Ziekenhuispersoneel

Sportpsycholoog kan helpen bij de marathon van ziekenhuispersoneel

Een medewerkster van het Tergooi ziekenhuis in Hilversum maakt een extra IC-kamer gereed. Beeld EPA

Tussen de prestaties van zorgmedewerkers in coronatijd en wat topsporters normaal doen zijn parallellen. Daarom staan sportpsychologen hen nu bij. 

Wat hebben Hakim Ziyech en een doorsnee verpleegkundige gemeen? Blijkbaar meer dan gedacht. Brabantse ziekenhuizen zien voldoende parallellen tussen topsporters en zorgmedewerkers. Om de druk van de coronacrisis op hun artsen en verpleegkundigen wat te verlichten, riepen de ziekenhuizen de hulp in van sportpsychologen. Mensen die in betere tijden voor sportkoepel NOC-NSF atleten als Dafne Schippers of turner Epke Zonderland begeleiden, richten zich nu op zorgverleners die moeten presteren in zeer uitdagende omstandigheden.

In samenwerking met de vakgroepen medische psychologie van de ziekenhuizen deelt sportpsychologe Joyce Jansen, verbonden aan BrabantSport, samen twee andere vakgenoten haar specifieke kennis nu twee weken met de ziekenhuizen. “Het coronavirus wàs er ineens. Vanuit het niets kwam er een piekmoment. Er ontstond een acute situatie waar niemand om heeft gevraagd, geen voorbereiding voor heeft gekregen.”

Eigenlijk zijn de zorgmedewerkers in een enorme marathon beland waar ze niet voor hebben getraind, zegt Jansen. “Het is niet langer een sprintje, het is echt één lange duurloop geworden. Het doet een beroep op je fysieke en mentale duurvermogen. En het stopt niet. Deze coronacrisis gaat ook nog een hele tijd duren. Vermoeidheid gaat een rol spelen. En hoe langer het duurt, hoe moeilijker het is jezelf op te laden en te motiveren.”

Veel leed, langere diensten

Het mantra van zorgpersoneel is vaak: doorgaan en sterk zijn. Maar tegelijk stapelen de stressfactoren bij ziekenhuispersoneel zich op, zegt Jansen “Mentaal is het lastig: zorgmedewerkers zien al veel leed. Nu worden ook nog langere diensten, meer uren van hen verwacht. Nacht- en weekenddiensten komen erbij. Je moet door, je maakt je zorgen over je eigen gezondheid. En dan heb je ook nog een thuisfront dat moet worden beheerd, wat ontspannen bemoeilijkt. Het maakt mentale ondersteuning broodnodig”.

De rol van slaap, rust en herstel wordt daarmee cruciaal, net als in topsport. De zorgmedewerkers worden begeleid om de spanning in hun lijf te kanaliseren met behulp van ademhalings- en mindfulnessoefeningen. “Om de spanning omlaag te halen. Zoals sportteams doen net voor ze het veld betreden. Dat gebeurt ook in gezamenlijke sessies. Dat gemeenschappelijke aspect zorgt voor verbinding.”

De coronacrisis in ziekenhuizen is een kwestie van crisismanagement. “Voor het aanleren van nieuwe technieken of een experimentele fase is geen tijd. We stelden ons de vraag: wat is nù mogelijk? Het doorvoeren van vaste procedures in spoedtempo is het meest effectief. Neem het onderling communiceren: er is bijna geen lichaamstaal. De beschermende pakken, de spatbrillen, en de mondmaskers zitten de non-verbale communicatie in de weg. Dat vraagt om heldere communicatiestructuren: het is vooral zaak kort en bondig te communiceren.”

Toch grote verschillen

“Tegelijk moet iedereen gehoord en gezien worden. De zorgmedewerkers werken nu ook met een buddy-systeem. Tijdens een dienst worden twee collega’s aan elkaar gekoppeld die elkaar sterk in de gaten houden. Zit je masker goed zit? Maar die ook elkaars mentale staat monitoren.”

Topsport en zorg, het is natuurlijk óók wel weer andere materie, zegt Jansen “Topsporters richten hun leven zo in, creëren de beste omstandigheden en randvoorwaarden om te kunnen presteren. Dat geldt niet voor zorgmedewerkers. In ziekenhuizen heerst een andere dynamiek, randvoorwaarden om optimaal te presteren ontbreken. Er is soms geen tijd om te eten, te drinken of even te ontspannen.”

Volgens Jansen vormen de verschillende belangen het grootste verschil tussen topsport en de zorg. “Bij topsport gaat het om winnen of verliezen. In de zorg gaat het om leven of dood”.

Lees ook:

Topsporter zal nieuwe zekerheden moeten zoeken

Amper trainingsmogelijkheden, een ontregeld schema, geen wedstrijden. Hoe moeten topsporters daar mentaal mee omgaan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden