ReportageSchaken

Schaken onder kinderen steeds populairder. Resultaat? Slimmere kinderen

PSV-voetballer Daniel Schwaab (rechts) kijkt naar de partij van de Noor Magnus Carlsen tegen de Rus Daniil Dubov in de vijfde ronde van het Tata Steel Schaattoernooi in het Philips Stadion van PSV in Eindhoven.Beeld Koen Suyk, ANP

De populariteit van schaken onder kinderen stijgt explosief, vooral dankzij internet. En idool Magnus Carlsen helpt ook. 

De laatste jaren maakt het Tata Steel-schaaktoernooi graag een uitstapje voor een speeldag buiten Wijk aan Zee. In zijn eigen stadion in Eindhoven mocht daar gisteren PSV-voetballer Daniel Schwaab op de gong slaan voor de start van de vijfde dag. In de volle zaal met uitzicht op de tribunes had Casper Deij (9) geen interesse voor Schwaab, maar wel in de eerste zetten van Magnus Carlsen. 

De Noorse wereldkampioen is dé sportheld voor Casper, zelf ook verwoed schaker. In een andere zaal in het stadion speelt hij later op de middag zelf tegen andere kinderen, want aan het Tata Steel-toernooi is in ‘brainportcity’ Eindhoven ook een NK voor jeugd en een schoolschaakcompetitie gekoppeld. Allemaal bedoeld om kinderen te binden. 

En daar slaagt de schaakbond KNSB dankzij dit soort initiatieven buitengewoon goed in. De groei onder jeugdleden (tot en met 20 jaar) in de afgelopen tien jaar is spectaculair: van nog geen 6200 naar momenteel ruim 17.600 jonge leden. Bijna een verdriedubbeling; bij de meisjes en meiden zelfs een verviervoudiging. Het zijn percentages waar andere bonden alleen van kunnen dromen. En in werkelijkheid is het aantal jeugdschakers vermoedelijk nog tien keer zo hoog, zegt bestuurslid jeugdzaken van de KNSB Iozefina Paulet. Maar de meeste zijn niet actief bij een club. Nog niet.

Online-methode Chessity

De oorzaak van de explosieve groei: internet. Het spel is via de online-methode Chessity geheel zelfstandig te leren. De klassieke leraar is niet meer nodig, de robot in het programma corrigeert en geeft tips. Wie dat eenmaal onder de knie heeft, kan via allerlei sites elk moment van de dag een partijtje spelen tegen wie dan ook waar ook ter wereld. Voor Casper Deij is het schaken via Chesskids.com wat voor andere kinderen Fifa2000 is: gamen. “Casper is nogal slim. Toen hij zes jaar was, zochten we voor hem iets waarmee hij structuur aan zijn gedachten kon geven. Dat werd schaken. Hij heeft het mij nu ook geleerd”, vertelt moeder Anja. Casper is zo slim dat hij als negenjarige al op de middelbare school zit. 

Beeld Brechtje Rood

Schaken biedt hoogbegaafde kinderen de uitdaging die ze op school vaak missen, zegt Paulet. “De sport kent zo veel dimensies die je niet 1-2-3 snapt. Daardoor blijven ook deze kinderen gefascineerd en raken ze nooit verveeld.” De toestroom van hightech-kenniswerkers uit landen als China, India en Pakistan naar Nederland, vaak met jonge gezinnen, is ook een stimulans gebleken voor het schaken onder de jeugd. En, stelt Paulet vast: “Het is tegenwoordig voor kinderen cool om slim te zijn.”

Aan het bord

De KNSB probeert nu vooral de kinderen achter hun beeldscherm vandaan te halen om tegen elkaar aan een bord te gaan spelen bij verenigingen. In oktober werd ‘Schaakmatties’ gelanceerd; een online-competitie, bedoeld om kinderen te binden. 

Waar de hausse toe leidt? Slimmere kinderen. Neurowetenschapper Martin Elderson van de Rijksuniversiteit Groningen wil dat gaan aantonen in het onderzoek dat hij al enkele jaren doet naar de effecten op het brein van kinderen. Elderson: “Schaken is goed voor de concentratie, je leert een planning te maken, strategisch te denken, omgaan met tegenstellingen, met emotie, met spanning. Onze hypothese is dat schaken leidt tot betere schoolprestaties.” Om dat te onderbouwen begon hij een veldonderzoek op een basisschool in het Groningse Grijpskerk, gericht op de groepen 4 tot en met 8. Achttien kinderen leren op drie manieren schaken (onder andere via Chessity), een controlegroep krijgt geen schaakles. Elderson: “Wij denken dat de schakers straks relatief beter zijn in getallen, rekenen en puzzelen. Onze ambitie is dat schaken in de toekomst in het curriculum voor scholen komt.”

Voor Casper Deij hoeft dat niet meer te gebeuren. Voordat hij zijn eigen partijen ging winnen, staarde hij gisteren gefascineerd naar idool Carlsen die deze week een historisch record vestigde. Nooit eerder bleef een schaker meer dan 111 partijen ongeslagen. Ook Eindhoven bleef het wonderkind overeind tegen de Rus Daniil Dubov. 

Lees ook: 

Schaker Magnus Carlsen doet net alsof hij in Wijk aan Zee nog nooit gewonnen heeft. 

Een interview met de Noorse wereldkampioen die ook dit jaar meedoet aan het Tata Steel-schaaktoernooi, dat hij al zeven keer won. ‘Goede resultaten motiveren mij.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden