AnalyseOlympische Spelen

Veel medailles voor Nederland, maar Japan blijft achter met een oplopend aantal besmettingen

Atleten en hun delegaties met hun vlag tijdens de slotceremonie van de Olympische Spelen. Beeld AFP
Atleten en hun delegaties met hun vlag tijdens de slotceremonie van de Olympische Spelen.Beeld AFP

Wat vooraf de ‘Spelen van de bijzaken’ dreigden te worden, werden de Spelen van de medailles. Voor Nederland dan. Japan blijft vertwijfeld achter. Dat land likt zijn wonden, en ziet het aantal besmettingen oplopen.

Bij ieder stadion in Tokio staan bij binnenkomst tientallen klimplanten, in blauwe potten. In sommige van de planten zitten roze bloemen, in andere paarse. De planten klimmen langs vier stokken naar het licht, en tussen die stokjes zit steevast een geplastificeerde kaart geknoopt. De kaarten zijn van Japanse schoolkinderen, die de atleten begroeten. De succeswensen zijn meestal in het Japans geschreven, een enkele in het Engels. ‘Good luck’ staat er dan. Of: ‘Greetings from Japan’.

Wat een feest had moeten worden, werd een martelgang

De struikjes vertellen het verhaal van een land dat ongelofelijk veel zin had om voor even het middelpunt van de wereld te zijn. Toen het de Spelen kreeg toegewezen herstelde Japan van de atoomramp na een verwoestende tsunami in Fukushima. De olympische golf die het land in 2020 had moeten overspoelen zou niets dan goeds brengen, en een impuls voor het toerisme. Toen brak een wereldwijde pandemie uit, die de Spelen een jaar vertraagde. Wat een feest had moeten worden, werd een martelgang – nog steeds is de discussie of het evenement wel door had moeten gaan springlevend.

De pandemie veranderde de aanblik van het toernooi. Lege tribunes, sporters die maar heel even in het land konden zijn, een regelbrij van wereldformaat en een testregime waar geen einde aan leek te komen. En toch drong het virus de olympische bubbel binnen. Tijdens het toernooi zijn bijna 400 mensen besmet. Ook de Nederlandse equipe bleef niet gespaard. Het begin van het toernooi werd gekleurd door besmettingen. Vier sporters en drie begeleiders moesten in Japan in quarantaine.

Een woensdagmorgen zorgde voor de ommekeer

Het zorgde voor een twijfelachtig begin van het toernooi, dat leek te worden versterkt door aanvankelijk tegenvallende prestaties. Verwachte gouden medailles (vrouwen wegwedstrijd wielrennen, Mathieu van der Poel op de mountainbike) bleven uit.

Een ongekend succesvolle woensdagmorgen (28 juli) zorgde voor de ommekeer. De Nederlandse roeiploeg verzamelde binnen drie uur liefst vier medailles: een gouden, twee zilveren en een bronzen. Dat was bijzonder omdat juist de roeiers waren getroffen door het coronavirus. Ze golden een aantal dagen als paria’s van het toernooi. Daarna draaide het sentiment en verdween de angst voor het virus naar de achtergrond.

Nederland won, en bleef winnen. Nog nooit haalde Team NL zoveel medailles als in Tokio. De teller staat zondagmiddag op 36 medailles, waarmee Nederland op de zevende plek eindigt in het medailleklassement. Technisch directeur van NOC-NSF Maurits Hendriks gaf zondag in een afsluitende persconferentie aan dat Nederland daarmee iets beter had gescoord dan waar vooraf in het meest realistische scenario rekening mee was gehouden (34 medailles).

Het verhaal van Hassan was het meest bijzonder

Die enorme oogst aan eremetaal liet zien dat Nederland als vanouds goed is op de typisch Nederlandse onderdelen. Sporten die zich op of rond water afspelen en de fietsonderdelen: Nederland beheerst het tot in de puntjes. Wat deze Spelen bijzonder maken is dat Oranje ook goed is geworden in atletiek. Met acht atletiekmedailles heeft Nederland aansluiting gevonden bij de internationale top. ‘De moeder aller sporten’ was zelfs de meest succesvolle sport voor Nederland

Met Sifan Hassan en Femke Bol heeft Nederland twee atleten van ongekende klasse. Het verhaal van Hassan was het meest bijzonder omdat zij iets deed wat nog nooit iemand was gelukt, met drie medailles op de lange loopafstanden. De twee mannenmedailles (zilver op de 4x400 meter en de marathon) van afgelopen weekend maakten dat het succes niet alleen een vrouwenaangelegenheid was.

De vraag is of Nederland erin zal slagen het resultaat van Tokio voort te zetten. Hendriks geldt als de architect van de oranjesuccessen. Als technisch directeur werkte hij planmatig aan de structuren, waardoor topsporters met talent in alle rust én met de beste faciliteiten konden trainen en beter worden. De vraag is of een opvolger diezelfde randvoorwaarden kan scheppen.

De werkelijke schade is waarschijnlijk groter

Chef de Mission Pieter van den Hoogenband zei daar zondag vertrouwen in te hebben: “Als je het vergelijkt met de Spelen van Sydney, die ook erg succesvol waren: daar waren het toch eenlingen die succes haalden. Ik en Inge de Bruijn met onze eigen ploeg, Anky van Grunsven met haar eigen stal en ook Leontien van Moorsel deed het op haar eigen manier. Nu liggen er programma’s en hoeven sporters eigenlijk alleen hun intrinsieke motivatie mee te nemen. Deze prestaties zijn het gevolg van jarenlange visie. Dat verdwijnt niet zomaar.”

Zondag en maandag vertrekt de olympische karavaan uit de hoofdstad van Tokio. Het laat een land achter dat kampt met oplopende besmettingscijfers en een gapend gat in de portemonnee. De Spelen kosten de Japanse overheid volgens officiële schattingen ruim 13 miljard euro. Waarschijnlijk is de werkelijke schade veel hoger. Twee Japanse kranten becijferden dat de Spelen Japan bijna 24 miljard hebben gekost voor een evenement waaraan de ‘normale’ Japanner part noch deel heeft gehad. Ze konden kijken, maar alleen op televisie.

Soms kwam dat even samen. Twee dagen voor de sluitingsceremonie zitten buiten het olympisch stadion twee mannen gehurkt naast de olympische ringen. Slechts een paar honderd meter van de sport vandaan. Ze kijken atletiek op een tablet. Erbij zijn was onmogelijk: de bubbel moest zo goed als mogelijk gesloten blijven, voor publiek was nergens ruimte. Er werd gesport in grote galmende stadions – sfeerloos, emotieloos. De mannen voor het stadion wilden blijkbaar toch even in de buurt zijn, om iets van het olympisch aroma te proeven.

De belangen waren te groot

Toch zal de kritiek de komende maanden niet verstommen. In de hoofdstad worden nu dagelijks meer dan 5000 besmettingen geteld en het is de verwachting dat die cijfers de komende weken hard zullen oplopen. De schuld wordt bij de Spelen gelegd. Uit peilingen blijkt dat Japanners het er in meerderheid nog steeds mee oneens zijn dat het evenement naar het land kwam. Al draaide het sentiment een beetje, toen bleek dat het land een hoop medailles verzamelde.

Maar de Spelen moesten doorgaan, de belangen waren te groot. Bovendien zat Japan vast aan een contract met het IOC. Afblazen was te kostbaar.

De vele kaartjes van de schoolkinderen, vastgemaakt aan de bloeiende klimplanten, zullen wellicht bewaard blijven. Het zou mooi zijn als de Japanners ze over een paar jaar nog eens teruglezen. Het was blijdschap vooraf, in kinderlijke letters, vaak met hartjes omgeven. En daar bleef het bij – bij onvervulde verwachtingen.

Lees ook:

Waarom Nederland op deze Olympische Spelen zoveel medailles wint

Het Nederlandse record van olympische podiumplekken is vrijdag in Tokio verder uitgebouwd. Hoe is de ongekende medailleregen te verklaren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden