Triatlon

Verziekte cultuur in top triatlon kost voltallig bondsbestuur de kop

null Beeld EPA/AFP
Beeld EPA/AFP

Het voltallige bestuur van de Nederlandse triatlonbond (NTB) stapt op. Aanleiding is het vernietigende onderzoeksrapport naar sociale veiligheid binnen het topsportprogramma. Die is ‘onvoldoende’.

Thomas Sijtsma

In het rapport wordt gesproken over groepsvorming, uitsluiting, roddelen en pestgedrag. Dat gedrag zou onder andere plaatsvinden binnen de olympische selectie, die in Tokio bestond uit Rachel Klamer, Maya Kingma, Marco van der Stel en Jorik van Egdom. Volgens onderzoeksbureau Fijbes is sprake van ‘ongewenst gedrag, spanningen en escalaties.’ Coaches grijpen niet of onvoldoende in.

Tussen de atleten onderling en tussen stafleden en atleten bestaan spanningen, conflicten en escalaties, concludeert Fijbes. ’Er is sprake van wantrouwen over elkaars motieven en integriteit. Ongenoegen en kritiek over de begeleiding, processen en keuzes binnen het topsportprogramma vormen de aanleiding hiervoor.’

In april dit jaar besloot de triatlonbond op aandringen van een aantal topatleten en het Centrum Veilige Sport Nederland tot een onafhankelijk onderzoek.

Volledige anonimiteit

Van het in totaal 36 pagina’s tellend rapport zijn zes pagina’s te lezen. Volgens de bond is met alle betrokkenen volledige anonimiteit afgesproken en kan die belofte alleen nagekomen worden door slechts een deel te openbaren. Fijbes heeft het afgelopen jaar ongelimiteerde toegang gekregen tot atleten en staf om een beeld te krijgen van de sociale veiligheid en het grensoverschrijdend gedrag op Nationaal Triathlon Trainingscentrum (NTC) in Sittard, de plek waar de beste triatleten van Nederland worden klaargestoomd voor een internationale carrière.

Fijbes adviseert in het rapport, dat ruim twee weken op het bondsbureau lag, om op korte termijn in te grijpen. Er wordt een vernietigend beeld geschetst van verziekte relaties op het gebied van onderlinge omgang op het NTC. Er is ‘een verkeerde dynamiek’ ontstaan waardoor ‘signalen niet werden opgemerkt of opgepakt’. De sociale veiligheid is daarmee niet gewaarborgd voor de triatleten.

Als gevolg van het rapport en de aanbevelingen maakt het zevenkoppige bestuur plaats voor anderen. “Een bestuur dat niet gehinderd wordt door het verleden en met nieuw vertrouwen en een frisse blik de toekomst in kan gaan”, zegt Wim van Oijen, scheidend voorzitter. Opvallend is dat algemeen directeur Rembert Groenman, technisch directeur Adrie Berk en hoofdcoach Louis Delahaije wel op hun posten blijven. Verschillende (oud-)atleten verweten hen zich niet gehoord te voelen terwijl ze meerdere keren hun zorgen en ongenoegen hebben geuit. Ook denken deze atleten dat de situatie niet verbetert met deze drie mannen aan het roer.

Met aanwijzingen is weinig tot niets gedaan, schrijft ook Fijbes: ‘Verschillende atleten hebben aangegeven dat hun vertrek uit het NTC (mede) is ingegeven door de onderlinge omgang binnen het programma.’ In sommige gevallen verslechterden situaties door de coaches.

Vervolgonderzoek naar de misstanden

Rita van Driel, adviseur van de Nederlandse Sportraad en lid van het Internationaal Paralympisch Comité, wordt per direct aangesteld als onafhankelijk adviseur sociale veiligheid bij de NTB. Zij wordt verantwoordelijk voor de cultuurverandering aan de hand van de dertien aanbevelingen die Fijbes in zijn rapport benoemt.

Fijbes adviseert in het rapport onder andere de rol van de coaches op het trainingscomplex in Sittard te evalueren, de didactische, pedagogische en sociale competenties te vergroten van de begeleidende staf en de aanstelling van een vertrouwenspersoon.

De bond benadrukt in een persbericht dat er een vervolgonderzoek komt naar de misstanden die in een eerder stadium plaatsvonden. Aanleiding daarvoor zijn publicaties vorige maand in Trouw. Daarin vertelden diverse voormalig triatleten dat ze als gevolg van het NTC-beleid jaren later nog kampen met eetstoornissen, chronische blessures en depressies. Deze atleten hebben tot op heden nog niets van de bond vernomen.

Algemeen directeur Groenman: ‘De continuïteit is belangrijk’

“Ik voel zelf een grote mate van verantwoordelijkheid om de organisatie overeind te houden en zie daarom in tegenstelling tot het bestuur geen reden om op te stappen. De continuïteit is belangrijk. Dat geldt ook voor de functies van technisch directeur en de coaches. Een eendimensionale ingreep is te kort door de bocht, met mensen eruit gooien wordt het probleem niet opgelost”, zegt algemeen directeur Groenman in een reactie.

“Onveilig is onacceptabel. Daarom moeten we goed kijken naar de sociale vaardigheden van de coaches. Zijn die voldoende of verbeterbaar? Als dat niet het geval is, moeten we een ander soort gesprek met elkaar voeren. Daar ligt ook de taak voor Rita van Driel.

“Als bond en technische staf moeten we attenter reageren op de signalen van atleten, we moeten ook meer naar de menselijke kant van topsport kijken. Excuses aan slachtoffers gaan er van mij zeker komen, daarnaast stellen we alles in het werk om in de toekomst vergelijkbare situaties te voorkomen. Elke atleet die in het verleden op het NTC heeft gezeten, nodigen we uit om mee te doen aan het vervolgonderzoek dat over een langere periode zal gaan.”

Adviseur Van Driel: ‘Aanbevelingen zijn hard en helder’

“Ik ben me ervan bewust dat ik als adviseur sociale veiligheid bij de NTB een verantwoordelijke taak krijg. Ik heb als bestuurder verschillende functies in de sport bekleed en die ervaring neem ik mee. De bond heeft veel vertrouwen in mij uitgesproken, dat is een van de redenen waarom ik ja heb gezegd. Daarnaast ben ik in mijn werk vaak bezig met inclusie en diversiteit, die mechanismen spelen hier ook", zegt de nieuw aangestelde adviseur Rita van Driel.

“Het voornaamste is bij dit belangrijke onderwerp nu om goed naar betrokkenen te luisteren en een eigen beeld te scheppen. Als bond kan je alle afspraken goed op papier hebben, het is uiteindelijk veel belangrijker hoe mensen met elkaar omgaan en elkaar scherp houden bij gevoelige kwesties.

“De aanbevelingen uit het rapport van Fijbes zijn hard en helder. Ik snap dat het bestuur is opgestapt. Zij zijn de eindverantwoordelijken en houden toezicht op de gang van zaken. Hoe het vervolg eruit ziet, dat moet de komende maanden blijken. Ik hoop dat we het proces z'n werk kunnen laten doen. Waarom zouden we nu de hele boel overhoop halen? Het is bovendien te vroeg om te stellen of er mensen wel of niet gespaard worden.”

Lees ook:

Oud-toppers roepen op tot schoonmaak bij triatlonbond

Het eerste onderzoek naar misstanden in de triatlonsport is klaar. Het congres van de bond is uitgesteld, prominente oud-atleten willen dat het bestuur opstapt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden