null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

ColumnJohn Graat

Spechten hebben een schokdemper, maar wie beschermt het brein van de voetballer?

John Graat

Na NEC-Heracles ging het afgelopen week alleen maar over Rai Vloet, verdachte van het veroorzaken van een dodelijk ongeval, met alcohol op. Door de ophef over zijn vroege rentree hoefde niemand het te hebben over een ander pijnlijk voorval die avond.

Jordy Bruijn, voetballer van NEC, lag na 20 minuten roerloos op het gras. Hij was keihard op de Griek Orestis Kiomourtzoglou gebotst. Met de koppen tegen elkaar. Bruijn werd lang behandeld. Hij probeerde het toch weer. Alles om hem heen golfde. Na een paar minuten zat hij weer met dat duizelige hoofd in zijn handen op de mat. Hersenschudding, bleek later.

Blijkbaar wil in de Nederlandse voetbalwereld het kwartje maar niet vallen. Terwijl er inmiddels toch een stapel zorgwekkende studies en schrijnende verhalen ligt. Joey Didulica is slechts één voorbeeld. Als keeper van AZ werd hij in 2006 door een bal bewusteloos geschoten. Te snel kwam hij weer in actie. Al die jaren later heeft hij nog dagelijks hoofdpijn, vertelde hij vorig jaar in NRC. Jan Vertonghen had negen maanden hoofdpijn na Ajax-Tottenham in 2019. Ook hij voetbalde na de beuk nog even door.

Te snel het veld op

Voetballers, rugbyers, American footballspelers en boksers beoefenen een risicoberoep. Ze krijgen structureel klappen, ook door koppen. Spechten hebben een ingebouwde schokdemper, zodat ze geen koppijn krijgen van dat eeuwige getik tegen een boom. Die hebben sporters niet.

Schots onderzoek wees in 2019 uit dat profvoetballers 3,5 keer meer kans hebben op dementie en de progressieve hersenziekte CTE op latere leeftijd. Vorig jaar bleek uit een andere studie dat bijna de helft van de voetballers na een hersenschudding te snel weer het veld op wordt gestuurd. De eerste signalen van verhoogde kans op een hersentrauma op latere leeftijd dateren van 1984. Sportbonden wuifden ze decennialang weg, de Fifa voorop.

Ruim tweehonderd ex-rugbyers met hoofdklachten bereiden in Engeland inmiddels een grote rechtszaak voor tegen hun bond wegens nalatigheid. Een parlementaire commissie is daar met de problematiek bezig, de Engelse voetbalbond nam maatregelen. Net als het American football. Daar zitten nu altijd twee onafhankelijke neurologen op de tribune, met mandaat om meteen in te grijpen.

En in Nederland? Er kwamen medische protocollen. Sinds vorig jaar mag een trainer een extra wisselspeler gebruiken bij hoofdletsel. De spelersvakbond pleitte tevergeefs voor de mogelijkheid van een tijdelijke wissel.

In het boksen heet dat een knock-out

NEC-trainer Rogier Meijer liet Bruijn dus nog maar even dolen in het veld. Tegen de richtlijnen in. Trainers raken langs de lijn soms verblind in de drang om te winnen. De clubarts floot Meijer niet terug. Protocollen blijven dode letters als clubartsen en trainers niet iets verder kijken dan de uitslag van NEC-Heracles. Ook bij de KNVB mag er wel een tandje bij. Waarom straft de bond niet als een groggy speler er niet meteen af wordt gehaald? Waar blijven de tijdelijke wissels, de onafhankelijke artsen op de tribune en meer bevoegdheden voor de scheidsrechter, zoals in het rugby?

Zondag zag ik bij FC Utrecht-Ajax dat Sander van der Streek een bal keihard tegen zijn slaap kreeg. Daar lag hij, gestrekt, met de ogen dicht. In het boksen heet dat een knock-out, na tien tellen. Van der Streek lag er beduidend langer. Compleet out. Een paar minuten later stak hij een duimpje op richting dug-out. Hij kon verder, niks aan de hand! Althans, nu.

Lees ook:

Acht Engelse rugbyers lijden nu al aan dementie: ze klagen hun bond aan

Ze zijn jonger dan 45 jaar en lijden aan dementie. Acht Engelse oud-rugbyers klagen nu de bonden aan. ‘De sport is veel fysieker en harder geworden’, zegt Yves Kummer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden