Atletiek Recordjacht

Twee. Nul. Nul. Nul: de obsessie van de marathonloper

Marathonloper Eliud Kipchoge (in het wit) in actie tijdens zijn recordrace van vorige week zaterdag in Wenen. Beeld EPA

Het doorbreken van ‘magische grenzen’ spreekt tot de verbeelding. Vorige week maakte Eliud Kichoge een einde aan de oude obsessie om een marathon onder de twee uur te lopen. Heeft hij de marathonpuzzel opgelost?

Een kartonnen exemplaar van Eliud Kipchoge kijkt de 69-jarige Jos Hermens met een beminnelijke blik en een kamerbrede glimlach aan. Het is een van de tien beeltenissen die vorige week werden neergezet in het perszaaltje van het NN-gebouw waar de langeafstandsloper gevierd werd om zijn illustere prestatie. De Nederlandse manager die naast Kipchoge verschillende andere topatleten in zijn portefeuille heeft, kan zijn opwinding met moeite verbergen. De voormalige topatleet dacht niet dat hij het nog zou meemaken, een marathon in minder dan twee uur.

In 1988, bij het wereldrecord in Rotterdam van Belyneh Densamo, toen 2 uur, 6 minuten en 50 seconden, werd voor het eerst gefantaseerd over die befaamde twee-uurgrens, vertelt Hermens. “Toen Haile Gebreselasie in 2008 voor het eerst minder dan twee uur en vier minuten liep, begon het te dagen dat het echt mogelijk was. En toen Dennis Kimetto zes jaar later onder 2 uur en 3 minuten ging, wìsten we dat het zou gebeuren, de vraag was alleen nog hóe.” Telkens als een wereldrecord verbroken werd, zegt Hermens, en er weer een minuut afging, zwol die vraag aan. “Twee uur, dat spreekt tot de verbeelding, dat is echt dé grens uit de atletiek.”

Twee.Nul.Nul.Nul was lange tijd een theoretische limiet
Op de twee-uurgrens van de marathon wordt clichématig het predikaat ‘magisch’ geplakt. Twee. Nul. Nul. Nul: lange tijd bleef het een theoretische limiet. Met zijn 1 uur, 59 minuten en 40 seconden maakte Eliud Kipchoge vorige week een eind aan een decennialange obsessie. Dat gebeurde op een tot in minutieuze details toe geregisseerd evenement in Wenen.

Beeld ANP

Om zijn woorden kracht bij te zetten slaat Eliud Kipchoge zachtjes op tafel. “Wie 2 uur 05 loopt, wordt de volgende dag vergeten. Het heeft niet dezelfde weerklank als het doorbreken van die twee-uurgrens. Deze marathon was in wezen ondenkbaar. Geen atleet durfde het zelfs maar aan om deze missie aan te vatten. Het is als de eerste man die naar de maan gaat, en terugkomt. Wat die gebeurtenis voor de ruimtevaart betekende, speelde ik klaar in de sport.”

Zo’n grens wordt natuurlijk ook magisch gemáákt, zegt sportfilosoof Ivo van Hilvoorde, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. “Het publiek verwacht, of sterker, eist het.”

Mythische ronde getallen zijn aansprekend

Wie loopt tegen de klok, doet dat of tegen zichzelf, of tegen records uit het verleden, zegt hij. “Mythische ronde getallen zijn dan aansprekend en worden als doel gesteld. Het voedt het idee van superioriteit naar het verleden toe. Als in: dit kunnen wij als mensheid. Zo hard kunnen we dus.” Andere tot de verbeelding sprekende grenzen waren de zes meter bij het polsstokspringen of de 100 meter in minder dan tien seconden. Van Hilvoorde: “Die grenzen prikkelden heel lang de fantasie.”

Ook de grofkorrelige zwartwitbeelden uit 1954 van een afgematte Roger Bannister die met het hoofd in de nek de eindstreep bereikt van de piste van Oxford University, zijn atletiekgeschiedenis. Het werd de ‘droommijl’ genoemd. Een tijd onder de vier minuten: dat was het summum. Zijn tijd: 3 minuten, 59 seconden. Hoe sprookjesachtig de prestatie ook was, de Marokkaan Hicham El Guerrouj dook er in 1999 in Rome ruim zestien tellen onder (3:43.13).

Grenzen verschuiven nu eenmaal, zegt Van Hilvoorde. “Zo zal dat ook bij Kipchoge zijn. Alleen zullen de verschillen steeds kleiner worden. Deze nieuwe grens is geen eindpunt. Anderen zullen weer op zoek gaan naar de 1.58 en 1.57.”

De tegenstanders verslaan én je eigen record breken

Marathonloopster Linet Masai (30) lacht verlegen, terwijl ze met haar kin over de ritssluiting van haar trainingsjasje wrijft. Ze vertelt in de persruimte van het Rijksmuseum over de twee gedachten waarop ze hinkt. Het zaaltje doet dienst voor de voorstelling van het programma van de marathon van Amsterdam die morgen wordt gelopen. Gaat de Keniaanse tegen de klok lopen, of tegen de andere loopsters? Ze denkt een tijdje na, maar kan dan toch geen keuze maken. “Je wil andere vrouwen verslaan maar tegelijk wil je je eigen record breken.” Op dit ogenblik tikt de atlete haar race op 2 uur en 23 minuten af. Ooit wil ze de kaap van de 20 minuten overschrijden, liefst morgen al. “Sport gaat over winnen, maar ook over grenzen”

Dat de Keniaanse Brigid Kosgei vorige zondag de marathon van Chicago won in een wereldrecord van 2 uur, 14 minuten en 4 seconden, raakte door Kipchoges prestatie helemaal ondergesneeuwd. Die onevenredige aandacht roept een legitieme vraag op, vindt Van Hilvoorde. “Stellen we niet iets centraal wat niet centraal hoort te staan, namelijk extreme recordtijden? Drijven we niet af van waar de sport oorspronkelijk voor bedoeld was? Daarmee bedoel ik: een strijd tussen atleten op een bepaalde afstand en kijken wie het snelste is. Wat je nu ziet gebeuren is leuk, maar het hoort meer in de categorie ‘Guinness Book of Records’. In dat opzicht is dit een andere sport aan het worden.

Amsterdamse marathon prooi voor Kipchumba

Vincent Kipchumba heeft de 44e editie van de marathon van Amsterdam gewonnen. De Keniaan finishte na 42,195 kilometer in het Olympisch Stadion in een tijd van 2.05.09. Hij bleef  hiermee ruim boven het parcoursrecord, dat de Keniaan Lawrence Cherono vorig jaar op 2.04.06 zette.

Abdi Nageeye kon de hoge verwachtingen niet waarmaken. Nederlands beste marathonloper wilde strijden om de zege en zijn nationaal record aanscherpen, maar moest halverwege de wedstrijd zijn doelen al bijstellen. De geboren Somaliër eindigde als negende in 2.07.39, ruim boven zijn recordtijd van 2.06.17, die hij dit voorjaar in Rotterdam liep.

Lees ook:

Een marathon onder de twee uur: ‘Ik heb niet gewonnen door mijn schoenen’

Sinds hij zondag de marathon liep in minder dan twee uur, kleeft aan Eliud Kipchoge een nieuwe heldenstatus. Maar er is ook kritiek.

Voor het eerst rent een mens een marathon binnen twee uur

Eliud Kipchoge, de beste marathonloper van de wereld, slechtte zaterdag in Wenen een bijzondere barrière. Zijn tijd: 1 uur, 59 minuten en 40 seconden. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden