Ramadan in de topsport

Ramadan en topsport kunnen prima samengaan: ‘Ik weet precies wat ik nodig heb om fit te blijven’

Adam Maher (rechts) van FC Utrecht is een van de spelers die meedoen aan de ramadan.  Beeld ANP
Adam Maher (rechts) van FC Utrecht is een van de spelers die meedoen aan de ramadan.Beeld ANP

Dinsdag begint de ramadan. Vasten en topsport, gaat dat samen? Door een gebrek aan kennis en een goede voorbereiding, ook mentaal, gaat het nog niet altijd goed.

Niet eten en drinken na zonsopkomst en tot de zon weer onder is gegaan. Hoe kunnen islamitische voetballers die overdag moeten trainen en spelen op topniveau blijven? Het kan, maar door onvoldoende kennis van de regels rond de ramadan lopen ze de kans dat ze minder goed gaan presteren. Dat zegt dr. Samefko Ludidi, voedingswetenschapper en voedingscoach van diverse topsporters. Hij scheef ook het boek Intermittent fasting: verantwoord ­vasten voor iedereen.

In Nederland is weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar vasten en topsport, tot verbazing van Ludidi. “Waar we weinig van afweten, dat beangstigt vaak”, zegt Ludidi. “Er is ook lange tijd weerstand geweest. Het zou ongezond zijn je ontbijt te laten staan, et cetera. Buitenlandse studies laten iets anders zien. Nu er iets meer bekendheid over komt, wordt het meer omarmd. Alleen wordt vasten in relatie met topsport vaak nog gezien als iets moeilijks en ongemakkelijks. Omdat we er niet veel van afweten.”

Met Fiona Harmsen, cultuur­socioloog en onderzoeker naar racisme in het voetbal, en Abdel Bozhar, imam en voetballiefhebber, boog ­Ludidi zich over mogelijkheden om spelers op mentaal, fysiek en reli­gieus gebied te begeleiden. Belangrijk aspect in hun ogen: een goede voorbereiding op de ramadan. Bijvoorbeeld door zo’n twee weken van tevoren al langzaam te beginnen met het lichaam te laten wennen aan de afwezigheid van eten en ­drinken.

“Ik werk nu een jaar of zeven, acht met islamitische cliënten”, zegt Ludidi, “zowel uit het leger als uit de topsport. Je ziet dat ze consistent blijven presteren als ze met een goede voorbereiding aan de ramadan starten. Met minder klachten van vermoeidheid, flauwte en hoofdpijn, die typische ondervoedings- en uitdrogingsverschijnselen.”

Badr Hari voorbereiden op de ramadan

Ludidi weet dat sporters tijdens en na de ramadan minimaal op hetzelfde niveau willen blijven doortrainen. “Ik heb het voorrecht gehad om kickbokser Badr Hari enkele keren te mogen voorbereiden op de ramadan. Het was voor hem elke keer een uitdaging om na de ramadan zijn trainingsachterstand in te halen. Puur op fysiek gebied. Dat is niet wat je wilt. De ramadanperiode mag geen onderbreking zijn van je trainingsregime.”

Harmsen: “In een interview met een oud-voetballer uit de eredivisie las ik dat hij na drie, vier dagen chagrijnig werd. Blijkbaar had niemand dus tegen hem gezegd dat het beter was geweest als hij eerder was begonnen. Dan had hij dat chagrijn achter de rug gehad. Ik denk niet dat het vanuit de clubs gesteund wordt om al twee weken eerder te beginnen. Dan duurt de periode zes weken in plaats van vier.”

Er is een grote rol weggelegd voor de clubs, weet Harmsen. “Geef die voetballers het gevoel: als het voor jou misschien de belangrijkste maand van het jaar is dan is dat voor de club ook zo. Dat geeft een gevoel van thuis zijn, van veilig zijn, van begrepen worden. Het is voor de clubs een uitdaging om te investeren in iets wat niet zo bekend is.”

‘O jee, als ik maar niet ga onderpresteren’

Op voedingsgebied hebben de meeste voetbalclubs wel stappen gezet, al is de aanwezigheid van alleen een diëtist in de ogen van Ludidi niet genoeg. “Mensen begeleiden tijdens de ramadan is een vak apart. Je moet echt wel empathie hebben; wat gebeurt er met je lichaam tijdens langdurig niet eten en drinken? Waarom is het zo belangrijk voor deze persoon? Doe eens mee, zou ik zeggen.”

Op mentaal gebied valt er nog veel te winnen, zeker als het gaat om een enkeling die aan vasten doet. Volgens Harmsen bestaat de kans dat een speler druk gaat voelen als hij de enige in de groep is. “Dan kan in het hoofd gaan spelen: o jee, als ik maar niet ga onderpresteren. De ramadan is ook een kans om jezelf mentaal te trainen en boven jezelf uit te stijgen.”

Abdel Bozhar, imam te Rotterdam, denkt dat clubs steeds meer rekening gaan houden met de ramadan-spelers. “Twintig jaar geleden was je als topsporter met een islamitische achtergrond schuw om ervoor uit te komen dat je vastte. De generatie spelers van nu is mondiger. Zij zijn gesterkt in hun identiteit en zijn bezig met het bereiken van hogere doelen. Als topsporter en als mens. Wanneer dat allemaal samenvalt kun je echt excelleren. Dat zijn de kansen die ik erin zie.”

Adam Maher Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Adam MaherBeeld Hollandse Hoogte / ANP

‘Ik weet precies wat ik nodig heb om fit te blijven’

Adam Maher (FC Utrecht) doet mee aan de ramadan

“Als profvoetballer zou je misschien een uitzondering kunnen krijgen, zodat je toch iets mag eten of drinken. Voor jezelf wil je dan wel een hele goede reden hebben. Voor mij is topsport dat niet, en dus eet en drink ik helemaal niets overdag. Toen ik dat voor het eerst deed was ik denk ik 18 of 19. Natuurlijk is het dan moeilijk, je moet nog heel erg zoeken naar wat werkt voor jou. Nu weet ik precies wat ik nodig heb om fit te blijven. Ik maak me hierdoor eigenlijk ook geen zorgen dat ik minder goed presteer. Voor mij is het vooral ­belangrijk dat ik voldoende rust. ’s Nachts slaap ik minder omdat ik dan ook moet eten en drinken. Dit haal ik dan overdag in, na de training. Het is wel belangrijk dat ik, na zonsondergang, dezelfde hoeveelheden eet als normaal om mijn spiermassa op peil te houden. Op de club bespreek ik altijd met de trainer dat ik meedoe aan de ramadan. In principe train ik gewoon mee, maar het komt weleens voor dat ik het zwaar heb. Dan overleg ik met de trainer wat het beste is voor me.”

Ron Jans Beeld ANP
Ron JansBeeld ANP

‘Van tevoren kijken we of we kunnen helpen’

Ron Jans (trainer FC Twente), werkte veel met spelers die meedoen aan de ramadan

“Je krijgt er als trainer vaker mee te maken omdat de samenleving ook steeds diverser wordt. In het verleden was er geen voedings­deskundige om die jongens te ­begeleiden. Die hebben we bij FC Twente nu wel. Ik ga altijd om tafel zitten met de jongens die meedoen aan de ramadan. Elke speler pakt het anders aan, daarom is het belangrijk dat je kijkt naar het individu. Van tevoren bespreken we dan hoe zij het voor zich zien en hoe wij hen eventueel kunnen helpen. Het komt weleens voor dat het prestatieniveau van een speler omlaag gaat. Dan houden ze het gewoon geen negentig minuten vol. Zeker wanneer de ramadan in een warme maand valt gebeurt dit weleens, want met 30 graden is het gewoon echt heel lastig wanneer je niet kunt drinken. In overleg is er zelfs weleens besloten dat een speler een wedstrijd over moest slaan. Omdat we hier van tevoren goed over gesproken hebben, is er dan eigenlijk altijd wel begrip voor.”

Gunilla Boomsma Beeld
Gunilla BoomsmaBeeld

‘Ik wijs spelers vooral op goede voeding en rust’

Gunilla Boomsma werkt als sportdiëtist al vijf jaar met de A-selectie van AZ

“Wanneer je als topsporter meedoet aan de ramadan moet je met een aantal punten rekening houden. Ik wijs spelers er vooral op dat ze kwalitatief goede voeding binnenkrijgen. Dat verkleint de kans op het verlies van spiermassa, blessures en ziekte. Ik adviseer spelers daarom complexe koolhydraten te eten, zoals aardappelen en peulvruchten. Die worden langzamer verteerd, waardoor je langer een vol gevoel houdt. Daarnaast is het verstandig om niet te veel vetten te eten, en te kiezen voor voldoende magere eiwitten zodat spieren goed kunnen herstellen. Misschien nog belangrijker is het op peil houden van de vochthuishouding. Overdag raken spelers vocht en elektrolyten kwijt en het is belangrijk dat dit tussen zonsondergang en zonsopkomst aangevuld wordt. Beter niet door in één keer heel veel te drinken, verstandiger is om de vochtinname te verdelen over de avond en nacht. Ook voldoende rust is heel belangrijk. Eetmomenten ’s nachts kunnen het slaapritme verstoren, haal dat daarom op een ander moment in.”

Lees ook:

Ramadan voor islamitische atleten ‘goddelijk’ dilemma

Menig islamitisch atleet ziet zich dezer dagen voor een ‘goddelijk’ dilemma geplaatst, de ramadan. De vastenmaand zorgt onvermijdelijk voor problemen, in het bijzonder voor duursporters.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden