RecensieSportboeken

Topsporters onder een vergrootglas

null Beeld

Drie sportboeken belichten sporthelden uit heden en verleden. Ze bevatten veel nieuwe en vaak persoonlijke informatie, ook over cruciale gebeurtenissen waar al veel over is geschreven.

Kick Hommes en Esther Scholten

Een papieren applaus voor Zonderland

Toen Epke Zonderland negen jaar oud was, zei hij tegen zijn moeder dat hij wilde stoppen met turnen. Hij had er geen plezier meer in, omdat hij bang was voor een bepaalde oefening aan de brug. Prima, antwoordde zij. Afgesproken werd om het nog vier weken aan te kijken en dan mocht Epke de beslissing nemen. “Dat heet een verstandige ouder”, zegt Zonderland in zijn biografie. Hij had daarna ‘een vrij gevoel’. “Ik doe het voor mezelf en niet voor mijn ouders. Ik had die concrete ervaring wel nodig.”

null Beeld

Het is een interessante passage in een boek over een sport waar het fenomeen topsportkinderen onder een vergrootglas ligt. Hoofdstukken in de ik-vorm vanuit het perspectief van de hoofdpersoon wisselen elkaar af met duidende teksten van journalist John Volkers, die daarin de schoonheid van turnen benadrukt als tegenwicht voor het negatieve imago door de misstanden.

Die focus past bij Zonderland. Het perfecte boegbeeld. De olympisch kampioen van 2012 verklapt dat de voorbereiding op zijn laatste Spelen, vorig jaar in Tokio, ernstig verstoord werd door de coronavaccinatie. “Al tijden zat ik tegen de grens van mijn kunnen aan. Ik kon de ingespoten dosis Pfizer blijkbaar niet aan. Het is een kantelpunt geweest in mijn conditionele opbouw voor de olympische zomer.” Hij verzweeg het bewust, omdat hij niet misbruikt wilde worden door antivaxers. Het siert de sociale sportman, die met dit boek een terecht papieren applaus ontvangt. (ES)

Epke, van top tot teen. John Volkers. Ambo|Anthos, 280 blz., € 21,99

null Beeld

Een atletiekmuseum in boekvorm

Wie weet nog dat de 800 meter als olympische afstand voor vrouwen in 1928 werd geïntroduceerd, om vervolgens tot 1960 weer van het programma te verdwijnen? De beoogde emancipatie had een averechts effect. Critici gruwelden van de uitputtingsslag. ‘Vrouwen over zo’n lange afstand laten hardlopen, dat kón toch niet. Vrouwen zouden er mannelijk, lesbisch en zelfs onvruchtbaar van worden.’

De rijk geïllustreerde canon van de Nederlandse atletiek staat bomvol van de vergeten feiten en anekdotes. Natuurlijk is er ook veel aandacht voor bekende sterren als Fanny Blankers-Koen en Dafne Schippers. Maar het zijn de hoofdstukken over atleten als Tinus Osendarp die het boek iets extra’s geven. Hij stond in 1936 op het ereschavot naast Jesse Owens. Met brons op de 100 meter is hij volgens de schrijvers nog altijd de beste Nederlandse sprinter van de twintigste eeuw. De medaillewinnaar werd verguisd toen hij voor de NSB en nazi-Duitsland koos.

Ook de schaduwkanten van de sport komen aan bod. Het afgebladderde goud van discuswerpster Ria Stalman bijvoorbeeld, die in 1984 met behulp van doping triomfeerde. “Ik ben er een voorstander van dat anabolen worden vrijgegeven, mits onder strenge controle. Waarom mag een ijzertekort wel worden aangevuld en testosterontekort niet?”

De auteurs noemen hun schrijven ‘een atletiekmuseum in boekvorm’. Die belofte maken ze meer dan waar. (ES)

De canon van de Nederlandse atletiek. Onze complete atletiekhistorie in 50 vensters. Rolf Bos, Eric Roeske, Kees Sluys, Henk Stouwdam en Rob Velthuis. Vesper, 239 blz. € 24,95

null Beeld

‘De val’ domineert, de vriendschap blijft

Twee wielrenners, beste vrienden en allebei prof. Fabio & Julius gaat over Fabio Jakobsen en Julius Van den Berg, fietsers die als kind respectievelijk een ‘dondersteen’ en een sterke voorstopper waren. Auteur Menno Haanstra volgde de twee vanaf 2015 in hun carrière, op weg naar de top.

De schrijver heeft geluk. De twee renners die hij volgt worden echt allebei profwielrenner. Maar alles verandert als Jakobsen in augustus 2020 in de Ronde van Polen ongenadig hard valt en er wordt gevreesd voor zijn leven. Het is een bepalend moment.

Niet gek dus dat een groot gedeelte van het boek over ‘de val’ gaat, en de manier waarop de hoofdrolspelers én hun directe omgeving op de situatie reageerden. Minuut tot minuut worden die dag en de weken daaropvolgend gereconstrueerd. De indringende passages konden alleen maar worden geschreven door iemand die het volledige vertrouwen van de families al had gewonnen.

De val van Jakobsen en de nasleep daarvan maakt het boek bijzonder. Daarnaast is het een levensverhaal van twee goede vrienden, die net te nuchter zijn om het boek echt frivool te maken. Maar uiteindelijk past alles in 2022 in elkaar. Juist in de Ronde van Polen wint Van den Berg zijn eerste profkoers. Jakobsen wint in de Tour, en Van den Berg zit huilend voor de tv. Dat is wat vriendschap doet. (KH)

Fabio&Julius, Menno Haanstra, De Muur, 224 blz., € 21,99

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden