Terugblik Sportcampagne

Ten tijde van de eerste sportcampagne werd je nog uitgescholden als je hardliep

De Nationale Trimdag wordt op 22 april 1972 gevierd op de trimbaan in het Amsterdamse Bos. Beeld HH

‘Trim U fit’ was vijftig jaar geleden een unieke campagne. Voor het eerst bekommerde de overheid zich over het fysieke welzijn van de bevolking.

Het is dit weekeinde precies een halve eeuw geleden dat De Telegraaf een opvallende fotoserie plaatste van sportende ministers en staatssecretarissen. Het was een oproep aan de bevolking om meer aan sport te doen – de eerste keer dat de overheid zich hiermee bemoeide.

Sporten in de openbare ruimte is tegenwoordig doodnormaal. Er is een complete hardloopindustrie. In Nederland zijn jaarlijks zo’n 2000 hardloopevenementen, waarbij het sportmarketingbureau Golazo Sports alleen al zo’n 240.000 deelnemers trekt. Een halve eeuw geleden was hiervan nog geen sprake, want de sport speelde zich toen nog grotendeels af in de beslotenheid van de vereniging – indien mogelijk onder een dak. In die tijd waren vooral binnensporten als judo en badminton populair.

Vervelende opmerkingen

Wim de Heer was toentertijd een uitzondering als liefhebber van hardlopen. “Ik kreeg dan wel van alles naar mijn hoofd”, zegt hij nu over de vervelende opmerkingen onderweg. Als medewerker van de Nederlandse Sport Federatie stond hij in 1968 aan de basis van ‘Trim U Fit’, de eerste succesvolle campagne voor sporten in de openbare ruimte. Door heel het land werden trimbanen aangelegd.

Een hoogtepunt van deze campagne was een halve eeuw ­geleden. Op 18 augustus 1969 publiceerde De Telegraaf een fotoserie van ministers en staatssecretaris in een sportieve omgeving om zo het goede voorbeeld te geven. Minister Luns van buitenlandse zaken lag in een zwembad. Staatssecretaris Grapperhaus van financiën, de vader van de huidige minister van justitie en veiligheid, poseerde op het badmintonveld.

Sensationeel, want nooit eerder was er vanuit het Binnenhof enige ­belangstelling getoond voor de ­recreatiesport. ‘Er is een gapende kloof ontstaan tussen sport en ­bewegingsarmoede, tussen de successen van Geesink, Ruska, Ada Kok en Ajax en de Nederlandse toeschouwer,’ zo beargumenteerde de krant deze publicatie. ‘Trim, ga naar sportinstuiven.’

Het belang van een goede gezondheid

Daarin was ‘Trim U Fit’ een doorbraak, aldus Agnes Elling, werkzaam als sportonderzoeker voor het Mulier Instituut. “Na de Tweede Wereldoorlog was er weliswaar steeds meer overheidsbemoeienis met het leven van de bevolking, met de maatschappelijke verheffing. Dat ­beleid was alleen op geestelijk ­gebied gericht, want met lichaamsbeweging en gezondheid bemoeide de overheid zich niet. Dat werd ­beschouwd als een individuele zaak. Sinds die trimcampagne is dat veranderd, vooral vanwege het belang van een goede gezondheid.”

Na een maand deden er al 15.000 mensen mee. In 1971 maakten honderdduizenden mensen gebruik van de 500 nieuwe trimbanen. De trimwandeldag van 1972 had 216.000 deelnemers. Het waren getallen, die enkele jaren daarvoor ondenkbaar waren geweest, zelfs voor de meest optimistische sportpromotor. Met terugwerkende kracht kunnen we spreken van de eerste loopgolf.

Niet dat alles perfect was geregeld, want op die trimbanen vloeide wel eens wat bloed door roestige spijkers of raakten mensen geblesseerd. Toch is het volgens Elling duidelijk dat deze campagne het begin is geweest van grootschalige sport in de openbare ruimte, gestimuleerd door de overheid.

De kloof is er nog altijd

Ze wijst er echter ook op dat er toen ook heel veel mensen niet werden bereikt, juist met de meest ­ongezonde leefstijl. En dat is nog steeds zo: beweegcampagnes spreken vooral sportieve mensen aan, maar zijn amper in staat tot gedragsverandering bij het andere deel.

De kloof tussen sportief en niet-sportief wordt steeds groter. De grootste les van de trimcampagne van 1968 is dat we een halve eeuw later nog steeds niet weten hoe dat beter kan.

De Heer beschouwt ‘Trim U Fit’ desondanks als één van de grootste successen in het bestaan van de NSF, die sinds 1993 is gefuseerd met het Nederlands Olympisch Comité tot NOC-NSF. Zelf heeft hij in ieder geval het verschil mogen ervaren, want hardlopen in de openbare ruimte is nu doodnormaal. Hardlopers als Wim de Heer zijn nu geaccepteerd, zowel door de politiek als in de maatschappij.

Lees ook:

Nederlanders bewegen meer dan wie ook in Europa

In geen enkel land van de Europese Unie wordt zoveel bewogen als in Nederland. Van de Nederlanders doet 80 procent wekelijks aan fietsen, wandelen, tuinieren of zwemmen, tegenover 44 procent gemiddeld in de EU. Dat bleek in 2018 uit een groot onderzoek.

Blessures tegengaan? Sport door in je vakantie

Cijfers van onderzoeksinstituut Nivel laten het duidelijk zien: het aantal sportblessures kent twee pieken in het jaar. De eerste valt in april en loopt nog door tot in mei. September tekent voor de tweede piek. Die pieken volgen allebei op momenten dat mensen lang hebben stilgezeten, blijven spor ten tijdens je vakantie kan helpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden