Déjà vuMarco van Basten

Van Bastens enkel en het EK-goedmakertje van God

Marco van Basten scoort tegen Engeland op het EK in 1988. Beeld Hollandse Hoogte / Imago Sportfotodienst GmbH

Het nummer negen op de rug van John Bosman tijdens de eerste wedstrijd van Oranje op het EK Voetbal van 1988 was veelbetekenend. Niet Marco van Basten, maar hij was de onbetwiste spits van het Nederlands Elftal. ‘De Giraffe’ had in het voorafgaande seizoen voor Ajax in 45 wedstrijden 29 keer gescoord, zowel met de voet als met het hoofd. In Oranje was hij een vaste waarde. In de laatste kwalificatiewedstrijd tegen Cyprus in december 1987 maakte Bosman een hattrick.

Dat de 23-jarige Van Basten ook mee was naar Duitsland was eigenlijk al heel wat. Net als Memphis Depay nu met een kruisbandkwetsuur kampte de Utrechter in het voetbaljaar 1987-1988, zijn eerste voor AC Milan, met langdurig blessureleed. In zijn geval ging het om zijn rechterenkel. Onder meer vanwege een operatie bleef hij zes maanden aan de kant. Na zijn rentree op het veld liep hij bovendien nog een kwetsuur aan zijn oogkas op.

Bosman genoot het vertrouwen van bondscoach Rinus Michels. De spits moest met aanvoerder Ruud Gullit het elftal dragen. Zij sliepen samen op één kamer. ‘De Generaal’ vond Van Basten (rugnummer twaalf) bovendien een lastpost met een nogal uitgesproken eigen mening.

Oorlog tussen Michels en Cruijff

Daar kwam bovenop dat een kleine oorlog woedde tussen Michels en zijn voormalige pupil Johan Cruijff. In de ogen van de grootste Nederlandse voetballer aller tijden verdiende Van Basten de plek in de spits: “Wanneer je in de loop van de wedstrijd met een breekijzer wilt gaan spelen, kun je altijd nog Johnny Bosman inzetten.” Cruijff gaf Van Basten het advies om desnoods op te stappen als hij niet werd opgesteld.

Michels vond zulke uitspraken spelen met vuur. Het kon alleen maar de eenheid van het Nederlands Elftal ondergraven. De bondscoach was op zijn beurt in opspraak omdat hij Cruijff “een psychopaat” zou hebben genoemd, wat hij zelf ontkende.

Ondanks alle veelbelovende topscorerstatistieken, zijn speelritme wist Bosman in de eerste wedstrijd tegen de Sovjetunie geen doel te treffen. Oranje verloor de eerste poulewedstrijd met 0-1.

De bondscoach gooide daarop het roer om. In de volgende wedstrijd tegen Engeland begon niet Bosman maar Van Basten voorin. De uitslag, 3-1 voor Nederland, vertekende verhoudingen op het veld een beetje, maar dat Van Basten met drie doelpunten zijn voeten had laten spreken, viel niet te ontkennen. De speler zelf in zijn deze maand verschenen autobiografie ‘Basta’: “Van mijn drie goals tegen Engeland was de eerste pure bevrijding. De tweede was een bevestiging. De derde grensde aan het ongelofelijke.”

Wonderdoelpunt door blessure

Michels zag dat het goed was. “Onder deze omstandigheden heb ik graag ongelijk”, zei hij na afloop. “De kwestie is dat je een andere spits probeert wanneer de eerste niet voldoet en je als coach hebt uit drie goede spitsen.”

Die derde voorhoedespeler was Wim Kieft, die inviel tegen Engeland en die tegen Ierland Oranje naar halve finale hielp met een late 1-0. In het Volksparkstadion in Hamburg tegen Duitsland stal Van Basten vervolgens opnieuw de show met het versieren van een strafschop en het maken van de 2-1 vlak voor tijd. Nederland vierde het alsof het voor een tweede keer werd bevrijd.

Toen moest de onvergetelijke 2-0 in de finale tegen de Sovjet-Unie, gemaakt vanuit een onmogelijke hoek, nog volgen. De spits schrijft dat wonder in ‘Basta’ toe aan zijn blessure waardoor zijn gewricht niet optimaal kon bewegen: “Zeer waarschijnlijk had ik met een goede enkel die goal niet gemaakt. En dat is uiteindelijk toch een soort ‘Teruggave Gods’, vanwege wat me is aangedaan met die enkel. In een soort balans tussen onrecht en terugbetalen. Een soort cadeautje terug van God.”

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden