlandse amateurvoetbal is in korte tijd twee keer opgeschrikt door rellende supporters. Dinsdagavond gingen rivaliserende hooligans in Katwijk op de vuist. Het voorkomen van supportersgeweld bij de amateurs blijkt niet zo makkelijk.

Matthijs van Dam

Een uur voor aanvang van de Katwijkse dorpsderby moet de omroeper van dienst al zijn megafoon pakken: “Niet op het veld!”. Zijn zachte stemgeluid doet bij gebrek aan beelden vermoeden dat het weer eens om een streaker gaat. Maar wie de amateurfilmpjes op Twitter bekijkt ziet rondvliegend vuurwerk, veel rook en tientallen, volledig in het zwart getooide supporters die elkaar op het lege voetbalveld met hun vuisten en stokken te lijf gaan.

Dinsdagavond maakte het amateurvoetbal voor de tweede keer in korte tijd kennis met supportersgeweld. De derby in de Tweede Divisie, het hoogste amateurniveau, tussen aartsrivalen VV Katwijk en Quick Boys eindigde na een verhitte wedstrijd in 2-2. Het ging echter vooral over wat vooraf en na afloop gebeurde. Tientallen supporters van beide clubs raakten slaags met elkaar, waarbij zelfs de ME het veld op moest om de orde te handhaven. Een agent zou daarbij gewond zijn geraakt. Het optreden van de oproerpolitie maakte blijkbaar geen indruk, want na afloop betraden beide groepen weer het veld om te rellen. Ook een nieuwe poging van de speaker, die ‘de hersenlozen’ opriep ‘hun laatste hersencel te gebruiken’, bleek vergeefs.

‘Voetbal is vaak meer de aanleiding dan de oorzaak’

Supportersgeweld rondom voetbalwedstrijden heeft vaak te maken met de opgebouwde historie tussen clubs waarbij supportersgroepen een rekening met elkaar te vereffenen hebben, zegt Menno van Duin, lector crisisbeheersing aan het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NIPV). “Bovendien speelt een rol dat mensen soms een uitlaatklep nodig hebben. Dan is het georganiseerde verband van voetbal een mooie gelegenheid. Voetbal is vaak meer de aanleiding dan de oorzaak.”

Zowel VV Katwijk als Quick Boys rept met geen woord over het voorval. Op de sociale kanalen is van beide kanten vooral aandacht voor de wedstrijd zelf en de kleurrijke sfeeracties rondom het veld. Of de clubs maatregelen nemen tegen de supporters is onduidelijk. Beide zijn niet bereikbaar voor commentaar. De KNVB laat weten dat het aangifte heeft gedaan bij de onafhankelijke aanklager amateurvoetbal, die een onderzoek kan instellen. Een mogelijke uitkomst daarvan laat volgens een woordvoerder wel even op zich wachten.

Het is de tweede keer in korte tijd dat supportersgeweld het amateurvoetbal opschrikt. Vorige maand vielen hooligans van Spakenburg hun eigen speler Vince Gino Dekker aan tijdens een oefenwedstrijd, toen bekend werd dat hij de overstap maakte naar aartsrivaal en buurman IJsselmeervogels. Ook mishandelden leden van de harde kern daarna hun eigen buschauffeur en kreeg een bestuurslid van Spakenburg een ijzeren staaf door zijn ruit gegooid. Uiteindelijk zwichtte Dekker onder de intimidatie en blies zijn transfer af. Bij de afsluitende training, voorafgaand aan de derby tussen beide clubs eerder deze maand, gooiden supporters van Spakenburg bierflesjes met zwaar vuurwerk op het trainingscomplex van IJsselmeervogels.

De Mobiele Eenheid houdt de supportersgroepen bij Quick Boys - Katwijk uit elkaar.  Beeld Toon Dompeling, Pro Shots
De Mobiele Eenheid houdt de supportersgroepen bij Quick Boys - Katwijk uit elkaar.Beeld Toon Dompeling, Pro Shots

In tegenstelling tot het amateurvoetbal is hooliganisme in het betaald voetbal al decennialang een probleem. Zeker de afgelopen maanden staat Nederland bol van incidenten met supporters. Dinsdag raakten Ajax-supporters voor het treffen in de Champions League met Benfica nog slaags met een brigade ME’ers. Donderdag vielen AS Roma-hooligans in een kroeg Vitesse-fans aan, die voor het treffen tussen beide in de Conference League naar Rome zijn afgereisd.

Wedstrijden in het Nederlandse betaald voetbal met een verhoogde kans op supportersgeweld worden ‘risicowedstrijden’ genoemd, zoals Feyenoord-Ajax of FC Utrecht-Ajax. De KNVB kan dan in samenspraak met lokale autoriteiten extra politie inzetten of vrijheidsbeperkende maatregelen instellen. Bijvoorbeeld door het kopen van een wedstrijdkaartje te combineren met verplicht vervoer via bus, trein of auto.

In 2019 moesten fans van VV Katwijk al eens met zo’n ‘buscombi’ naar Quick Boys, aan de andere kant van het dorp. Eind vorig jaar hadden Spakenburg en HHC Hardenberg nog de twijfelachtige eer een risicowedstrijd te spelen, waarbij vrije kaartverkoop geschrapt werd. De vraag is of de amateurvelden straks ook structureel verscherpt toezicht nodig hebben om supporters in de hand te houden.

Geen sluitende verklaring

Regelmatig worden de problemen met voetbalsupporters in de afgelopen maanden gewijd aan de mentale last van twee jaar coronamaatregelen. Volgens Van Duin is dat echter geen sluitende verklaring. “Ongetwijfeld speelt zoiets ook wel een rol, maar bij rellen en geweld spelen zoveel verschillende factoren een rol dat niets het verklaart. Als het te verklaren is, is het ook te voorspellen, maar je ziet dat de voorspelbaarheid van rellen gering is.”

Die onvoorspelbaarheid maakt het lastig supportersgeweld volledig in te dammen. Bovendien kleven aan een aanmerking tot risicowedstrijd beperkingen. “Je kan moeilijk permanent overal politie of ME neerzetten om rellen te voorkomen, want je hebt geen onbeperkte capaciteit. In zekere zin is verstandiger in te calculeren dat het een keertje misgaat, dan op heel veel plekken politie zetten waar vervolgens niks gebeurt.” Wel zouden de autoriteiten maatwerk kunnen toepassen. “De volgende keer dat Katwijk en Quick Boys tegen elkaar spelen weet je dat er extra politie zal zijn, omdat de historie nu veronderstelt dat er opnieuw problemen komen.”

Van Duin vindt vooral dat de autoriteiten niet op hol moeten slaan op basis van twee recente incidenten. “Tuurlijk is het treurig als je in Nederland ook bij amateurwedstrijden aan supportersgeweld moet denken, maar het woord incident zegt het al. Zodra het structureel wordt waarbij het veel vaker mis gaat, is er meer nodig. Je moet oppassen voor het maken van beleid op basis van twee gevallen.”

Lees ook:
Eigen ‘supporters’ terroriseren voetbalclub Spakenburg. Een speler is gezwicht voor dreigementen, aan de vooravond van de derby tegen rivaal IJsselmeervogels.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden