Voetbal

Racisme in het voetbal volgt steeds hetzelfde patroon: ‘Het ontbreekt aan leiders die het structureel veroordelen’

Aanvoerder Harry Kane troost Bukayo Saka (19), die een penalty miste en later slachtoffer werd van online haatberichten. Beeld AP
Aanvoerder Harry Kane troost Bukayo Saka (19), die een penalty miste en later slachtoffer werd van online haatberichten.Beeld AP

Onlineracisme rond het voetbal in Engeland neemt toe. Bij één op de tien wedstrijden is er een ‘haatincident’. Maar Engeland is hier niet uniek in.

Bijna veertig jaar geleden werd de zwarte profvoetballer Cyrille Regis geselecteerd voor het Engelse elftal, waarna hij via de post thuis een kogel kreeg toegestuurd van een racistische voetbalfan. Racisme in en rond het voetbal, zowel in Engeland als in de rest van Europa, is bepaald niet nieuw. Door sociale media zijn voetballers er nu wel op veel grotere schaal slachtoffer van.

Racisme komt overal voor, maar in het voetbal komt het naar de oppervlakte

Een kleine indicatie: in het seizoen 2014/2015 werden er 135.000 discriminerende berichten gepost op sociale media over clubs of spelers in de Engelse Premier League. Sindsdien is dat vermoedelijk fors vermeerderd, niemand weet met hoeveel.

Afgelopen seizoen leek in Engeland sprake van een ware golf van racisme via sociale media. Bekende spelers als Marcus Rashford, Reece James en Anthony Martial waren enkele slachtoffers. In de nacht van zondag op maandag werden Rashford, Saka en Sancho na hun gemiste penalty’s het mikpunt. “Het probleem van racisme wordt niet groter, dat is er altijd geweest. Maar de racistische uitingen via sociale media nemen wel toe, blijkt uit Engels onderzoek”, zegt prof. dr. Jacco van Sterkenburg, expert van de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Engelse voetbalfans op Wembley tijdens de EK-finale Engeland-Italië.  Beeld Pool via Reuters
Engelse voetbalfans op Wembley tijdens de EK-finale Engeland-Italië.Beeld Pool via Reuters

Van Sterkenburg doet zelf onderzoek in Nederland, momenteel naar antisemitisme in het voetbal. “Racisme komt overal voor, maar in het voetbal komt het veel meer aan de oppervlakte. Het is een multi-etnische sport en er komt veel emotie los. Als je wilt weten wat de verborgen sentimenten en taboes in een samenleving zijn, kun je het best naar het voetbal kijken.”

Aandacht creëert tegenreactie

Organisaties en clubs in het Engelse voetbal lijken zich inmiddels bewust van het structurele karakter van het probleem. Met ‘Kick it Out’ is er een aparte antiracisme-organisatie. Ook wordt er veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Vorig seizoen was er in 287 van de 2663 profwedstrijden in Engeland en Wales sprake van een ‘haatincident’, vaak racistisch van aard: ruim 10 procent. Het aantal arrestaties wegens racistische of kwetsende spreekkoren steeg met 150 procent. Van Sterkenburg: “Maar door de aandacht voor de bestrijding krijg je vaak ook een tegenreactie”.

In huiskamers wanen mensen zich met een smartphone in de hand anoniem en uiten ze zich sneller racistisch dan in een stadion. Toch gaat het ook daar nog vaak mis. Van Sterkenburg: “Engeland is daar niet uniek in”. Ook in Nederland doet het fenomeen zich voor. En tijdens dit EK misdroegen Hongaarse supporters zich met oerwoudgeluiden richting Franse spelers.

‘Het ontbreekt aan leiders die racisme structureel en scherp veroordelen’

Het patroon na elk incident is steeds hetzelfde: bonden, politici en prominenten op televisie spreken hun verontwaardiging uit. En dan ebt het weer weg. Vandaar dat clubs in de Premier League het hele seizoen en het Engelse team op dit EK standaard voor elke wedstrijd knielen om blijvend aandacht op het probleem te vestigen. Rashford zei daar vorige week over: “Alleen de tijd zal leren of de situatie verbetert. De laatste jaren is het niet verbeterd.”

Grote techbedrijven zeggen te doen wat ze kunnen. Een woordvoerder van Twitter liet via Reuters weten dat zondagnacht meer dan duizend racistische tweets zijn verwijderd en diverse accounts zijn geblokkeerd. Van Sterkenburg vindt het goed als zij beter monitoren, maar het blijft ‘symptoombestrijding’. “Wat in mijn ogen belangrijk is en waar het in Engeland aan heeft ontbroken: leiders die het structureel en scherp veroordelen. Dat is niet gebeurd met het boegeroep tegen het knielen en zo ontstaat ruimte om fout gedrag te legitimeren.”

Lees ook:

Britse politici veroordelen voetbalracisme. Hypocriet, vinden critici

De premier en de minister van binnenlandse zaken hebben een vrijgeleide gegeven aan de racisten.

De regenboogvlag plaatst de sport tegenover de politiek

In de kleuren van het Europees Kampioenschap voetbal zit toch nog een klein beetje oranje: het oranje van de regenboogvlag. Maar wie bepaalt nu waar en wanneer die te zien mag zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden