Olympische Spelen

Rachel Klamer dacht in de laatste meters van triatlon aan haar moeder: ‘Ze zou trots zijn geweest’

Rachel Klamer, vlak na de finish. Beeld ANP
Rachel Klamer, vlak na de finish.Beeld ANP

Terwijl het regende en waaide behaalde Rachel Klamer een vierde plaats in de uitputtingsslag die de olympische triatlon was. De laatste meters dacht ze aan haar vorig jaar overleden moeder. ‘Ik dacht: nu zou ze trots op me zijn.’

Vlak na de finish stort Rachel Klamer ter aarde, hevig hijgend met een wit weggetrokken gezicht. Zo ziet kapotgaan eruit. Per rolstoel wordt ze afgevoerd. Deze vroege Japanse ochtend staat triatlon op het programma, een sport die ooit is ontstaan om te testen wie de beste conditie heeft: lopers, zwemmers of fietsers.

Afgaande op het beeld van de olympische wedstrijd kan het verschil vooral worden gemaakt tijdens het zwemmen en hardlopen, respectievelijk anderhalve en tien kilometer lang. De veertig kilometer op de fiets, daar tussenin, draaien de verschillende groepen hun rondjes zonder ooit meer dan een paar seconden winst ten opzichte van elkaar te boeken. Wel vallen er een paar. Het parcours is glibberig, sinds het weerbeeld een paar uur voor de start drastisch wijzigde.

De tropische storm Nepartak scheert langs Tokio en brengt regen en wind. Het zijn zware omstandigheden, zeker ook door de hoge luchtvochtigheid. Een passend decor voor een uitputtingsslag. De vooraf tot medaillekandidaat gebombardeerde Maya Kingma verspeelt haar kansen op het podium in het water. Ze eindigt als elfde. De andere Nederlandse deelnemer, Klamer, eindigt verdienstelijk als vierde, na een opmars tijdens het looponderdeel.

Triatlon kent geen genade. Het is de kunst van het afzien, door de duur en door de verschillende vormen van belasting die spieren en pezen te verduren krijgen. De skyline van Tokio hult zich rond Odaiba Bay in nevel. Weg zijn de scherpe contouren. Het is een knipoog van de natuur aan de mens: de elementen bepalen.

Haaien op afstand

Sinds de sport olympisch werd, in 2000, hangt die romantiek rond het evenement. In de haven van Sydney moesten destijds haaien op afstand worden gehouden. Duikers begeleidden de triatleten, bewapend met kastjes die elektronische signalen produceerden die de dieren zouden afschrikken.

In Japan probeert de organisatie de waterkwaliteit te reguleren, met generatoren onderwater die voor stroming zorgen en verticale schermen staand op de bodem, die het strijdtoneel afbakenen. Er mag niet gezwommen worden als de watertemperatuur boven de 30 graden uitkomt. Dan is de kans op ziekmakende hoeveelheden bacteriën te groot. De laatste drie weken zijn er dagelijks monsters genomen. Om de E. coli- en Enterococci-levels in de gaten te houden.

Daar hebben de triatleten geen boodschap aan. Zij willen naar die eindstreep, door troebel water, door weer en wind. Nadat Klamer (30) is afgevoerd in een rolstoel, duurt het lang voordat ze zich weer laat zien. “Het gaat wel weer”, zegt ze glimlachend. “Toen ik over de finish kwam, was ik gewoon zo kapot dat ik niks meer kon zeggen. Ik hoorde wel mensen, maar er kwam gewoon niks meer uit. Ik kon ook niet tegenspartelen en zeggen: ‘jongens, dit komt wel goed’.”

In de strijd om plek vier had ze een eindsprint getrokken, met haar laatste restje energie. Lachend: “En dat was niet veel meer.” Ze heeft een moeilijke tijd achter de rug. Haar man kreeg hartproblemen, zelf kampte ze met een blessure en haar moeder overleed. Waar dacht ze aan, die laatste zware meters? “Aan mijn moeder. Vlak na haar dood vroegen mensen: heb je het gevoel dat je moeder er nog is, en dat je daar kracht uithaalt? Ik vond het best moeilijk om te zeggen dat ik dat niet voelde. Vooral ook omdat ik kerkelijk ben opgevoed. Maar op een gegeven moment denk je toch: nu zal ik eens laten zien dat ik toch sterker ben dan ik misschien zelf had gedacht. Het laatste stukje vandaag dacht ik: nu zou ze trots op me zijn.”

Niet teleurgesteld, maar neutraal

Op de Spelen van Londen in 2012 werd ze 36ste, in Rio 2016 tiende. “Eigenlijk was het mijn doel om hier een medaille te winnen. Maar na alle tegenslagen van de afgelopen anderhalf jaar heb ik daar wel twijfels over gehad. Ik ben heel blij met deze vierde plek.”

Van Kingma (25), die debuteert op het olympische toneel, werd meer verwacht. Zij staat op dit moment eerste op de wereldranglijst. Dan valt een elfde plaats tegen, toch? “Ik ben niet echt teleurgesteld, maar ook niet uitermate blij. Noem het neutraal. Het fietsen en lopen ging prima. Van het zwemmen baal ik. Er waren wat akkefietjes, wat geduw en getrek, ja dan mis je een paar meters. Maar ik behoor gewoon de kracht te hebben om daar voorbij te kunnen en het gat toch weer te dichten. Daar is het misgegaan.”

Daardoor belandde ze bij het fietsen niet in de kopgroep, zoals gebruikelijk, maar in de achtervolgingsgroep waar er tot haar frustratie niet werd samengewerkt. In triatlon is het sowieso ieder voor zich. Van een landen- of ploegentactiek zoals bij het wielrennen is geen sprake. “Zo professioneel is triatlon nog niet.” Ze zegt het zonder spijt in haar stem. De charme van haar sport is ook dat het recht van de sterkste duidelijker geldt. Dat van de eenling.

Zaterdag vormt Nederland wel een team, als voor het eerst de Mixed Relay op het olympisch programma staat. Twee mannen en twee vrouwen lossen elkaar als in een estafette af. Zou er dan toch nog een medaille inzitten? Klamer: “Als ik heel eerlijk ben, dan moeten we wel heel veel geluk hebben.”

Lees ook:

Alle drie leefden ze voor hun sport, toch gaat maar één van hen naar Tokio

In 2017 portretteerde Trouw drie talenten die op weg waren naar de Spelen in Tokio. Een van hen, triatleet Maya Kingma, is inmiddels de nummer één op de wereldranglijst en een serieuze medaillekandidaat. Joris van Essen en Eline Rentier zijn gestopt met topsport. Waarom haalt de een de top, en de ander niet?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden