Amateurclubs in coronatijd

Sportverenigingen houden ondanks corona het hoofd boven water. ‘Mensen worden bijna donateur van hun vereniging. De financiële impact valt daardoor mee’

Zwemvereniging de Berkelduikers, uit Lochem traint in het openluchtbad in Ruurlo. Beeld Herman Engbers
Zwemvereniging de Berkelduikers, uit Lochem traint in het openluchtbad in Ruurlo.Beeld Herman Engbers

Ondanks de stevige beperkingen houden sportverenigingen het hoofd boven water. Maar veel langer moet het niet duren.

Na ruim een jaar met amper sportactiviteiten overheersen bij sportbonden en NOC-NSF nog steeds grote zorgen. Over de miljoenen mensen die minder zijn gaan bewegen, de gevolgen daarvan voor de fitheid van Nederland en over de verschraling van het verenigingsleven. Maar de sportvereniging als instituut lijkt zich goed staande te houden.

Sluitende cijfers zijn er niet, ook omdat de pandemie nog niet voorbij is. Toch redt een groot deel van de 25.000 sportverenigingen zich behoorlijk tot goed, aldus Richard Kaper, manager sportparticipatie van NOC-NSF. De meeste verenigingen ‘draaien wel door’, blijkt eveneens uit een steeksproefsgewijze rondgang van Trouw. Het verenigingsleven is deels naar de digitale wereld verplaatst, maar de sociale wortels in de echte aarde zijn diep verankerd. Het verlies van een enkel lid per vereniging is nog wel op te vangen. Binnensportverenigingen overleven dankzij subsidies. Het aantal verenigingen dat ermee is opgehouden, is op één hand te tellen.

Kaper vreest dan ook niet voor de vereniging ‘als instituut’. “Mensen zijn heel solidair. Ondanks dat leden bijna niet kunnen en konden sporten, zien we in de cijfers dat ze trouw blijven. Mensen worden bijna donateur van hun vereniging. De financiële impact valt dus mee. Het is niet zo dat clubs omvallen. Maar dat is slechts de ene kant van het verhaal.”

Verenigingsleven krijgt toch een klap

De andere kant, ziet Kaper, is dat het verenigingsleven toch een klap krijgt. Niet bij verenigingen die gewend zijn om samen de schouders eronder te zetten en er wat van te maken. “Maar als je een bridgevereniging in een Brabants dorp belt, geef ik je op een briefje dat bij een aantal van die verenigingen de helft van de leden is vereenzaamd.”

Bovendien wordt het voor een traditionele binnensportvereniging moeilijk om nieuwe leden te binden, aldus Kaper. “Gymnastiek heeft tien keer zo weinig nieuwe mensen gekregen. Die zijn ze kwijt. Judo ook. Kijk, een voetbalvereniging is een buitensport. Dat is een krachtig merk. Daar valt het wel mee.”

Uit sportonderzoeken van lokale overheden, onder meer in Eindhoven en Nijmegen, komt globaal hetzelfde beeld naar voren. Zo’n 10 procent van alle verenigingen denkt echt in de problemen te komen als de coronamaatregelen tot na de zomer van kracht blijven. Zo’n 60 tot 70 procent van de verenigingen zegt de financiële buffer te verliezen. Uit onderzoek van het Mulier Instituut blijkt dat 40 procent van de verenigingen in Nederland zich zorgen maakt over de terugloop van het aantal leden en vrijwilligers. Dat geldt vooral voor binnensportverenigingen.

Wel is er angst: wat als subsidies wegvallen, sponsors en vrijwilligers stoppen en nieuwe leden wegblijven? 1 juni is een spannend moment: dan moeten voetballers en hockeyers laten weten of ze het komend seizoen lid willen blijven. Kaper: “Maar het echte probleem is er al. We moeten beseffen dat nu al miljoenen mensen minder sporten en 10 procent is gestopt. Als het gaat om Nederlanders die bewegen, gaan we vier tot vijf jaar terug in de tijd.”

‘We vinden zwemmen veilig. Geen binnensport is zó goed te doen’

Zwemvereniging de Berkelduikers

Luc Jonker

“Het zwembad is dicht sinds half december. Dat is echt een drama voor onze 350 leden. Gelukkig is ons door het zwembad geen rekening gestuurd voor de huur van het badwater. Dat is geregeld met een rijkssubsidie en scheelt ons inmiddels al 20.000 euro. Dat was levensreddend voor ons en het zorgt ervoor dat we de leden hebben terugbetaald voor de maanden dat ze niet konden zwemmen. Zie het als een forse korting op de contributie.

We hopen dat mensen op die manier lid blijven. Jaarlijks is er natuurlijke uitstroom van leden. In september volgt dan een aanvulling, maar die is afgelopen jaar uitgebleven. Wie wordt er nu lid van een vereniging die de sport niet kan uitoefenen?

Dat blijft de dreiging. Sinds kort hebben we voor de jeugd twee dagdelen kunnen regelen in een buitenbad van zwembad De Meene in Ruurlo. En er worden bij ons eigen bad De Beemd in Lochem zogenoemde droogtrainingen georganiseerd. De hoop is dat we nog voor de zomer ons eigen bad echt weer in kunnen. Wij vinden dat het makkelijk kan. Wij hebben plannen gemaakt hoe mensen zich in het bad moeten bewegen.

Toen het nog mocht, hebben leden langs de kant gestaan om alles te controleren. Dat vonden wij prettig, omdat zo de trainers niet alles in de gaten hoefden te houden. En we vinden zwemmen veilig: mensen zwemmen in chloorwater, dat is zo ongeveer het materiaal waar iedereen alles mee ontsmet. Geen binnensport is zo goed te doen als zwemmen.”

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

‘Ik heb altijd geleerd dat je in een crisis moet investeren’

DSS voetbal, Haarlem

Voorzitter Martijn Egner

“In de tweede lockdown speelden bij ons de 74 jeugdteams onderling in de ‘coronaleague’, met poules van zes teams. Dat ging goed, maar helaas hebben we ook meegemaakt dat er besmettingen waren, waardoor we voor Pasen alle wedstrijden voor spelers tot dertien jaar hebben afgelast.

Ouders moesten tijdens de wedstrijden buiten het complex wachten. We hadden poortwachters neergezet die moesten vragen waarom een volwassene op het terrein moest zijn. Er stond ook een koffieapparaat. Zo konden we een klein beetje omzet draaien.

De eerste vijf maanden verloren we 90.000 euro omzet. Tel maar door, dan kom je op een flink bedrag. Maar ik heb altijd geleerd dat je in een crisis moet investeren. Zo krijgen we nieuwe doelen en een paar vlaggenmasten om het complex er mooier uit te laten zien. Bij ons achterste veld willen we een barcontainer maken, om toch de omzet extra te verhogen.

Met alle verenigingen in Haarlem hebben we afgesproken dat ieder team komend jaar een tegoedbon krijgt van 250 euro aan de bar. Dit om enigszins de contributie te vergoeden die is betaald.

Ik denk dat ik nu vijf opzeggingen heb voor het nieuwe seizoen. Vijf op dertienhonderd: dat is een druppel op gloeiende plaat, gelukkig.

Valt het dan allemaal mee? Wij redden het, maar het is ernstig. Zeker bij kleine verenigingen. Maar als je om je heen kijkt en bedrijven ziet die failliet zijn of gaan, denk ik dat we vooral blij moeten zijn dat we een beetje kunnen voetballen.”

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

‘We zijn een grote familie. Dat heeft ons op de been gehouden’

Rowi-Volley, Etten-Leur

Voorzitter Henk Vermunt

“Met bijna 100 procent zekerheid durf ik te zeggen dat bij ons bijna niemand het lidmaatschap opzegt. Dat komt, en dat zeg ik altijd al, omdat wij als toch wel kleine vereniging met 150 leden een grote familie zijn. De sfeer is goed, en we komen elkaar nog wel­eens tegen hier. Dat heeft ons op de been gehouden.

We zijn bezig met teambesprekingen voor het komende seizoen, maar dit keer zijn we bij iedereen begonnen met de vraag hoe het met hen gaat en of wij nog wat voor ze konden regelen. Dat is in dank afgenomen. Ook zijn er meerdere pubquizzen geweest en organiseren sommige teams elke week samen een wandeling. Dat vinden ze een leuke manier om elkaar toch te blijven zien.

Financieel hebben we het goed kunnen regelen. De contributie betalen de leden per kwartaal. Als we in kwartaal 1 niet hebben kunnen trainen, brengen we kwartaal 2 niet in rekening. Zo schuiven we het steeds verder op. We hebben het zo kunnen regelen, omdat we nu geen kosten hebben aan vrijwilligers en aan zaalhuur.

Op dit moment bieden we de leden wel beachvolleybalvelden aan. We huren die velden in Hoeven, vlakbij. Dat mag maar met twee tegen twee, maar het is toch iets. We zijn nu van plan twee beachvolleybalvelden zelf aan te leggen. Dat plan was er al in 2015, maar is nu nogmaals afgestoft. Juist omdat we niet weten hoe vaak we nog in zo’n situatie als deze komen. Het mooie is dat we dat grotendeels uit eigen zak kunnen betalen. We hebben er goed voor gespaard.”

‘Wij hebben alle leden een ouderwetse brief gestuurd’

TPV Pim Mulier

Voorzitter: Richard Veenhof

“Tennis is een sport geweest die in de coronaperiode ook door volwassenen kon worden gespeeld. Het ledenaantal is dan ook gestegen, van zeg 750 naar 990. Je ziet dat volwassen voetballers van de buurtvereniging nu ook af en toe bij ons komen.

“Bij ons is ook padel populair geworden. Sinds 1 januari zijn we nu ook de Tennis én Padel-vereniging. Vorige week is het contract getekend om nog vijf extra padelbanen te maken. Deels komt de financiering uit eigen vermogen, maar we hebben ook subsidie en er is 170.000 euro opgehaald via de leden. Er is echt een goed clubgevoel ontstaan.

“Elk lid hebben we een brief gestuurd om hen uit te leggen wat er op de club gaat veranderen. Dat vond ook onze oudere doelgroep tussen de vijftig en tachtig jaar fijn. We maken ook een nieuw clubtenue, voor als de competities weer beginnen. In de clubkleuren uiteraard, groen en blauw.

“De nieuwe leden proberen we via een whatsappgroep bij de vereniging te betrekken. Normaal kon je ze in de kantine aanspreken, maar nu komen ze in een groep waarin ze kunnen aangeven dat ze graag willen spelen. Dan zijn er altijd wel een paar die ook willen en dan kan je een uurtje dubbelen.

“Financieel mis je de inkomsten uit de kantine. Daar drijf je niet op, maar je gebruikt het voor extra investeringen. Groot onderhoud kan voorlopig niet, bijvoorbeeld. We investeren nu in padel, om later meer leden te krijgen en zo de contributie op peil te houden. Uiteindelijk missen we de kantine wel. Taakjes vallen terug op de harde kern. Het lukt wel, maar de centrale plek om elkaar te spreken ontbreekt.”

Lees ook:

‘Door de lockdown gaat een generatie jonge sporters verloren’

Sportverenigingen staan in de slaapstand. Ze vallen (nog) niet om, want leden blijken heel loyaal. Maar blijven ze dat, als de competities definitief van de baan zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden