Voetbal

Publiek of niet: een uitwedstrijd blijft lastiger dan een thuiswedstrijd

 AZ en FC Twente spelen een eredivisiewedstrijd in een leeg Afas stadion in Alkmaar, op 13 maart 2021. Beeld Ed van de Pol / ANP
AZ en FC Twente spelen een eredivisiewedstrijd in een leeg Afas stadion in Alkmaar, op 13 maart 2021.Beeld Ed van de Pol / ANP

Tijdens de coronacrisis wordt meestal gevoetbald zonder publiek. Toch blijft een uitwedstrijd lastiger dan een thuisduel.

De coronapandemie heeft de wetenschap een uitgelezen kans geboden om het thuisvoordeel te onderzoeken. Wat blijft daarvan over als het thuislegioen op de tribunes ontbreekt? Onderzoekers van de Deutsche Sporthochschule in Keulen doken in de statistieken van voetbalwedstrijden zonder publiek. Dat heeft zeker invloed op de wedstrijd, rapporteren ze in vakblad Plos One, maar het thuisvoordeel verdwijnt niet.

Dat de thuisploeg normaal in het voordeel is, is een feit. Het is voor tal van sporten aangetoond, niet alleen teamsporten, maar ook individuele jurysporten zoals turnen en kunstrijden. Het is alleen lastig uit te zoeken waardoor dat thuisvoordeel veroorzaakt wordt. Het kunnen tal van factoren zijn. De thuisploeg speelt op bekende grond, kent iedere grasspriet van het veld, hoeft niet uren in de bus te zitten en kan fitter aan de wedstrijd beginnen, om maar een paar factoren te noemen.

40.000 voetbalwedstrijden onderzocht

De Duitse onderzoekers verzamelden de statistieken van zo’n 40.000 voetbalwedstrijden voor en tijdens de pandemie, waaronder meer dan duizend wedstrijden in de hoogste Europese competities.

In de wedkantoren wordt ervan uitgegaan dat dat grote invloed heeft op de uitslag; volgens de bookmakers neemt het thuisvoordeel met een derde af als zonder publiek moet worden gespeeld. In werkelijkheid is het effect veel kleiner. Als de onderzoekers keken naar wedstrijdpunten en doelpunten, zagen ze dat het thuisvoordeel in coronatijd wel iets minder is, maar niet significant daalt.

De bijdrage van het publiek aan het thuisvoordeel lijkt dus bescheiden in deze studie. Twee maanden geleden publiceerde een Italiaanse onderzoeker in het Journal of Economic Psychology een vergelijkbaar onderzoek. Die vond wel een grote daling van het thuisvoordeel. Maar, zeggen de Duitse onderzoekers, die studie rammelde, onder meer doordat ieder duel twee keer was geteld (voor beide ploegen) waardoor statistische verschillen werden opgepompt.

Verbazingwekkend, dat kleine effect

Dat zij zelf maar een klein effect vonden, heeft de Duitse onderzoekers wel verbaasd. Want de invloed van het thuispubliek is wel terug te zien in de cijfers. In volle stadions worden de bezoekers relatief vaker bestraft dan de thuisploeg; het thuislegioen kan het hardst schreeuwen om een straf of kaart, en dat heeft een statistisch merkbaar effect op de arbitrage. Het voordeel voor de thuisploeg verdwijnt helemaal als er geen publiek is, en kan zelfs in een nadeel omslaan. Ook het effect op het aantal schoten (op doel) is aanzienlijk. Normaal lost de thuisploeg relatief meer schoten dan de bezoekers. Zonder publiek is dat nog steeds zo, maar het verschil is met een derde afgenomen.

Hoe komt het dat die verschillen zich niet vertalen in een significante daling van het thuisvoordeel in wedstrijdpunten en doelpunten? Dat weten de onderzoekers niet precies. Maar, schrijven ze, uit de voetbalstatistieken is wel bekend dat de invloed van aantallen overtredingen en kaarten op de uitslag beperkt is. En schieten doet de thuisploeg meer, maar blijkbaar vooral onder druk van de supportersschare. En dat levert niet de meest doeltreffende schoten op.

Lees ook:

Voetbal in coronatijd

Open wedstrijden, minder wangedrag, meer kaarten en meer jeugd. Voetbal in coronatijd heeft niet alleen negatieve effecten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden