RecensieSchatkamer

Van Ben Stom tot Frenkie; ook de voetbalcanon kan niet zonder discussie

Ook aan Barcelona-speler Frenkie de Jong, hier in duel met Guido Rodriguez van Real Betis, is een hoofdstuk gewijd in 'De canon van het Nederlandse voetbal'.  Beeld AFP
Ook aan Barcelona-speler Frenkie de Jong, hier in duel met Guido Rodriguez van Real Betis, is een hoofdstuk gewijd in 'De canon van het Nederlandse voetbal'.Beeld AFP
John Graat

Nooit geweten hoe de man heette die het allereerste eigen doelpunt in Oranje maakte. Die interland tegen België werd op 30 april 1905 gespeeld voor 800 mensen. De man die een paar minuten voor tijd zijn eigen keeper passeerde heette Ben Stom. ‘Een nomen est omen-moment zonder weerga’, lees ik in De Canon van het Nederlandse voetbal, een recent verschenen boek.

Deze ‘canon’ is een selectie van vijftig memorabele wedstrijden, personen, gebeurtenissen en ontwikkelingen in het Nederlandse voetbal. Vijf bevriende en doorgewinterde voetbalschrijvers grepen de voetbalpauze vorig jaar in coronatijd aan om te gaan brainstormen over de selectie. Het leidde tot een fraai uitgegeven boek waaruit vooral blijkt wat een onuitputtelijke schatkamer van prachtige verhalen dat voetbal is.

Het mooiste aan – bijvoorbeeld – het verhaal over Rinus Michels is dat hij in zijn beginjaren als trainer van de amateurs van JOS in de Watergraafsmeer het fenomeen tactische bespreking introduceerde. Dat deed hij in een bruin café. Bovendien was de latere ‘Generaal’ in die tijd nog na elke training aan de bar van de kantine te vinden om wat ‘pikketanussies achter de huig’ te gieten. Michels schijnt de club zelfs omgedoopt te hebben tot Jenever Ons Streven. Dat JOS werd wel meteen kampioen.

Ja, het zijn enerzijds verhalen uit de oude doos. Van het ‘gouden binnentrio’ Wilkes, Rijvers, Lenstra tot de wegbereider voor alle latere Surinaamse voetballers in Nederland Humphrey Mijnals én topscheidsrechter Leo Horn, die in de oorlog onderduikadressen regelde voor zijn familie en andere Joden en zich aansloot bij de Sabotagegroep. Gerrit Vreken speelt de hoofdrol in het verhaal over de Watersnoodwedstrijd in 1953. Hij was in de oorlog NSB’er en werd door die interland tegen Frankrijk weer voetballer.

Indrukwekkende snor

Maar, de ‘Canon’ bestrijkt ook het heden en het nabije verleden. Terecht dat de voetbalplaatjes van Panini een plek hebben gekregen. Spelers die je als kind nooit zag spelen, gingen leven door de plaatjes. Bijvoorbeeld omdat ze een indrukwekkende snor hadden. Zoals Abe van den Ban van FC Amsterdam en Haarlem.

Over een canon valt altijd te discussiëren. Daar zijn ze ook voor bedoeld, omdat de keuzes altijd arbitrair zijn. Ook in deze. De titel ‘Canon van het Nederlandse voetbal’ sluit niet uit dat ook buitenlanders aan bod komen, die hebben immers een grote rol gespeeld. Maar ze komen weinig aan bod. Waar is bijvoorbeeld Ernst Happel?

Ander punt: de selectie lijkt wel erg door een randstedelijke of zeg maar gerust Ajax-bril tot stand gekomen. Waarom wel een apart hoofdstuk over Frenkie de Jong en niet over Abe Lenstra of Willem van Hanegem? De belangrijke rol van kleinere clubs ‘in de provincie’ had ook aan de hand van de eerste divisie belicht kunnen worden. Ja, dat is soms een hotseknotscompetitie maar ook een springplank voor veel talent gebleken. Het gros van de huidige internationals speelde ooit in de eerste divisie.

En trouwens, in het stuk over de coming-out van intellectuelen over hun liefde voor voetbal ontbreekt Kees Fens. De publicist van zware stukken over Augustinus, recensent van poëzie en latere hoogleraar was baanbrekend toen hij in de jaren zeventig sportcolumns ging schrijven.

Een canon is een eindpunt van een discussie en een vertrekpunt van een nieuwe. Dat is er zo leuk aan.

‘De Canon van het Nederlandse voetbal’, auteurs: Edwin Struis, Paul Onkenhout, Dick Sintenie, Willem Vissers, Simon Zwartkruis. Vesper. 231 blz.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden