InterviewsTopzwemsters

Topzwemsters zoeken houvast. ‘Ik heb zwemmen altijd leuk gevonden maar soms even niet belangrijk’

Kira Toussaint.Beeld Getty Images

Op dit moment nemen ze deel aan de International Swimming League. Maar de slag in het water van Boedapest is niet de enige strijd die ze voeren. Corona kantelde het perspectief van Ranomi Kromowidjojo en Kira Toussaint worstelt met motivatie en revanchegevoelens.

KIRA TOUSSAINT

Een half uur later dan afgesproken neemt Kira Toussaint de telefoon op. Sorry, sorry, het trainingsschema was gewijzigd en dat was ze vergeten door te geven. Of dat typerend voor haar is? Ze moet lachen. Juist in Boedapest – in de bubbel van de International Swimming League – is haar ­leven zeer gestructureerd. Grinnikend: “Als vrienden mij in één woord moeten omschrijven, zeggen ze ‘chaos’. Maar mijn coach hier koos voor ‘professioneel’.”

Behalve een mooi compliment, zegt het ook veel over hoe Toussaint (26) op dit moment met haar sport omgaat. Wie haar wil begrijpen, moet terug naar de WK korte baan in 2018. “Dat toernooi heeft mij sterker gemaakt. Ik zou zonder die ervaring nu niet dezelfde zijn.” De rugslagspecialist, op dat moment de nummer één van de wereldranglijst, werd in China naar huis gestuurd vanwege wat later een vals-positieve dopingtest bleek te zijn.

“Ik heb zwemmen altijd leuk gevonden en meestal vond ik het ook belangrijk. Maar soms even niet, dan trokken andere dingen mijn interesse. En toen gebeurde dit. Opeens mocht ik niet zwemmen. Blijkbaar had ik dat nodig. In het verleden ging ik er altijd wel voor, maar zwom ik nooit met het idee dat het zo voorbij kan zijn. Dat besef heeft me echt beter gemaakt.”

Een geweldig 2019 volgde. Toussaint zwom het ene nationaal record na het andere en op de EK korte baan in Glasgow won ze haar eerste gouden medailles op een internationaal titeltoernooi, op de 50 en 100 meter rugslag. “Ik stond te janken op het podium. Die dopingzaak dateerde van exact een jaar daarvoor. Alsof het zo moest zijn.”

Maar de echte genoegdoening, die stond voor dit jaar gepland. “Er was één toernooi dat ik al die tijd in mijn hoofd had: de WK korte baan, december 2020. Daar zou ik revanche nemen. Natuurlijk zijn de Olympische Spelen heel erg belangrijk, maar voor mij was het uitstel van de WK een hardere klap dan het verschuiven van Tokio.”

In deze onzekere tijden is de International Swimming League (ISL) meer dan welkom. Eindelijk weer een kans om op hoog niveau te racen. Daarbij geniet Toussaint van de opzet van het toernooi: een competitie tussen teams. “In Amerika, waar ik heb gestudeerd, zien ze zwemmen ook als een teamsport. Ik vond dat groepsgevoel fijn. Als ik eens een keer minder zin had om te trainen, dacht ik: ‘ik kan mijn team niet in de steek laten’, en dan ging ik toch weer volle bak. Sinds mijn terugkeer naar Nederland in 2017 heb ik dat heel erg gemist.

“De afgelopen jaren heb ik hier veel gesprekken over gevoerd met Mark Faber, mijn coach in Amsterdam. Hoe blijf je gemotiveerd? Een oplossing was elke twee, drie weken een wedstrijd inplannen, zodat ik altijd iets had om me op te focussen. Een kortetermijndoel is behapbaar. Nu, door corona, moet ik drie maanden aaneengesloten hard trainen om over een jaar goed te zijn. Dat vind ik lastig.” De races in Hongarije zijn voor Toussaint daarom een belangrijke mentale opsteker. “In de weken hieraan voorafgaand merkte ik dat ik weer enorm gemotiveerd was.”

Minder leuk is het gefluister om haar heen in Boedapest. De ISL voert een zerotolerance-dopingbeleid: als je ooit positief getest bent, mag je nooit meer meedoen. “Er zijn collega’s die denken: wat doet zij hier? Maar dat vragen ze niet aan mij. Ik vind dat heel erg. Iets met eten in China, hoor je dan via via. Nee! Het lab in Peking heeft een fout gemaakt. Veel mensen weten dat niet. Nadat de zaak door de mondiale zwembond Fina was teruggetrokken, heb ik anderhalf jaar moeten strijden om dat officieel gepubliceerd te krijgen.”

Ze vreest dat die kwestie toch altijd aan haar zal blijven kleven. Dat maakt haar nog getergder. Laat dan 2021 maar het jaar van de sportieve wraak worden.

RANOMI KROMOWIDJOJO

Ranomi Kromowidjojo (30) denkt dat ze deze coronaperiode eerder in haar carrière anders had beleefd. “Acht jaar geleden was ik egocentrischer. Ik had een doel. Punt. Het maakte destijds veel minder uit wat er om me heen gebeurde. Tegenwoordig ben ik socialer, denk ik. Ik ben in ieder geval bewuster met de wereld om me heen bezig. Er is meer dan zwemmen alleen.”

Het zijn de woorden van een volwassen vrouw, die haar persoonlijke groei illustreren. Tegelijkertijd onderstrepen ze haar innerlijke strijd. Steeds duidelijker voelt ze hoe delicaat de balans is tussen enerzijds je overgeven aan een focus die opofferingen vraagt alsof je leven ervan afhangt en anderzijds je realiseren dat levensgeluk niet bepaald wordt door sportief succes alleen.

Ranomi Kromowidjojo.Beeld ANP

“Die balans is ingewikkeld. Relativeren is de doodsteek voor topsport. Uiteindelijk kom je dan altijd uit bij: waarvoor doen we het? De afgelopen maanden heb ik in een soort spagaat gezeten. Ik ben een topsporter maar ook een mens, met gevoelens en onzekerheden. De topsporter in mij zegt: ik wil winnen en het maakt niet uit wat er om me heen gebeurt. Terwijl ik me als persoon afvraag: waar gaat het over? Wat is nu het belangrijkste?”

De sluiting van de zwembaden in Nederland raakt haar. Daar denkt ze over na, zelfs in Boedapest waar zijzelf een prachtig zwemstadion tot haar beschikking heeft. Kromowidjojo neemt net als het grootste deel van de wereldtop deel aan de International Swimming League. Ze is tevreden over haar prestaties, zeker gezien de vele pittige trainingen die ze in Eindhoven voorafgaand aan het evenement had. “Daardoor wist ik dat ik hier niet ­helemaal uitgerust zou aankomen. Maar een goed trainingsblok was in deze periode nodig voor de Olympische Spelen van volgend jaar en dat heeft prioriteit.”

“Helemaal eerlijk is het niet, dat wij hier kunnen zwemmen en sportliefhebbers in Nederland niet. Als mens denk ik zo. Tegelijk realiseer ik me dat er een verschil is tussen ­topsport en breedtesport, niet qua inzet, maar zwemmen is wel mijn werk. Dus ik probeer het in mijn hoofd te draaien. Het gaat mij niet helpen om nu naar huis te gaan. Dat gaat niemand helpen. Ja, mijn concurrenten misschien, haha. Ik ga het juist gebruiken om niet alleen voor mezelf te zwemmen. Ik hoop dat mensen thuis misschien kunnen genieten van mijn prestaties, van wedstrijden online of op tv. Het zou mooi zijn als ik sommigen een glimlach op hun gezicht kan bezorgen.”

Toen de Olympische Spelen van Tokio werden uitgesteld, reageerde Kromowidjojo opgelucht. Ze was thuis aan het trainen tijdens de ­eerste lockdown en vroeg zich al ­langer af tegen welke prijs het ­evenement moest doorgaan. Is het wel verstandig om in deze tijd ­duizenden mensen samen te brengen? Ze hoopt dat het evenement in 2021 wel plaatsvindt. “Ik moet daarvan uitgaan, maar ­ergens in mijn achterhoofd zit wel een vraag­teken. Dingen die altijd vanzelf­sprekend ­leken, bleken dat niet te zijn.”

Topsport draait vaak om lange­termijnplanning en ver vooruit ­kijken. Kromowidjojo probeert ­tegenwoordig meer in het nu te ­leven. “Dat geeft houvast in onzekere tijden. Iedereen heeft ervaren dat je juist nu bij de kleine dingen moet stilstaan. Voor mij betekent dat ­genieten van een goede training of van iets leuks doen met trainingsmaatjes.

“Wat mij heeft geholpen in het accepteren van deze tijd, is de ­wetenschap dat ik al olympisch goud heb. Ik denk dat de beleving anders is als je die medaille nog niet hebt ­gewonnen.” Maar dat neemt niet weg, benadrukt ze, dat ze na haar gouden prestaties in Peking 2008 en Londen 2012 en haar medailleloze optreden in Rio 2016 heel graag nog een keer wil laten zien waar ze toe in staat is. Als topsporter met oog voor haar omgeving.

Lees ook:

Eindelijk mag Femke Heemskerk weer een wedstrijd zwemmen: ‘Dit heb ik de afgelopen maanden echt gemist’

Olympisch en wereldkampioene Femke Heemskerk doet deze weken mee aan de International Swimming League, een spaarzaam meetmoment op weg naar Tokio. Eindelijk kan ze weer racen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden