VoetbalTransfersysteem

Stof tot nadenken: het transfersysteem is oneerlijk

Hakim Ziyech (r) is door Ajax voor 40 miljoen euro verkocht aan Chelsea. Links Rodney Kongolo van Heerenveen, in de wedstrijd begin maart. Beeld ANP Sport

In een tijd dat er geen bal rolt, komt de Erasmus Universiteit met stof tot nadenken voor de voetbalwereld: kleinere clubs raken steeds verder achterop en voor die clubs loont opleiden niet.

Iedereen is het heel gewoon gaan vinden: de voetballer als koopwaar. Waar het verhandelen van werknemers in normale arbeidsverhoudingen niet wenselijk wordt geacht, vliegen voetballers met hun prijskaartjes over de toonbank van clubs. Zoals Hakim Ziyech door Ajax voor veertig miljoen werd verkocht aan Chelsea.

De Fifpro, de internationale vakbond voor profspelers, stelde dit systeem in 2016 ter discussie bij de Europese Commissie en spande een rechtszaak aan. Tot een uitspraak kwam het niet. De Fifpro sloot een akkoord met wereldvoetbalbond Fifa: de zaak laten vallen in ruil voor betere garanties voor spelers. Een cruciaal argument ten voordele van het transfersysteem in deze zaak was dat het vergoedingensysteem het voetbal eerlijker maakt: grote, rijke clubs maken geld over aan kleinere clubs die daarmee financieel weer gezonder worden.

Maar klopt dit argument wel? Met die vraag gingen de sporteconomen Sam Hoey en Thomas Peeters van de Erasmus Universiteit in Rotterdam aan de slag. Ze haalden de resultaten van voetbalclubs uit heel Europa uit maar liefst 766 jaarverslagen van 172 clubs uit de periode 2014-2018. Hoey en Peeters keken niet alleen naar de transfersommen die doorgaans de media halen, maar ook naar de afschrijvingen, en dus de reële kosten gemaakt bij het aankopen van de spelers.

De conclusie in hun nog niet eerder gepubliceerde onderzoek: de kleinste profclubs profiteren niet of nauwelijks van dit transfersysteem. “Zij hebben eigenlijk geen toegang tot de grote transfermarkt”, zegt Peeters. Maar: er vindt wél een herverdeling van geld plaats tussen de absolute topclubs en de Europese middenklasse. Tot die laatste groep kunnen clubs als Ajax, Benfica, Sporting, Sevilla en Bilbao gerekend worden.

Engelse clubs

Bijna alle Engelse clubs geven véél meer geld uit aan het kopen van spelers dan ze verkopen. Alleen Southampton, Everton, Tottenham en Norwich hielden in de periode 2014-2018 geld over aan transfers. Alle andere clubs gaven (veel) meer geld uit. Gemiddeld maakte Manchester United 110 miljoen euro verlies per jaar op transfers, bij Manchester City is dit 93 miljoen. Een groot probleem voor deze clubs is dit niet. Ze compenseren het met andere inkomsten. United incasseert jaarlijks 230 miljoen euro aan tv-rechten, 124 miljoen aan tickets, 312 miljoen aan sponsoring en merchandise.

Waar komt het geld van hun transfers terecht? Heel veel in Portugal, zo blijkt. Daar heeft een select groepje clubs dankzij zelf opgeleid talent een financieel zeer gezond transferbeleid. Maar ook de top in landen als Nederland, België en Frankrijk profiteert, zien de Rotterdamse onderzoekers. In Frankrijk is er maar één netto-betaler die (fors) verliest op transfers en dat is Paris Saint-German. De overige clubs verdienen eraan.

En in Nederland, kijkend naar wat er bij de clubs binnenkwam en wat er werd afgeschreven? Uiteraard is Ajax dan koploper, met gemiddeld 20 miljoen netto opbrengst uit transfers. “Dat bedrag ligt misschien minder hoog dan mensen op basis van mediaberichten over transfers verwachten, maar mislukte transfers halen de krant vaak niet. De boekwaarde van die spelers is hierin ook meegenomen”, zegt Peeters. Tegenover de klinkende winsten op De Ligt, De Jong, Dolberg en Ziyech staan minder geslaagde transfers als die van Cassierra, Cerny, Marin en Magallán.

Na Ajax deden in Nederland ook Vitesse, AZ, Heerenveen en Utrecht het goed op de transfermarkt met een positief saldo. Daarna kwam pas PSV, dat weliswaar gemiddeld veel geld binnenkreeg aan transfersommen (gemiddeld 19 miljoen per jaar) maar ook heel veel moest afschrijven op spelers (14 miljoen). Ter vergelijking: bij AZ kwam maar 12 miljoen binnen, maar die club hoefde veel minder af te schrijven.

Beeld Louman&Friso

Onderkant

De profclubs aan de onderkant profiteren amper van dit systeem. Op nationaal niveau wordt de kloof er alleen maar door vergroot. Peeters: “De kleinere clubs voeren nauwelijks een effectief transferbeleid. Ze hebben geen meerjarige contracten en betalen en incasseren geringe transfersommen. Het idee dat de kleinere clubs veel tijd en energie stoppen in het opleiden van spelers en daar een flinke vergoeding voor krijgen, klopt niet.”

En dus? Voor kleinere clubs loont het niet om te investeren in de jeugdopleiding, zegt Peeters. “Je moet er extreem veel opleiden om één goeie te hebben. Ajax heeft heel veel goede jeugdspelers, en in mindere mate geldt dat voor PSV en Feyenoord. Die overspoelen de markt. Daar kunnen kleine clubs niet tegenop. Het succesmodel van de grote clubs zorgt ervoor dat het voor kleine clubs niet aantrekkelijk is om in de jeugd te investeren. Op een incidentele meevaller na. Het meeste verdienen clubs nog, als een speler later wordt doorverkocht.” Hij doelt bijvoorbeeld op Frenkie de Jong. Willem II en zelfs RKC kregen afgelopen jaar nog een opleidingsvergoeding van respectievelijk 8,6 en 5,2 miljoen euro, toen Ajax hem verkocht aan Barcelona.

Peeters zou een maximum aantal jeugdcontracten een goede stap vinden. “Je ziet dat de grote clubs jeugdspelers al op vijftien- of zestienjarige leeftijd vastleggen om later mee te kunnen handelen. Het is zinvol om na te denken hoeveel van die contracten een club mag hebben. Als er dat geen honderd, maar vijfentwintig mogen zijn, is de kans groter dat talenten bij andere clubs terecht komen. Nu loont het voor grote clubs om de jeugdopleiding van kleinere clubs leeg te halen in plaats van ze te helpen de eigen jeugd op te leiden.”

Lees ook: 

Ajax piekt weer, maar houden ze het vol te midden van de internationale clubs die barsten van het geld?

Het zou nooit meer kunnen, een Nederlandse voetbalclub bij de allerbeste van Europa. Nu staat Ajax in de halve finale van de Champions League. Lijnen van 1988 via 1995 naar nu.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden