null Beeld
Beeld

ColumnJohn Graat

Voetbal is geen oorlog, kijk naar David Neres

John Graat

De dreiging van een oorlog in Europa hing al in de lucht toen begin deze week de Portugese taxichauffeur bij het instappen van zijn gezelschap uit Nederland meteen over Ajax begon. Het Ajax van zijn jeugd.

De vijftiger was nog maar een kind toen hij het beste voetbal ooit in zijn leven zag. Behendig sturend door Lissabon somde hij alle namen op van het Ajax dat begin jaren zeventig liefhebbers wereldwijd betoverde. “Suurbier. Neeskens! Krol, Mühren, Swart, Keizer. En hé, Kroef!” Cruijff ja. En wie was de keeper dan? “Stoei!” Stuy. Het állermooiste vond hij hun lange haren. “Het waren popsterren.”

Voetballende hippies, rebellen met een bal in de tijd van Vietnam. Make love, not war. Al werd juist hun coach beroemd om de uitspraak dat voetbal oorlog was.

Voetbal verbindt de wereld, denk je in zo’n Portugese taxi. Een onschuldig substituut van het ware bloedvergieten, een universeel spel dat iedereen kan raken. En dat deed het woensdag in Estádio da Luz. Ajax en Benfica vochten er een hartroerend duel uit. Het ergste vergrijp was dat de Zuid-Amerikanen Antony en Darwin Nuñez dreigend met de koppen tegen elkaar aaiden. Inzet: een bal. Kort daarna knuffelden ze elkaar als vrienden.

‘Ik ben bang’

Het was me ontgaan, daar in de nok van het stadion, maar na zijn gelijkmaker had Roman Jaremtsjoek van Benfica zijn shirt uitgetrokken. Op het zwarte ondershirt stond een drietand: een symbool in het wapen van Oekraïne. Jaremtsjoek wilde zijn landgenoten steunen, zei hij later. “Ik ben bang.”

Zijn land en volk lagen toen al letterlijk een dag onder vuur van Russische tanks. Wat Jaremtsjoek deed, was tegen de regels. De Uefa verbiedt ‘politieke uitingen’. Het idee van een straf alleen al maakte me kwaad. Zelf liet de Europese bond reclameborden van het Russische Gazprom na de bloederige invasie gewoon in de stadions hangen.

Ook in Lissabon, waar David Neres er niet meer bij was. Hij is onlangs door Ajax verkocht aan Shakhtar Donetsk. Op een video op internet was hij donderdag te zien. Hij stond in een hotellobby in Kiev met een groep andere Braziliaanse voetballers die ook hun brood verdienen in Oekraïne. Hun partners en spelende kinderen voor zich op en rond een sofa. Angst en wanhoop in de ogen. Ze vroegen de wereld om hulp. Neres staarde met gebogen hoofd naar de grond.

Ineens stond daar geen rechtsbuiten, maar een kwetsbaar mens. In het spel om de knikkers zijn ook voetballers maar pionnetjes die soms voor grof smartengeld over de wereld zwerven. De sportfederaties zouden hen moeten beschermen en moeten voorkomen dat dubieuze regimes en dictators hen en de sport blijven misbruiken.

De blinde vlek van de Uefa

Poetin had al oorlogen gevoerd, mensen laten vermoorden en de persvrijheid de nek omgedraaid toen hij van het IOC, Fifa en Fia mocht gloriëren als gastheer van de Winterspelen in 2014, de Formule 1 in Sotsji en het WK voetbal in 2018. Dat de finale van de Champions League nu uit Sint-Petersburg wordt weggehaald, kan niets veranderen aan de blinde vlek die ook de Uefa heeft voor mensenrechtenschendingen in Rusland.

In die Champions League ontvangt Ajax op 15 maart Benfica. Eerder dit seizoen begroetten Amsterdamse fans de Duitsers van Dortmund met een metershoog , onsmakelijk spandoek: ‘Voetbal is oorlog’. Nee. Het is een spelletje, dat taxichauffeurs even blij en weemoedig kan maken. Voetbal is geen oorlog. Kijk anders even naar Neres, op het filmpje. Dát is oorlog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden