InterviewJudo

Topjudoka Sanne van Dijke wordt straks juf maatschappijleer: ‘Ik wil de polarisatie tegengaan’

Sanne van Dijke balt haar vuist nadat ze brons heeft gewonnen op de Olympische Spelen van Tokio in 2020.   Beeld REUTERS
Sanne van Dijke balt haar vuist nadat ze brons heeft gewonnen op de Olympische Spelen van Tokio in 2020.Beeld REUTERS

Judoka Sanne van Dijke (26) verdedigt dit weekend haar titel op het EK in Sofia. Met haar opleiding tot docent maatschappijleer denkt ze ook na over een leven na de topsport.

Matthijs van Dam

Bij veel sporters die naar een internationaal toernooi vertrekken, staat de PlayStation bovenaan hun paklijst. Niet bij judoka Sanne van Dijke. Naast een kimono en zwarte band maakt ze deze week ruimte in haar koffer voor boeken over de toeslagenaffaire en Barack Obama of Nelson Mandela.

Dit weekend verdedigt ze in het Bulgaarse Sofia haar Europese titel in het gewicht tot 70 kilo, maar Van Dijke is meer dan topjudoka. De tweevoudig Europees kampioen en bronzen olympiër doet ook een deeltijdopleiding tot docent maatschappijleer in Tilburg. Als ze met de nationale ploeg in het buitenland is, maakt ze haar examens op een hotelkamer, met coach Micha Bazynski als surveillant. Een à twee dagen in de week loopt Van Dijke stage op een mbo-college in Oss, waar ze doceert aan twee ‘entree-klassen’ met schoolverlaters en vluchtelingen.

Uit de lucht vallen komt die opleiding niet helemaal. Vader was de plaatselijke PvdA-voorzitter in Heeswijk-Dinther en haar grootouders waren hartstochtelijke CDA’ers. Huize Van Dijke was een vrijplaats voor discussie over politiek, economie en maatschappij. Fysieke verdediging leerde ze op de mat, verbale verdediging thuis. Alle standpunten waren goed, maar jezelf inlezen en zorgvuldige argumentatie waren absolute vereisten.

Startpagina.nl

Op stage treft ze jongeren uit minder geprivilegieerde nesten. Gevlucht voor oorlog, verslaafde ouders, geen diploma’s. Dat vergt een andere lesaanpak dan voor het tweetalig vwo, waar Van Dijke zelf op zat. Waar ze dan begint? Toepasselijk genoeg op Startpagina.nl. “Jij en ik weten dat je niets moet kopen op een website die zo louche eruitziet. Maar als je die basis mist, wordt een opiniestuk kritisch checken op bronnen lastig.” Leerlingen met een zogenaamd ‘rugzakje’, gevuld met problemen, maken haar werk ook extra zinvol. Pedagogiek speelt een grote rol. Zo is ze als docent extra belangrijk voor hun ontwikkeling.

Door haar stages moest Van Dijke wel anders trainen dan voorgaande jaren. Theorethische vakken waren geen probleem, als ze door vermoeidheid geen zin had maakte ze maar zin. Voor haar stage schroefde ze wel haar trainingen terug. In plaats van drie doet Van Dijke nog twee krachttrainingen per week, en ze laat op dinsdagochtend een conditie- en techniektraining schieten. De intentie is om na de zomer die training weer op te krikken.

De intentie om een docentenopleiding te doen was er in eerste instantie niet. Ze stopte al eens met studeren, maar toen het weer begon te kriebelen, keek ze rond bij bestuurskunde, politicologie en sociologie. Uiteindelijk koos ze voor haar favoriete vak op de middelbare school. Maatschappijleer is een studie die ze zelf kan vormgeven. “Want bij wiskunde en Nederlands kun je vinden wat je wilt, over dt’s en plusjes valt niet te discussiëren.”

En discussiëren doet ze graag. Van Dijke vindt bijvoorbeeld ‘wel wat’ van integratie in Nederland. Dat jongeren met een migratieachtergrond vaker in misdaadcijfers zijn vertegenwoordigd, wordt regelmatig aan hun afkomst gerelateerd. “Maar dat heeft te maken met wonen in een achterstandswijk of niet. Als je halve feiten pakt, mis je de achtergrond dat wij tekortschieten in het integreren van mensen in onze samenleving.”

Maatschappelijke kennis onder scholieren holt ondertussen achteruit, zag de Onderwijsinspectie onlangs. Dat heeft volgens Van Dijke ook te maken met beeldvorming. “Het vak houdt een relatief kleine rol omdat sommige politici huiverig zijn voor indoctrinatie. Maar wij dringen onze ideeën niet op of bepalen wat anderen moeten stemmen. Wel vind ik het belangrijk dat jongeren snappen waarvoor en waarop ze stemmen. Dat ze kritisch denken en betrouwbare bronnen raadplegen. Dat doceren we objectief, alsof het rekenen is.”

Steeds grotere verschillen tussen arm en rijk

Zelf onderzoekt Van Dijke regelmatig haar eigen stemgedrag. Een paar jaar geleden had de staatsschuld haar aandacht en stemde ze ‘relatief rechts’. ‘Aflossen die handel’, dacht ze, toen het economisch goed ging. Nu heeft ze andere prioriteiten. “We moeten iets met de steeds grotere verschillen tussen arm en rijk. Als nu de overheidsschuld stijgt, zou ik niet meer zo snel rechts stemmen.”

In haar agenda staat volgende zomer nu al rood omcirkeld, als Van Dijke afstudeert. De ambitie het onderwijs in te gaan is er, alleen weet ze nog niet wanneer en hoeveel uren dat zal zijn. Ze wil sowieso nog op de mat verschijnen op de Olympische Spelen in Parijs over twee jaar. Daarna bekijkt ze of de Spelen van 2028 in Los Angeles nog haalbaar zijn. Daarna, als ze 33 is, neemt ze sowieso afscheid.

Maar of ze zo lang fit blijft? De artrose in haar elleboog baart haar zorgen. Die zorgt al zes jaar voor constante pijn. Tape houdt die elleboog nu min of meer aan elkaar. Als straks ook nog andere kwaaltjes opspelen, stopt ze liever eerder om gezond oud te worden. Vier dagen lesgeven en één dag vrijwilligerswerk is dan een goed alternatief. En toen ze de documentaire Klassen over onderwijs keek, ging het vuurtje branden om ook ooit schooldirecteur te worden.

Haar grootste ambitie, op de lange termijn? “De polarisatie in Nederland wil ik tegengaan. Dat is een kluif en een streven tegelijk. Het zou fijn zijn als we het weer samen gaan doen, en dat iedereen beseft dat je daar uiteindelijk allemaal beter van wordt.”

En haar ambitie op de korte termijn, voor het EK? De conditie is niet geweldig, ook omdat ze in de aanloop nog last had van griep. “Maar ik heb er vertrouwen in dat ik kwalitatief goed getraind heb. Als ik snel kan scoren en de wedstrijden dus niet te lang zijn, is het geen probleem.” Winnen in de verlenging, zoals Van Dijke deed op de Spelen in Tokio, is niet ‘haar intentie’.

‘Zelf geen last gehad van cultuur’

Sanne van Dijke erkent dat de judocultuur ‘soms grensoverschrijdend’ is. Maar zelf heeft ze daar nooit last van gehad. Na ‘zorgwekkende signalen’ doet de Nederlandse judobond sinds kort mee aan een onderzoek naar de eigen topsportcultuur.

Van Dijke: “Judo is een hiërarchische sport. Judoka’s vragen onderling het uiterste van elkaar. Dat is goed en ook nodig in de topsport. Maar ik denk ook dat sommige dingen grensoverschrijdend en niet honderd procent ethisch zijn.” Ze heeft naar eigen zeggen haar medailles te danken aan die harde mentaliteit. “Maar er moet wel kritisch gekeken worden naar wat daadwerkelijk bijdraagt aan betere prestaties en wat bijvoorbeeld onder pesten valt.”

Technisch directeur Gijs Ronnes zei vorige week dat het ‘mentale vlak’ richting de Olympische Spelen in Parijs in 2024 meer aandacht krijgt. Dat zou in Tokio te weinig het geval zijn geweest, toen alleen Van Dijke met brons een Nederlandse judomedaille won.

Lees ook:
Sanne van Dijke wil dat haar broer ‘hierboven’ trots is op haar medaille.

Sanne van Dijke won als enige Nederlandse judoka een medaille op de Olympische Spelen in Tokio. Ze wil graag dat haar broer, die uit het leven stapte, trots op haar is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden