InterviewGroundhoppen

‘Stadionspringer’ Hans Douw reist langs alle plekken waar de bal rolt: Ik sta ook te genieten op veld 5 van een amateurclubje

Hans Douw, 'stadionspringer' des vaderlands. Beeld
Hans Douw, 'stadionspringer' des vaderlands.Beeld

Uiteraard is hij er drie keer bij, als Nederland op het EK speelt. Het leven van Hans Douw draait om voetbal. Als een cultureel antropoloog reist hij al ruim veertig jaar langs grote en kleine stadions, in alle uithoeken van de wereld. De Voorschotenaar schreef er een boek over. Over de grenzeloze liefde voor de voetbalcultuur, de lokale verscheidenheid van een universeel spelletje.

Hans Douw was er ziek van. Hij was uitgeloot voor alle kaartjes die hij voor het EK had aangevraagd, ook voor de wedstrijden van het Nederlands elftal. Niet omdat hij dol is op de Oranjegekte op tribunes. Douw gaat altijd in zijn kloffie naar het voetballen. “Ik heb niet zoveel op met Oranjesupporters. Bij hen staat het feest op één. Of ze nou bij de Toppers in de Arena of bij een voetbalwedstrijd zijn maakt ze niet zoveel uit”, zegt Douw. Maar door de verruiming van de capaciteit naar 16.000 toeschouwers is hij er alsnog bij, tijdens de drie poulewedstrijden van Nederland in Amsterdam.

Mocht reïncarnatie bestaan, dan wil hij in een volgend leven één ding niet meer ­hebben: de stress om kaartjes. Douw is de groundhopper des vaderlands, zoals het in de ondertitel van zijn boek staat. Groundhoppers zijn ‘stadionspringers’, mensen die zo veel mogelijk grote en kleine stadions en voetbalcomplexen bezoeken, waar ook ter wereld. Het draait volgens hem om het verzamelen van ervaringen: beelden, geuren, geluiden en verhalen van mensen in en rond voetbalcomplexen, klein en groot, in steden en dorpen. Verzamelen zit in ieders DNA, zegt hij, maar bij hem wel wat extreem. “Het is niet normaal, nee.”

Steile staanvakken en fletse kleuren

Wat zijn allermooiste ervaringen waren? Hij vindt het een dodelijke vraag. “Het is hetzelfde als de vraag: van welk kind hou je het meeste? Maar ik zal er een paar noemen.” Hij begint over zijn bezoek aan La Bombonera, het stadion van Boca Juniors in Buenos Aires. “Ik had er al zoveel over gehoord. Toen ik er in 2007 met een vriend naar binnen liep, stond ik in brand. Dat heeft te maken met voetbaltraditie daar, die legt zo’n extra lading op het stadion. Het ligt midden in een havenwijk die voetbal ademt. Kinderen die op straat voetballen, afbeeldingen op muren. De historie speelt mee. Maradona zetten er zijn eerste voetstappen. Eenmaal binnen zie je de steile staanvakken, de slecht afgewerkte zit­tribune, een lelijke wand met business­loges. Het is niet gelikt, maar rauw, basaal, in elementaire kleuren geverfd maar flets geworden.”

Hij noemt er nog een: zijn bezoek aan de Fae­röer. “Vanaf het moment dat dit land zijn intrede deed in het voetbal, raakte ik bedwelmd door het verhaal van die eilandengroep. Ze hadden een keeper in het wit, Jens Martin Knudsen, een soort kabouter, die altijd een merkwaardige witte muts droeg. In 2011 heb ik hem ontmoet bij een wedstrijd. Ik ging met die vent op de foto. Hij nam me mee naar zijn auto waar zijn keepersmutsje van toen nog op de achterbank lag. Het was helemaal vergaan. Ik had het in mijn handen. Hij moest dat altijd dragen van zijn moeder na een hersenschudding. Daar stond ik, in the middle of nowhere, aan de rand van een eilandje, een uithoek van Europa. Ik voelde me ten diepste gelukkig.”

Voor de duidelijkheid: Hans Douw is gelukkig getrouwd, heeft een paar zonen, speelde zelf 1056 wedstrijden en heeft een drukke baan. Bij de Omgevingsdienst Midden-Holland in Gouda geeft hij leiding aan zestig medewerkers. Maar daarbuiten staat alles in het teken van het bezoeken van voetbalwedstrijden of plekken die voor het voetbal van belang zijn of waren. Lege stadions tellen ook mee. Die ervaart hij als een ‘plaats delict’. Stil en verlaten kan hij zijn verbeelding de vrije loop laten.

Betonblokken in trieste wijken

Lijstjes geven vorm en inhoud aan dat ­leven. En dat gaat ver. Zo bezocht hij alle stadions in Nederland en die van de vijf toplanden in Europa. En verder (een kleine greep): alle stadions waar ooit een Europacupfinale werd gespeeld. Alle stadions waar Oranje ooit een interland speelde. Alle, meer dan 300 complexen van clubs in ­Nederland die op het hoogste amateurniveau speelden. In één weekend bezoekt hij in normale tijden zes wedstrijden. Hij deed er ook weleens tien, een avontuur dat hem van vrijdag tot zondag in Groesbeek, Harderwijk, Zwolle, Spakenburg, Utrecht, ­Tilburg, Den Haag, Kerkrade en Eindhoven bracht. Hij vloog naar de eilandengroep Heimaey om alle stadionnetjes van de IJslandse competitie af te kunnen vinken. In het ­bekerseizoen 2015/2016 bracht hij het ­‘follow the winner-principe’ in de praktijk. Hij koos in de eerste ronde een amateurwedstrijd (JSV Nieuwegein-HBS) en bleef in de volgende ronde steeds de winnaar volgen tot de finale Feyenoord-FC Utrecht in de Kuip. Hij moest er een duur vip-arrangement van sponsors voor kopen om het lijstje te vervolmaken.

Hans Douw: 'Mijn liefde voor die ­basale heroïek is onbeschadigd gebleven'. Beeld
Hans Douw: 'Mijn liefde voor die ­basale heroïek is onbeschadigd gebleven'.Beeld

Het was geen bewust besluit, groundhopper worden. Sinds hij als jongen in 1976 voor het eerst een stadion bezocht, en genoot van de beleving, sloop het virus erin. Hij ervaart iets van ‘bewustzijnsvernauwing’ als hij ergens de lichtmasten in het ­vizier krijgt. Zijn voorliefde voor oude vervallen stadions in volkswijken wordt niet door iedereen begrepen. Betonblokken in trieste wijken, de lelijkheid van vrijwel alle Belgische complexen, hij wordt er gelukkig van.

Voetbal biedt hem de mogelijkheid steeds weer andere werelden te leren kennen. Als een cultureel antropoloog reist hij langs plekken waar de bal rolt. “Ik ben ontzettend nieuwsgierig.” Het blijft hem verwonderen dat hij overal – van de binnenlanden van Guatemala tot aan Indonesië, en van het noordelijkste stadion van Europa in Hammerfest dicht bij de poolcirkel tot aan TAC’90 in Den Haag – overal hetzelfde spel zag, volgens universele regels gespeeld. Tactisch kan hij een wedstrijd nooit echt doorgronden. Het gaat hem om de lol, de beleving, de cultuur eromheen, het lokale eten.

“Het gaat me niet alleen om grote stadions, ik sta ook te genieten op veld 5 van een klein amateurclubje. Mijn liefde voor die ­basale heroïek is onbeschadigd gebleven. Als ik op fiets naar Koudekerk tegen Alphia ga, kan ik mij daar misschien nog meer op verheugen dan op Ajax-Feyenoord. De lokale mores, de gevulde koek in de kantine, een praatje met het erelid. Maar ik hoor niet tot de oldschool-groundhoppers die alleen voor het laagste niveau gaan, de ‘against modern football’-stroming. Ik ga ook naar WK’s en Champions League-finales.”

Jubelend het stadion uit

Hij was bij de WK-finale van 2010 van Nederland tegen Spanje in Zuid-Afrika. Op het laatste moment kreeg hij toch een kaartje. “Het idee van het bijwonen van een WK-finale, ongeacht wie er speelden, legde voor mij meer gewicht in de schaal dan dat ­Nederland wereldkampioen kon worden. Na afloop liep ik jubelend naar buiten, al heb ik dat maar in hele kleine kring durven vertellen.”

Hij was ook bij het emotionele afscheid van Marco van Basten van AC Milan in 1995 in San Siro. Hij moest zich mee laten voeren in een massa van mensenvlees op de volgepakte Gelbe Wand van Borussia Dortmund. Bij FC Nürnberg werd hij voor fotograaf aangezien en kon hij achter een doel een Bundesligawedstrijd volgen. Hij werd belaagd door de ME bij FC Den Haag, achtervolgd door een herdershond in Moskou en maakte geweld op de tribunes in Rome mee.

Maar het waren vooral ook de duizenden bijzondere gesprekken en ontmoetingen die hij koestert. Op een van hun vele reizen samen raakte hij met zijn reisgezel in Ierland bij Bray Wanderers eens aan de praat met een 93-jarige supporter op een bankje. De man bleek in de jaren veertig spits te zijn geweest van de club en had in die tijd ooit één legendarisch doelpunt gemaakt. Douw en de man liepen samen het lege veld op om ondanks zijn ouderdom dat doelpunt nog eens na te bootsen. Ze zagen de bal denkbeeldig weer in de kruising vliegen. En ze waren gelukkig.

Rust Roest tegen Brabantia

Net voor het voetbal door corona zonder publiek verder moest bezocht hij vlug nog even Telstar-Den Bosch met 726 anderen, in de regen. De coronatijd kwam hij opvallend genoeg goed door. “Ik had geen angst om iets te missen. Er was niets te missen. Dat gaf een soort rust.” Hij benutte de tijd om een boek te schrijven. Maar zo gauw hij zijn tweede vaccinatie heeft gehad, gaat hij weer. Zijn hoofddoel voor komend seizoen: in alle speelrondes een wedstrijd bijwonen in de Conference League, het nieuwe ­Europese toernooi. “Tot en met de finale in Tirana.”

In negentig landen bezocht hij voetbal. Het zal er niet bij blijven. Maar eerst dus het EK. Alle stadions van dit toernooi heeft hij eerder al bezocht, op dat van Bakoe (Azerbeidzjan) na. In juli volgen dan alweer de eerste amateuroefenwedstrijdjes. “Rust Roest tegen Brabantia op een zaterdag in Eindhoven, prima.”

Voetballiefde zonder grenzen, 90 verhalen van de groundhopper des vaderlands, Hans Douw, Uitgeverij Staantribune, € 22,50.

Lees ook:

Deze stervoetballers zijn ook buiten het veld een inspiratie

Voetbal biedt ontsnappingsmogelijkheden voor jongens die in moeilijke omstandigheden opgroeien. Marcus Rashford van Engeland gebruikt zijn status en geld als weldoener voor kansarme gezinnen. De Franse ster Kylian Mbappé komt uit een van de beruchtste banlieus van Parijs en wil een lichtend voorbeeld zijn.

Laten we een voorbeeld nemen aan Frankrijk met zijn veelkleurig palet aan sporthelden en -heldinnen

Aan de vooravond van het wereldkampioenschap vrouwenvoetbal in Frankrijk kwamen de mannen en vrouwen van de Franse nationale ploegen bij elkaar voor een gezamenlijke lunch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden