InterviewKarine Bozzacchi

Prullaria, volgauto’s, motoren; een groene Tour de France is nog ver weg

De Tourkaravaan.  Beeld REUTERS
De Tourkaravaan.Beeld REUTERS

Karine Bozzacchi is binnen de Tourorganisatie ASO al twaalf jaar verantwoordelijk voor het milieubeleid voor, tijdens en na de Tour de France. “Eigenlijk zien we de Tour van 2019 als de laatste Tour van het verleden, en de Tour van 2021 als de Ronde van de toekomst als het gaat om milieubeleid.”

Nu de Tour een aantal dagen op streek is, wordt duidelijk wat voor circus in beweging is gekomen. In het kielzog van de 177 renners rijden meer dan duizend voertuigen: vijfhonderd auto’s, achthonderd motoren, acht helikopters, talloze bussen en een wagenpark aan vrachtwagens. Dit alles maakt dat de Tour na het WK voetbal en de Olympische Spelen het meest vervuilende sportevenement ter wereld is.

Binnen de organisatie is Karine Bozzacchi verantwoordelijk voor het milieubeleid. In 2009 begon ze. Toen had ze enkel milieu in haar takenpakket, vertelt ze telefonisch. Daarna breidde dat uit. Inmiddels is ze verantwoordelijk voor de sociaal-maatschappelijke kant van de Tourorganisatie. Naast het milieubeleid moet ze de Fransen ook enthousiasmeren voor het fietsen.

In de maanden voorafgaand aan de start had Bozzacchi elke twee tot drie weken overleg met de 32 departementen waar de Tour doorheen komt. Leidend tijdens dat overleg: hoe houd je de impact zo klein mogelijk voor het milieu? Dit jaar zit het vooral in kleine veranderingen. Watersponsor Vittel deelt niet enkel kleine flesjes uit, maar schenkt water uit grote pakketten, gemaakt van gerecycled plastic. Bovendien staat er bij elke finish een mobiele wagen, waar elektrische auto’s van de organisatie met tien tegelijk kunnen laden. En elke Tourvolger krijgt een routeboek gemaakt van hergebruikt papier.

Karine Bozzacchi, al twaalf jaar lang milieucoördinator. Beeld ASO/B.Bade
Karine Bozzacchi, al twaalf jaar lang milieucoördinator.Beeld ASO/B.Bade

Het ziet er slecht uit als er plastic wordt gegooid naar het publiek

Het zijn slechts kleine stapjes, in een veel groter proces. Bozzacchi is zich daarvan bewust. “Ik snap dat het er slecht uitziet als er plastic wordt weggegooid naar mensen langs de kant, toch verbeteren wij onze aanpak ieder jaar.”

Hoe? Twee belangrijke onderwerpen zijn volgens Bozzacchi leidend: de uitstoot van het hele Tourcircus, en het afval dat de Tour met zich meebrengt. “Nous, on bouge (wij, we bewegen). Dat is nu eenmaal wie wij zijn, hoe wij het doen”, legt ze uit. “Wij komen naar de fans toe, zijn tijdelijke huurders van de plek of de berg waar we een dag verblijven. Daar hoort ook een mate van uitstoot bij. Maar is het nodig om bijvoorbeeld vier trucks te laten rijden met daarop materiaal voor een vip-tent aan de finish, of kan dat ook met één? Wij hebben nu gekozen voor die ene. Er moet bovenal een evenwicht worden gevonden tussen wat er nodig is voor de organisatie en wat wij nog acceptabel vinden voor de ecologische schade.”

De Tourkaravaan wordt langzaam elektrisch

In 2013 werd ‘ter ere’ van het honderdjarig bestaan van de Tour een onderzoek gedaan naar de uitstoot van CO2. Dat kwam uit op 341.000 ton aan CO2, in drie weken. Ter vergelijking: een Nederlands gezin stoot jaarlijks opgeteld twintig ton uit, aldus Milieucentraal. Uitstootcijfers van latere jaren zijn niet bekend, ook niet bij Tourorganisatie ASO. Bozzacchi: “De laatste cijfers komen inderdaad uit 2013. We hebben wel aan de hand van die cijfers een globaal beeld van onze uitstoot. De Tour in zijn geheel is niet veel verder gegroeid. Ons volume blijft jaarlijks zo ongeveer gelijk.”

Toch is er wel actie nodig, zegt ze. “Daarom hebben wij dit jaar een systeem aangekocht waarmee we jaar na jaar kunnen zien hoeveel er wordt uitgestoten. Van de ondernemingen waarmee we al jaren samenwerken, zoals de bedrijven die de start- en finishdorpen opbouwen, hebben we een beeld, maar van andere geaccrediteerden, zoals de pers, was dat in het verleden onbekend. Daarom vragen wij nu standaard in ons accreditatiesysteem hoeveel een auto van een journalist uitstoot. Wat dat betreft spreken we van een Tour de France passé in 2019, en een Tour de France van de toekomst in 2021.”

Bovendien is de Tourkaravaan langzaam aan het overschakelen op elektrische auto’s. Zo’n 85 procent van de vloot van de organisatie rijdt op alternatieve brandstof. Dat gaat niet overal even makkelijk, omdat de infrastructuur in Frankrijk er niet altijd op is toegerust. Bozzacchi: “Wij hebben vorig jaar in drie etappes geëxperimenteerd met het inzetten van elektrische auto’s. Het zijn er dit jaar meer, maar het is nog zoeken, ook omdat wij ’s avonds op verschillende plekken in de bergen bijvoorbeeld niet kunnen opladen. In een groot deel van Frankrijk zijn die laadpalen nog niet neergezet.”

De Tour in cijfers

3414,4
Het totaal aan kilometers voor de Tour (107 kilometer voor La Cours, vrouwen).

150
Aantal auto’s in de reclamekaravaan, over een lengte van 10 kilometer.

89
Beschermde natuurgebieden

85
Procent van het aantal auto’s binnen de Tourorganisatie dat hybride rijdt.

124
‘Zones de collecte’, waar renners hun wikkels van de voedingsrepen kunnen weggooien.

190
Landen waar de Tour wordt uitgezonden

7
Hectare, nodig om een finishzone op te zetten

29.000
Agenten, nodig om alles te beveiligen

31
Departementen waar de Tour doorheen komt

Wat doen fans met de zoveelste sleutelhanger in de vorm van Frankrijk?

Daarom is de grote inhaalslag nog niet gemaakt. De Tourkaravaan met al zijn motoren, vrachtwagens en helikopters blijft vervuilend. En dan is er ook nog de reclamekaravaan, die jaarlijks achttien miljoen zakjes aan prullaria weggooit naar fans langs de route. Bozzacchi kan niet precies zeggen hoeveel afval dat oplevert. “We komen door zevenhonderd gemeenschappen in Frankrijk, zij moeten het afval verzamelen. In een ville-étape (bij de start of finish, red.), wordt zo ongeveer drie ton aan afval verwerkt. Rond de 50 tot 55 procent daarvan wordt gerecycled.” Wel is het zo, benadrukt ze, dat als een cadeautje naar het publiek wordt gegooid, dat zeker niet op de grond blijft liggen.

De bedrijven in de karavaan zijn zelf aan het verduurzamen, zegt Bozzacchi: “Skoda rijdt volledig hybride, en E.Leclerc heeft verpakkingen van papier gemaakt. Cochonou, van de worstjes, heeft gerecycled plastic gebruikt. Alleen Haribo blijft over, maar dat is voedsel en dat mag nog verpakt worden met plastic dat één keer gebruikt kan worden.”

Tegelijkertijd is het van belang dat fans weten wat ze moeten doen met de spullen die ze in handen krijgen, zegt Bozzacchi, zeker als ze een zakje met wasmiddel of een sleutelhanger in de vorm van Frankrijk vangen. Bozzacchi: “Wij hebben aan het begin van de karavaan een milieuauto meerijden, die mensen via luidsprekers bewust maakt dat ze het afval niet zomaar weg kunnen gooien. Een groot deel van ons werk is het sensibiliseren van de fans langs de kant van de weg. En we promoten de natuur door iedere dag op nationale televisie een programma over de ecologie van het terrein waar we doorheen rijden, uit te zenden.”

Supporters van de Tour de France in campers langs de route.  Beeld AFP
Supporters van de Tour de France in campers langs de route.Beeld AFP

Lyon wil geen Tour binnen de stadsgrenzen

Het is de vraag of het genoeg is én wat het oplevert. Sommige Franse steden, zoals Lyon en Rennes, hebben vorig jaar kenbaar gemaakt wegens de vervuiling geen Tour binnen hun stadsgrenzen te willen. Volgens Bozzacchi staat het iedereen vrij om zijn eigen keuzes te maken. “De Tour is een groot evenement. We krijgen nooit iedereen op dezelfde lijn. In Lyon en Rennes zijn het de Groenen in de raad die zich hierover uitspraken. Dat is jammer, maar we werken bijvoorbeeld in Brest, waar de start is, wel heel goed samen met die politieke partij. Dat komt onder meer omdat wij ook de fiets promoten als vervoersmiddel. We hebben daar speciale programma’s voor onder de vlag van de Tour de France.”

Gelooft Bozzacchi in een 100 procent groene Tour? “100 procent? Dat is altijd zo moeilijk. Dat hangt van zoveel dingen af. Zo moeten bijvoorbeeld ook alle journalisten met een elektrische auto komen (Trouw rijdt in de Tour met een benzineauto, red.). Maar dat het beter wordt, dat is zeker zo.”

Lees ook:

Maak grote sportevenementen groener

Benut de pauze in het sportseizoen om ook na te denken over duurzamere wielerrondes, en andere manifestaties, bepleiten Michel Riemersma en Maxime Eiselin. Beide zijn experts groene economie bij de Nederlandse tak van de International Union for Conservation of Nature (IUCN NL).

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden