Davis Cup

Tij lijkt gekeerd, het mannentennis zit weer in de lift in Nederland

Tim van Rijthoven traint in Amstelveen voor de Davis Cup, komende week in Glasgow.  Beeld ANP
Tim van Rijthoven traint in Amstelveen voor de Davis Cup, komende week in Glasgow.Beeld ANP

Het Nederlandse toptennis zat de laatste jaren in het slop, maar er gloort hoop. in elk geval bij de mannen, die komende week om de Davis Cup spelen, lijkt het tij te keren. ‘De speler moet centraal staan, iets wat in het verleden niet altijd zo was.’

Marco Knippen

Vier Nederlandse mannen in het hoofdtoernooi van het enkelspel bij de US Open: sinds de Australian Open in 2006 was dat in grandslamverband niet meer voorgekomen. Kwartfinalist in New York: wat Botic van de Zandschulp vorig jaar in een ‘major’ presteerde, had Sjeng Schalken als laatste voor hem gedaan tijdens Wimbledon in 2004.

Toernooiwinst op ATP-niveau van Tim van Rijthoven in Rosmalen, in juni: daarvoor moet naar 2012 worden teruggegaan (Robin Haase in Kitzbühel). Twee spelers tegelijkertijd in de top vijftig van de wereld, zoals Van de Zandschulp (22ste) en Tallon Griekspoor (46ste); voor het laatst was dat in september 2004 het geval met Schalken en Martin Verkerk, de verliezend finalist op Roland Garros een jaar eerder.

De statistische optelsom laat zien dat er een kentering gaande is. Aan de vooravond van de groepsfase van de Davis Cup Finals waakt Raemon Sluiter, de oud-prof die Griekspoor bijstaat, niettemin voor een jubelstemming. “Het Nederlandse mannentennis zit in de lift, de sport leeft weer. Toch is de basis nog smal. Laat het een vertrekpunt zijn. Van onderaf dient er meer aansluiting te zijn. Er moet een stevig fundament worden gelegd, voor continuïteit worden gezorgd.”

Wisselende accenten zorgden voor ruis

Aan dat laatste ontbrak het nogal eens, na het afzwaaien van de ‘gouden generatie’ onder aanvoering van Wimbledon-kampioen Richard Krajicek vlak na de eeuwwisseling. Telkens wisselende accenten zorgden voor ruis. Mede door een gebrekkige afstemming met de privéscholen, waar sinds de eeuwwisseling een wildgroei aan ontstond. Die leidde tot een concurrentieslag, van een breed draagvlak voor de bondsjeugdopleiding was geen sprake. Spelers zaten klem tussen uiteenlopende visies en belangen.

Het gebrek aan een duidelijke regie wreekte zich. De talentenstroom droogde op. Ambitieuze spelers die wel aan het profavontuur begonnen maakten al snel kennis met de ontnuchterende realiteit: het gros was veroordeeld tot puntjes sprokkelen in de kelder van het beroeps-tennis, waarbij de inkomsten soms schril afstaken tegen de uitgaven.

Het uitvalpercentage was dan ook hoog. Velen haakten in het voorportaal af. De zogeheten Future-toernooien zouden een doorgangshuis moeten zijn, maar werden vanuit Nederlands oogpunt een kerkhof van vroeg begraven ambities. Mentaal geknakt, fysiek gesloopt of van een illusie beroofd door een gebrek aan perspectief en geldsores hielden veel spelers het voor gezien.

Dankzij Kiki Bertens, het boegbeeld bij de vrouwen, werd de gebrekkige staat van het Nederlandse tennis nog enigszins verhuld. Met haar halvefinaleplaats op Roland Garros, het bereiken van de laatste acht op Wimbledon en de vierde plek op de wereldranglijst camoufleerde zij het verval en de kwakkelende situatie in de breedte. De sleutel tot haar succes: het heft in eigen handen nemen.

Spelers kregen tijd ‘om te rijpen’

De hoopgevende progressie bij de mannen ligt eigenlijk in het verlengde van haar benadering, meent Sluiter, die eerder Bertens coachte. “Er is een enorme gretigheid. Deze groep wil beter worden, zoekt wat nodig is om verder te kunnen komen en is bereid daar zelf in te investeren.”

Michiel Schapers, de voormalige Davis Cup-captain die US Open-debutant Gijs Brouwer begeleidt, wijst daarnaast op de faciliterende rol die de bond zich heeft aangemeten. “De bond is deze spelers blijven ondersteunen, ook toen hun ranking niet geweldig was en ze al in de twintig waren. Zo kregen ze de tijd om te rijpen. Die aanpak begint zich uit te betalen.”

Botic van de Zandschulp in training met het Nederlands team in Amstelveen.  Beeld ANP
Botic van de Zandschulp in training met het Nederlands team in Amstelveen.Beeld ANP

Jacco Eltingh, sinds 2017 de technisch directeur van de KNLTB, benadrukt dat het huidige beleid er ook op is gericht maatwerk te bieden. “De speler moet centraal staan, iets wat in het verleden niet altijd zo was. We stellen eisen, maar zijn niet rigide. We kijken naar de individuele behoeften.’’

Natuurlijk zou Eltingh in Nederland graag een Carlos Alcaraz in de gelederen hebben, de Spaanse tiener die in de race is om de jongste wereldranglijstaanvoerder ooit te worden. “We zien dat Nederlandse tennissers doorgaans pas op latere leeftijd doorkomen. Op die trend spelen we in door goed te analyseren wat succes oplevert en waar juist de remmende factoren zitten.

“Dat heeft geleid tot een vijfstappenplan waarin wordt geschetst wat in welke ontwikkelingsfase nodig is en wat leidt tot zelfstandigheid. De juiste mindset en het snappen van bepaalde spelprincipes zijn daarbij van wezenlijk belang.”

‘Ik had krediet opgebouwd’

Tim van Rijthoven staat symbool voor de nieuwe benadering, aldus Eltingh. “In de oude situatie zou hij mogelijk uit het bondsprogramma zijn geknikkerd. Maar we zijn in hem blijven geloven en boden steun, ondanks de lastige perioden waarmee hij te maken kreeg.”

Van Rijthoven kende veel blessures. “Op jonge leeftijd heb ik mijn potentie laten zien”, zegt de Brabander zelf. “Daardoor had ik krediet opgebouwd. Fysiek was het zwaar, het huidige tennis vraagt veel van je lijf. Dat maakt het mentaal ook pittig. Het kostte tijd om klaar te zijn voor deze stap.”

In Van de Zandschulp, Griekspoor en Brouwer heeft Van Rijthoven leeftijdsgenoten op de Tour. Dat is prettig. “We gunnen elkaar het beste, trainen samen als we in Nederland zijn, trekken ons aan elkaar op en delen ervaringen. Dat helpt om jezelf te verbeteren. Ik denk dan ook dat ons mooie jaren wachten, aangezien we allemaal nog wel een tijd meekunnen.”

De wisselwerking die er tussen de spelers is, bespeurt Schapers ook onder de coaches. “We voeden elkaar. Er is meer uitwisseling van informatie, bijvoorbeeld rond tegenstanders zoals tijdens de US Open. Daar profiteren de spelers van.”

Wat ook voordelen biedt, is het nationaal tenniscentrum in Amstelveen, dat sinds 2019 in gebruik is. Eltingh: “Alles is nu samengebracht, er is dagelijks de mogelijkheid te sparren. Dat zorgt voor een groepsdynamiek. Want spelers maken spelers en coaches maken coaches.

“Die kruisbestuiving leidt ertoe dat ze elkaar naar een hoger plan tillen. Al is het te vroeg om tevreden te zijn, want we hebben nog een weg te gaan. De contouren zijn niettemin zichtbaar, nu is het van belang de visie overeind te houden en te blijven uitdragen.”

Nieuwe generatie passeert Haase

Het Nederlands team is vanaf dinsdag tot en met zondag in Glasgow actief in de Finals van het landentoernooi om de Davis Cup. Robin Haase is er niet meer bij, hij is gepasseerd. Daarmee is een einde gekomen aan een tijdperk.

De 35-jarige gewezen kopman van het Nederlandse tennis speelde in maart in de voorronde van de Davis Cup nog mee tegen Canada, met als inzet plaatsing voor de Finals. Oranje won en Haase kwam als reservespeler in actie. Met zijn 28ste optreden in het landentoernooi loste hij captain Paul Haarhuis af als recordhouder.

Tim van Rijthoven, de revelatie van dit jaar, neemt de plek over van Haase. Hij wordt geflankeerd door Botic van de Zandschulp en Tallon Griekspoor. Wesley Koolhof en Matwé Middelkoop zijn aangewezen voor het dubbelspel, terwijl veteraan Jean-Julien Rojer (die bij de US Open in de halve finale van Koolhof verloor) is gepasseerd.

De groepsfase van de Finals wordt afgewerkt in vier speelsteden. De Nederlandse ploeg treft komende week in Glasgow Groot-Brittannië, Verenigde Staten en Kazachstan. De beste twee landen gaan door naar de knock-outfase in het Spaanse Malaga (21-27 november).

Lees ook:

Eindelijk staat Brouwer met overtuiging op de baan

Op de US Open heeft tennisser Gijs Brouwer verrassend de tweede ronde gehaald. ‘Lang was hij te bescheiden en in topsport kun je je geen twijfel permitteren.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden