Schaatsprestaties

Verlichte zeepbellen moeten TeamNL nog sneller over het ijs laten scheren

Het onderzoek met het meetsysteem Ring of Fire in Thialf.  Beeld NOCNSF
Het onderzoek met het meetsysteem Ring of Fire in Thialf.Beeld NOCNSF

Beter inzicht naar de luchtcirculatie rond het lijf van schaatsers kan Nederland voordeel opleveren op weg naar de Winterspelen van 2022. Zo blijkt de houding met de minste luchtweerstand niet altijd de snelste.

Het tafereel in Thialf oogt futuristisch: met hoge snelheid vliegen schaatsers door een groene ‘tunnel’, bestaande uit verlichte zeepbellen gevuld met helium. Hogesnelheidscamera’s langs de baan leggen minutieus vast wat er met die luchtbellen gebeurt. Dit lijkt een fotoshoot, maar dat is het niet. Hier komen sport en wetenschap samen.

Afgelopen week werd dit nieuwe meetsysteem, Ring of Fire genoemd, voor het eerst ingezet bij het schaatsen in Heerenveense ijstempel. Het systeem is ontwikkeld door de TU Delft en meet de exacte luchtweerstand rond bewegende schaatsers. Wouter Terra is onderzoeker van de TU Delft en als wetenschapper verbonden aan het olympische TeamNL. Hij is enthousiast. “Meestal wordt de luchtweerstand gemeten in een windtunnel met stilstaande sporters in een bepaalde houding. Met dit nieuwe systeem hebben we eindelijk een techniek waarmee we sporters in beweging kunnen meten.”

Om deze metingen te kunnen uitvoeren, creëren de onderzoekers een soort tunnel van heel kleine zeepbellen. Die zijn nog geen millimeter groot en lijken een beetje op stofdeeltjes. Omdat ze zwaarder zijn dan lucht, worden ze gevuld met helium. Als dat in precies de juiste verhouding gebeurt, zijn de bellen even zwaar als lucht en blijven ze zweven. De bellen worden verlicht met lasers zodat ze zichtbaar zijn op de foto’s. De hogesnelheidscamera’s langs de kant van de baan fotograferen de schaatsers wanneer zij door de tunnel heen schaatsen. De onderzoekers kunnen zo de luchtstroom rond de bewegende schaatser bepalen en aan de hand daarvan de luchtweerstand berekenen.

Een kleine winst kan van groot belang zijn voor het resultaat

Dat heeft voordelen, zegt Sander van Ginkel, die namens de Koninklijke Nederlandse Schaatsbond betrokken is bij het onderzoek. Schaatsers hebben te maken met verschillende weerstanden, maar de luchtweerstand heeft met zo’n 80 procent veruit de grootste invloed. “Wanneer je hier een kleine winst behaalt, kan dat een grote invloed hebben op het resultaat.”

De meettechniek kan nieuwe inzicht bieden in welke schaatshouding de meeste winst oplevert, zegt Van Ginkel. Want de vraag is of je wel altijd voor de houding met de minste luchtweerstand moet kiezen. Het lijkt logisch dat een schaatser met de armen op de rug minder luchtweerstand heeft en dat dit dus de snelste houding is, maar in de praktijk blijkt dat niet helemaal te kloppen.

Van Ginkel. “Met de armen op de rug verliest een schaatser aan stabiliteit en coördinatie. Op de korte afstanden weegt de winst die hij of zij behaalt met een lagere luchtweerstand niet op tegen dat verlies. Op de lange afstanden werkt dat precies andersom.” Op afstanden als de 1500 meter is het nog onduidelijk wat onder de streep het snelst is; daar kan de Ring of Fire volgens Van Ginkel uitkomst bieden. “Nu we dynamische bewegingen kunnen meten, kunnen we de verschillende houdingen beter vergelijken. Dat kan de Nederlandse schaatsers een voorsprong opleveren op weg naar de Olympische Spelen.”

Lees ook:
Nederlands schaatssucces steekt bleekjes af bij buitenlandse primeurs op WK afstanden

De Nederlandse schaatsers presteerden op het afsluitende WK van deze winter beter dan een jaar geleden, maar het was een buitenlander die stuntte met een wereldrecord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden