Verloren gewaand beeld van een voetbalwedstrijd in Deventer in juni 1945. Beeld Jurryt van de Vooren
Verloren gewaand beeld van een voetbalwedstrijd in Deventer in juni 1945.Beeld Jurryt van de Vooren

Sporthistorie

Unieke beelden uit oertijd van het vrouwenvoetbal opgedoken: zo zag ‘den dameswedstrijd’ eruit in 1945

Op Internationale Vrouwendag publiceert Trouw beelden uit de oerjaren van het vrouwenvoetbal die onlangs door sporthistoricus Jurryt van de Vooren zijn opgeduikeld.

Heel even was er een opleving van het vrouwenvoetbal, kort na de Tweede Wereldoorlog. Van een vrouwenvoetbalwedstrijd in Deventer is nu beeld gevonden bij het Historisch Centrum Overijssel.

‘Wil degene die bij den Dameswedstrijd op de Worp foto’s gemaakt heeft, zich even melden bij G.L. Kluin,’ luidde op 26 juni 1945 de tekst van een advertentie in Het Parool, ‘daar onze opnamen mislukt zijn.’ De oproep volgde na een voetbalwedstrijd in Deventer tussen twee gelegenheidsteams van vrouwelijke voetballers uit de Bloemstraat en Vonderstraat.

Ruim 75 jaar later is het dan eindelijk gelukt om die afbeeldingen op te sporen. Ze zijn gevonden in de audiovisuele collectie van het Historisch Centrum Overijssel (HCO), in een film van de Kabel Omroep Deventer uit 1985 over de laatste oorlogsdagen van Deventer. Niemand snapt waarom, maar na allemaal oorlogsfragmenten verschijnen opeens drie foto’s in beeld van twee elftallen van vrouwelijke voetballers en de aftrap van een wedstrijd – zonder enige context of uitleg. Ook de archiefbeschrijver van het Historisch Centrum Overijssel begreep er niets van. ‘Damesvoetbal???’, staat er in de beschrijving.

Deze wedstrijd, zo blijkt uit een aankondiging in Het Parool van 8 juni 1945, werd twee dagen later gespeeld om geld op te halen voor de oorlogsslachtoffers van Deventer. Zo kort na de Bevrijding was dit een kleine opleving van vrouwenvoetbal. Ook in Rotterdam was er toen zo’n wedstrijd. Opmerkelijk, want vóór de oorlog was er een speelverbod van de KNVB, met heel strenge straffen voor clubs die toch vrouwen toelieten.

Een ruimer standpunt over het ‘zwakke’ geslacht

In de oorlogsjaren hadden vrouwen zichzelf echter bewezen met hun belangrijke maatschappelijke rol, oordeelde dagblad De Waarheid op 18 juli 1945. “Vrouwen torsten zware vrachten brandhout, verrichtten gevaarlijk illegaal werk, om nog te zwijgen van andere problemen waarvoor het ‘zwakke’ geslacht zich in de bezettingsjaren geplaatst zag. Een en ander is dan ook een reden om een ruimer standpunt in te nemen wat het damesvoetbal betreft.”

Binnen die vrijheid werden er opeens een paar vrouwenvoetbalwedstrijden gespeeld. Daar waren alleen nog geen beelden van gevonden, ook tot frustratie van G.L. Kluin. Het maakt deze vondst extra bijzonder, want deze opleving van vrouwenvoetbal duurde maar heel kort – net als alle andere maatschappelijke ideeën voor verandering en doorbraak in 1945.

En dan ligt er in de collectie van het HCO nóg een tot dusver verborgen opname van een vrouwenvoetbalwedstrijd van 2 augustus 1934. En dan niet in Overijssel, maar nota bene in Amsterdam, aan de Sloterweg op een ongemaaid weiland met belijning. De Franklin Girls speelden tegen de Olympia Girls en werden bekeken door vrolijk lachende mannen. Het zijn nog nét niet de oudste bewegende beelden van vrouwenvoetbal in Nederland, want die komen uit 1933 uit Den Haag, maar dit zijn wel de oudste opnames in Amsterdam.

Lees ook:

Deze twee filmpjes zijn de laatste getuigen van het Joodse voetbal

Joodse mensen die voetballen terwijl een gruwelijk lot hun wacht. Historische kleurenbeelden uit 1936 doken op in de Groninger Archieven en een filmpje van een wedstrijd in kamp Westerbork in 1944 is nu ingekleurd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden