AnalyseVoetbal

Voetbal in coronatijd: open wedstrijden, minder wangedrag, meer kaarten en meer jeugd

In een stil en leeg Estádio da Luz in Lissabon viert Marquinhos (l) van Paris Saint-Germain zijn doelpunt met Neymar, in de halve finale tegen RB Leipzig.Beeld Reuters

De eredivisie oefent volop en morgen is de ontknoping van de ‘Final 8’ in Lissabon. Voetbal in coronatijd heeft niet alleen negatieve effecten. Een tussenbalans.

1. Volgens een toernooiformule zijn de Europa League en Champions League op neutraal terrein dezer weken versneld uitgespeeld. Een idee voor de toekomst?

Ronald de Boer kreeg de afgelopen weken ‘een WK-gevoel’. “Bijna elke dag een topwedstrijd met goeie ploegen en spanning omdat het meteen beslissend is”, zegt oud-voetballer De Boer, die nu tv-analist is. Ook Gertjan Verbeek, trainer zonder club, heeft ervan genoten. “Je ziet dat ploegen anders een knockout-wedstrijd ingaan”, zegt Verbeek. “Normaal spelen ploegen in de poulefases of in uitwedstrijden vaak berekenend. Dat zakelijke voetbal, de bus parkeren voor het eigen strafschopgebied, zie je nu niet. Ik heb mooi voetbal en veel mooie goals gezien.” De hamvraag: is deze toernooivorm, op één locatie in korte tijd een reeks knockout-wedstrijden spelen, dé remedie voor de overvolle voetbalkalender? De Boer denkt dat zo’n finalereeks aan het einde van het seizoen een serieuze optie is. Verbeek is in principe geen voorstander (‘voetbal speel je voor de fans in eigen stadion’) maar ziet er wel een oplossing in zolang het coronavirus rondwaart. “Reizen wordt Europees een probleem naar landen waar code oranje en rood geldt. Wat als je bij terugkomst in quarantaine moet of besmet bent? Je zou dus kunnen denken aan een toernooivorm in de winter voor de kwalificaties en een tweede knockout-fase na afloop van de competities.”

2. Gedragen de spelers zich anders zonder publiek erbij?

Absoluut, zeggen de kenners. Zowel tegenover elkaar als de scheidsrechter is er minder opgefokt gedoe te zien op het veld. Bas Nijhuis, arbiter in de eredivisie: “Normaal jut het publiek de spelers op. Als ze een kolkend stadion binnenkomen stijgt de adrenaline al. Nu is het stil. Dat maakt de spelers veel tammer. Als scheidsrechter heb je het veel gemakkelijker. Het is wel saaier hoor. Ik vind er niks aan”, zegt Nijhuis. Verbeek ziet ook dat er ‘weinig gemekkerd’ wordt. “Het gaat er redelijk sportief aan toe. Het lijkt wel een afspiegeling van een algehele gedragsverandering in coronatijd. Ik vind de meeste mensen op straat beleefder geworden. De mééste, hè?”

Björn Kuipers legt aan Angel di Maria en Neymar uit waarom hij een doelpunt van Paris Saint-Germain in de halve finale afkeurde wegens hands.Beeld EPA

3. Leidt dat dan ook tot minder gele kaarten?

Integendeel, zo blijkt uit een inventarisatie. Vorig jaar werden er in de kwartfinales en halve finales van de Europa League en Champions League (over twee wedstrijden) gemiddeld 3,3 gele kaarten getrokken. Dit jaar zonder publiek zijn er dat beduidend meer: gemiddeld 4,6 per wedstrijd. Een stijging van 36 procent. Nijhuis: “Goh, dat is frappant. De scheidsrechters horen nu alles. Bij een schreeuw die je normaal niet hoort, trek je misschien sneller geel.” Ronald de Boer vindt de stijging logisch. “De scheidsrechters handhaven nu gewoon beter de regels. Ze worden minder beïnvloed door het publiek.” Een analyse van de Financial Times van de recente 92 wedstrijden zonder publiek in de Premier League lijkt dat laatste te bevestigen. Met publiek krijgen thuisploegen normaal gemiddeld 15 procent minder kaarten dan de tegenstander. Dat verschil werd zonder publiek teruggebracht naar 7 procent. In Duitsland, Italië en Spanje kregen thuisclubs in lege stadions zelfs meer kaarten dan bezoekende teams. Scheidsrechters worden dus minder een ‘thuisfluiter’. 

4. Ook de eredivisie moet met weinig publiek van start. Zal het thuisvoordeel wegvallen?

Wie zondagmiddag de moeite nam naar de oefenwedstrijd van Feyenoord tegen FC Twente te kijken, moet tot de conclusie komen dat de magie van de Kuip zal wegebben. Er zaten vijfduizend mensen en zelden was een thuiswedstrijd van Feyenoord zo gezapig. Het werd 0-0. Voorlopig lijken er niet veel meer mensen in Nederlandse stadions toegestaan. “Het wordt interessant om dit effect in de eredivisie te gaan zien”, zegt Remco Ravenhorst, voorzitter van supportersvereniging De Feijenoorder. “De Kuip blijft de thuishaven van Feyenoord, die vertrouwd voelt voor de spelers en het gebouw blijft voor elke tegenstander imposant. Maar waar het Legioen tijdens de wedstrijd nog weleens een rol kan spelen, met kreten en spreekkoren die overslaan op de spelers, moet je dat in een stille Kuip maar afwachten. Van de andere kant, als Feyenoord uit speelt zit vaak het stadion vol en gaat het publiek tekeer. Dat zal nu ook minder zijn.” Berekeningen van de Financial Times over vier grote competities die zonder publiek zijn voltooid laten een zeer wisselend beeld over het thuisvoordeel zien. Gekeken is naar het aantal punten en thuisgoals vóór en tijdens corona. Wat bleek: in Duitsland en Spanje viel het thuisvoordeel helemaal weg, in Engeland werd het juist versterkt, in Italië een beetje.

Supporters met mondkapjes tijdens de vriendschappelijke wedstrijd tussen Feyenoord en FC Twente in de Kuip.Beeld ANP

5. Is televisie nu dé vervanger van stadionbezoek?

Gertjan Verbeek: “Ik krijg toch een macaber gevoel bij de lege tribunes.” Ronald de Boer: “In het begin vond ik het heel vervelend, maar het valt me nu niet meer op. Je let alleen nog op het spel.” Er wordt voorlopig (veel) minder massaal naar dit voetbal gekeken dan voorheen, blijkt uit een analyse die stichting Kijkonderzoek op verzoek van Trouw maakte. Daarbij zijn de kijkcijfers van de kwart- en halve finales in april en mei 2019 en augustus 2020 via de niet-abonneezenders vergeleken. Ajax, toen nog in de race, laten we buiten beschouwing. Conclusie: in 2019 trokken de krakers met Liverpool, Manchester City, Barcelona en Tottenham gemiddeld 1,5 miljoen kijkers terwijl er dat de afgelopen weken maar 932.000 gemiddeld waren. Barcelona-Bayern was vorige week de absolute topper met 1,2 miljoen kijkers. Het duidt dus niet op een grote honger naar de bal, concludeert Sjoerd Pennekamp van Kijkonderzoek. Maar er passen wel nuances bij. De wedstrijden zijn dit jaar met warm weer in de vakantieperiode gespeeld. De komende tijd moet duidelijk worden of de afname structureel is. Dat zal gevolgen hebben voor de tv-gelden, nu nog een van de levensaders van de clubs. 

Barcelona zal door de financiële problemen ook meer voor jeugd moeten gaan kiezen, zei Ronald Koeman na zijn presentatie in Barcelona woensdag.Beeld AP

6. En veel clubs hebben al veel financiële zorgen. Wat voor effect heeft dat?

Door het spelen zonder publiek en afhakende sponsors draaien veel clubs verlies. In Nederland kregen alle profclubs steun vanuit de NOW-regeling. Drie clubs hebben later ook individueel bij de overheid aangeklopt voor een overbruggingskrediet. Het gevolg van de financiële malaise is dat er nog weinig grote transfers zijn deze zomer. Veel clubs loeren op (transfervrije) buitenkansjes, of koopjes, en huren tijdelijk spelers. En de jeugd krijgt meer kansen. Internationaal is hetzelfde patroon te zien. De megatransfers blijven nog uit, op die van de Duitser Kai Havertz na (dichtbij een overgang van Leverkusen naar Chelsea voor naar schatting zo’n 100 miljoen euro). Voor veel andere spelers wordt minder geld betaald dan hun marktwaarde was geschat. Voorzitter Karl-Heinz Rummenigge van Bayern München zei deze week dat de gekte met de buitenproportionele bedragen dankzij corona voorbij is, al trok zijn club Leroy Sané gewoon voor 45 miljoen euro aan van Manchester City. “Vergeet niet dat de transfermarkt nu pas echt loskomt. Grote clubs hebben eerst moeten evalueren. Barcelona begint nu ook pas”, zegt Ronald de Boer. Bij Barcelona kan de nieuwe trainer Ronald Koeman ook niet met geld gaan smijten. De club leed over afgelopen seizoen zo’n 200 miljoen euro verlies. Eerst zullen oudere, dure spelers moeten afvloeien, zei Koeman bij Ziggo Sport. Maar het is volgens hem de bedoeling om de jeugd meer kansen te geven. “Eindelijk”, vindt oud-Barça-speler De Boer. “Het irriteerde me mateloos dat Barcelona altijd hoog opgaf over de eigen academie en ondertussen maar bleef kopen. Dat de jeugd nu overal meer een kans krijgt, is een positief effect van de coronacrisis.”

Lees ook: 

Weinig animo voor oefenvoetbal: ‘Supporters verlangen wel naar het voetbal, maar niet onder deze omstandigheden’

Voetbalsupporters lopen na een lange coronapauze niet warm voor oefenduels. De verkoop van het beperkte aantal kaarten verloopt stroef. Oorzaak? Het ‘gedoe’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden